NHỮNG DIỄN BIẾN TIẾP THEO SAU VỤ XUNG ĐỘT TRƯỚC TÒA ÁN HIẾN PHÁP BA LAN
Warszawa, ngày 31/10/2026. Sau một đêm căng thẳng với các cuộc biểu tình, xô xát và sự xuất hiện bất ngờ của Tổng thống Karol Nawrocki tại Tòa án Hiến pháp Ba Lan, cuộc khủng hoảng chính trị tại nước này tiếp tục có những diễn biến mới trong ngày 31/10.
Tổng thống tiến hành tham vấn các đảng phái, trong khi Thủ tướng Donald Tusk có bài phát biểu đặc biệt trên truyền hình vào lúc 20 giờ, khẳng định chính phủ sẽ tiếp tục nỗ lực đưa Tòa án Hiến pháp trở lại hoạt động bình thường.
THỦ TƯỚNG TUSK LÊN ÁN NHỮNG HÀNH ĐỘNG GÂY SỨC ÉP
Trong bài phát biểu tối 31/10, Thủ tướng Donald Tusk nhắc lại những hình ảnh hỗn loạn trước Tòa án Hiến pháp đêm hôm trước và bày tỏ mong muốn người dân Ba Lan không phải chứng kiến những cảnh tượng tương tự.
Ông nhấn mạnh rằng giữ gìn hòa bình và trật tự không có nghĩa là nhượng bộ trước hành vi đe dọa hoặc sử dụng bạo lực.
Thủ tướng chỉ trích việc Tổng thống Nawrocki trực tiếp đến trụ sở Tòa án Hiến pháp trong đêm 30 rạng sáng 31/10. Theo ông, không một chính trị gia nào, kể cả Tổng thống, có quyền gây sức ép hoặc ra lệnh cho các thẩm phán.
Ông Tusk còn dùng hình ảnh một nữ thẩm phán nhỏ bé đối diện với một người đàn ông lực lưỡng, hung hăng để nhấn mạnh rằng sức mạnh không thể thay thế pháp luật.
VÌ SAO CHÍNH PHỦ QUYẾT ĐỊNH HÀNH ĐỘNG?
Thủ tướng Tusk giải thích rằng sau khi lên nắm quyền cuối năm 2023, liên minh cầm quyền đã nhiều lần tìm cách cải tổ Tòa án Hiến pháp nhưng gặp trở ngại.
Chính phủ sau đó lựa chọn chờ các thẩm phán được bổ nhiệm dưới thời đảng Luật pháp và Công lý (PiS) kết thúc nhiệm kỳ, để Quốc hội bầu người thay thế.
Tuy nhiên, sau khi Quốc hội bầu các thẩm phán mới, Tổng thống không tiếp nhận lời tuyên thệ của một số người. Chủ tịch Tòa án Hiến pháp Bogdan Święczkowski cũng không cho phép họ bắt đầu làm việc.
Theo ông Tusk, các thẩm phán mới đã kiên nhẫn chờ đợi nhưng cuối cùng phải chủ động thực hiện nhiệm vụ được Quốc hội giao.
Thủ tướng khẳng định chính phủ sẽ tiếp tục bảo vệ những thay đổi này. Ngược lại, Tổng thống Nawrocki và phe đối lập PiS cho rằng các hành động vừa diễn ra là trái pháp luật, xâm phạm tính độc lập của Tòa án.
TỔNG THỐNG THAM VẤN CÁC ĐẢNG PHÁI
Trong ngày 31/10, Tổng thống Nawrocki tổ chức các cuộc tham vấn với đại diện những lực lượng chính trị trong Quốc hội nhằm tìm hướng giải quyết khủng hoảng.
Sau cuộc gặp, các đảng phái đưa ra những đề xuất khác nhau.
Cựu Thủ tướng Mateusz Morawiecki, đại diện Rozwój Plus, đề xuất thành lập chính phủ chuyển tiếp và tổ chức bầu cử sớm.
Đảng Konfederacja cũng muốn bầu cử Quốc hội trước thời hạn để thay thế chính phủ Donald Tusk.
Trong khi đó, ông Adrian Zandberg, lãnh đạo đảng Razem, chỉ trích Tổng thống và đề nghị thay toàn bộ thẩm phán Tòa án Hiến pháp bằng những người được Quốc hội đồng thuận lựa chọn.
Ông Szymon Hołownia, lãnh đạo Polska 2050, ủng hộ cải tổ Tòa án Hiến pháp thông qua đối thoại giữa Tổng thống và Thủ tướng.
Như vậy, các đảng đều muốn thay đổi tình hình nhưng chưa thống nhất được cách giải quyết cuộc khủng hoảng.
TRANH CHẤP PHÁP LÝ TIẾP TỤC GAY GẮT
Theo báo Rzeczpospolita, Bộ trưởng Tư pháp Waldemar Żurek đã gửi các đề nghị tước quyền miễn trừ tư pháp đối với Chủ tịch Tòa án Hiến pháp Bogdan Święczkowski và Phó chủ tịch Bartłomiej Sochański.
Đây mới là bước đầu của thủ tục pháp lý, chưa phải kết luận hai người có hành vi phạm tội.
Trong khi đó, thẩm phán Anna Korwin-Piotrowska triệu tập cuộc họp toàn thể thẩm phán Tòa án Hiến pháp vào ngày 3/11. Cuộc họp được chú ý vì quyền lãnh đạo cơ quan này vẫn đang bị tranh chấp.
Trong bài phát biểu tối 31/10, Thủ tướng Tusk còn cảnh báo nguy cơ các lực lượng thân Nga lợi dụng tình hình bất ổn tại Ba Lan. Tuy nhiên, những cáo buộc liên quan đến sự can thiệp từ bên ngoài chưa được xác minh độc lập bằng các bằng chứng công khai.
CUỘC KHỦNG HOẢNG CHƯA CÓ HỒI KẾT
Đến tối 31/10, chính phủ và Tổng thống vẫn chưa đạt được thỏa thuận giải quyết tranh chấp.
Phía Thủ tướng Tusk khẳng định đang khôi phục nhà nước pháp quyền, trong khi Tổng thống Nawrocki và PiS cáo buộc chính phủ tìm cách kiểm soát Tòa án Hiến pháp.
Cuộc họp dự kiến ngày 3/11 có thể trở thành một bước ngoặt quan trọng, cho thấy liệu Tòa án Hiến pháp có thể trở lại hoạt động bình thường hay cuộc đối đầu tiếp tục kéo dài.
Cuộc khủng hoảng hiện nay không chỉ là tranh chấp về quyền lãnh đạo một cơ quan tư pháp, mà còn phản ánh những bất đồng sâu sắc giữa chính phủ, Tổng thống và các đảng phái về cách thực thi Hiến pháp Ba Lan.
Nguyễn Hồng Lĩnh tổng hợp