Chủ đề này dạo này hót, ý kiến trái chiều từ các bên từ những người trong cuộc cho tới khách vãng lai chuyên ném đá ao bèo làm vui lẫn kền kền khiến cho các luồng thông tin noạn hết nên.
Hôm nay nhân các cụ
myob với cụ
NeverSayNeverAgain có nhời về lịch sử hình thành “phường” Hồng Hà, cháu đanh đu theo.
Từ cái hồi những năm 90s của thế kỷ trước trở về trước, cả cái dải đất Hồng Hà được/bị gọi là “ngoài bãi”. Cư dân sống ở khu này gọi là “dân bãi”. Dân trong phố coi dân bãi ngang ngửa dân xóm liều Thanh Nhàn.
Khu “ngoài bãi” này hồi đó, nói quá đáng, bị coi như mảnh chất “*hó ỉa”, tức là tận cùng của khinh khi rồi. Ngoài ngõ nếu không ngập thì kim tiêm đầy đường, mưa xuống thì lầy lội là chuyện nhỏ, con phố Lãng Yên gần cảng Phà Đen bùn đặc quánh ngập quá nửa bánh xe. Không mưa thì bụi mịt mù, ầm ào cả ngày lẫn đêm vì xe tải chạy qua. Nước máy không có. Toàn xài nước giếng khoan qua bể lọc thô sơ. Hồi đó mợ Toét mà làm hàng thì mợ ý giờ phải giàu ngang chăm.
Mỗi năm vào mùa lũ (tháng 9 đến thang 11 lịch tây, tuỳ năm) dân bãi phập phồng nghe dự báo thời tiết để chạy lũ. Hồi đấy ngoài bãi ít nhà cao tầng. Nhà nào có mái bằng là oách lắm rồi. Nước lên, nhà nào có mái bằng thì cả nhà “di dân” lên mái, căng cái bạt nilon mong mỏng lên, màn chời chiếu đất. Mà hồi đó mỳ tôm còn xa xỉ, dân bãi chạy lũ may lắm tích được ít bánh mỳ (bánh mỳ hồi đó cũng xa xỉ như mỳ tôm). Ông bà, cha mẹ, cháu chắt, vợ chồng con cái đùm đề nhau. Những người kém may mắn hơn thì “di dân” vào trong đê, dựng lều mái nilon sát bên trong đê, cố thủ chờ lũ rút. Ăn uống, VS, sức khoẻ, học hành của con cái đều phó mặc cho giời.
Hồi đó tụi trẻ khu trong đê hết giờ học là leo lên đê, ngóng về biển nước đục ngầu mầu mỡ phù sa đỏ quành quạch, về phía những gia đình đang cư trú trên những mái nhà điểm xuyết giữa biển nước, những gia đình thổi nấu tạm bợ bên phía trong đê. Hồi đấy chưa có thích thốc hay phây, làm gì biết gì, cũng chẳng bị định hướng. Chỉ thấy thực sự thương cảm những gia đình “cầu bơ cầu bất”, “giả tha hương” chịu đựng chờ cơn lũ qua. Hồi đó, tuyệt không có bất cứ sự chỉ đạo, giúp đỡ, trợ giúp, lên kế hoạch ứng phó với bão lũ như những bận gần đây, chứ đừng nói đi phát chẩn gạo với nước một phần tất yếu của cuộc xống La-vi-e . Thực sự mà nói là dân bãi hồi đó khổ, nhưng sự kiên cường và lòng lạc quan của họ rất cao. Tính thích nghi của họ cũng rất cao và họ cũng tự biết ngoài chính họ ra sẽ không có ai giúp họ những lúc nguy cấp nhất.
Ngược dòng thời gian, hồi đầu thế kỷ 20, tức đầu những năm 1900s, Làng Yên Phụ là một làng cổ, dân sinh sống lâu đời. Đa số là dân “làm màu”, tức trồng rau màu cung cấp cho nội thành HN. Về sau, một số cư dân có điều kiện xây nhà bên phố Phó Đức Chính. Gần bên là khu Ngũ Xá nổi tiếng với nghề đúc đồng, chút nữa là làng Quảng An, Nghi Tàm, làng Ngọc Hà trồng hoa, làng Đại Yên (Đội Cấn sau này), làng Yên Thái… Sau dân cư đông dần lên, ban đầu đa số chuyển đến vùng bãi là dân từ những vùng xung quanh. Họ mang theo sự cần cù chịu thương chịu khó từ những làng cổ. Rồi người ngoại tỉnh đổ về HN. Phúc Xá, Tân Ấp, rồi Tứ Liên đông dần. Những khu này dân bãi dù là lính dù hay mua bán đàng hoàng ít nhà có sổ đỏ. Cư dân sống lâu đời cả trăm năm (phát triển nhanh kể từ đầu những năm 1900s) cứ thế sống. Về sau nhận thấy tình hình XH, KT, CT hay thay đổi, và ý thức tuân thủ pháp luật cao dần nên những gia đình có điều kiện đều xin cấp sổ đỏ hết. Những gia đình hoặc ỷ lại sống lâu năm ở đây và cũng không có điều kiện kinh tế nên chưa làm sổ đỏ.
Dân bãi rất ý thức vị trí của họ trong xã hội dân cư HN. Dân bãi mà. Mấy ai dám lớn tiếng đâu. Giàu có thì có gang có thép, thì đã ở trong đê. Họ biết thân biết phận, biết điểm yếu “dân bãi” của họ nên họ cứ cần mẫn sống, an cư lập nghiệp trên vùng đất bãi. Tôn cao nền nhà năm này qua năm khác, kiên cường tìm cách sống chung với lũ theo đúng nghĩa cơ bản nhất của những từ này, học cách cư xử với nhau khoan hoà, nuôi dạy con cái hết lòng, và cùng giữ tinh thần lạc quan hướng về tương lai.
Loáng cái mà đã mấy mươi năm.
Rồi thời thế chuyện gì đến cũng phải đến. Trời không phụ lòng người. Sau mấy mươi năm cần mẫn xây dựng vùng đất mới, những dải đất bãi lụt lội, nơi mà những cơn lũ hàng năm thử thách lòng kiên nhẫn, tình yêu và sự kiên cường của người dân, bỗng nhiên muốn…đẹp!!! Và khi cái đẹp lên ngôi thì sự “quy hoạch” bỗng dưng…muốn xảy ra!
Dải đất bãi, cả vài trăm năm hình thành, cả trăm năm người dân đất bãi bỏ bao tâm sức, mồ hôi, nước mắt, dẹp bỏ hết những định kiến, chịu hy sinh, thua thiệt, nay bỗng dưng có người muốn biến nó thành phòng khách nhà ai đó kiểu Xơ-Ủn.
Sao những hàng chục năm lụt nước đỏ ngầu, dân kiên cường chịu khổ, sao không thấy ai qua thương cảm cho cái phòng khách ngập nước, dân ngồi gặm bánh mỳ khô trên nóc nhà, ăn uống thiếu thốn sơ sài trong những túp lều phủ ni-lon. Có ai qua động viên họ một lời, rằng thì là cố lên đồng bào ơi! Rồi sẽ có ngày thái lai, có ngày nhà cửa ruộng vườn mồ hôi nước mắt, nơi các thế hệ gia đình chia nhau từng miếng cơm, miếng bánh ngày mưa lũ, là tài sản chắt chiu của dân bãi chúng ta, sẽ thành cái phòng khách soang chảnh kiểu Xơ-ủn!
Nói thì dễ, tiện thể đi ngang qua lượm viên đá cuội tròn trịa, ngắm cái lóng lánh của nó, rồi tiện tay ném cái xoẹt vào cái ao mà nhiều người cho là xập xệ, nhưng là nơi cư trú, chia sẻ cuộc sống, nuôi dưỡng ước mơ, đầy ắp hy vọng của biết bao gia đình, bao thế hệ. Xong cái nở nụ cười hiểu biết “thời thế”.
Nước VN rộng lớn, HN rộng lớn. Có bao nhiêu khu vườn không nhà trống, khí hậu, địa thế đất thời, nhân hoà đầy đủ, như Hoà Lạc, như Hoà Bình, như Sóc Sơn, như Ba Vì… Sao không lên đó xây cả vườn thượng uyển lập muôn vàn salon sanh chảnh, vừa hợp ý dân, vừa hợp lòng khách đầu tư? Sao cứ phải vin vào cái xập xệ của nhà hàng xóm để biện minh?
Xã hội phát triển không ngừng. Có được và có mất. Lắm khi, được-mất phải mất rất nhiều năm mới thấm thía. Cái hậu quả nhãn tiền không phải lúc nào cũng xảy ra ngay và luôn.
Cháu chỉ mong cccm, xin hãy bình tâm suy ngẫm đôi chút. Với nhiều cụ mợ, cái dải đất bãi xập xệ này là cái gai trong mắt, vì nó xấu hơn Tham Xity, xấu hơn Xơ-Ủn… Nhưng với những cư dân đang sinh sống ở đó, là những đời người. Đời cụ kỵ, đời ông bà, đời cha mẹ, đời mình, và rồi sẽ là đời con mình, chỉ mong được sống yên bình trong căn nhà của mình. Tính đặc thù, tính văn hoá, tính quê hương ở dải đất bãi này không hề thua kém bất cứ một dải đất nào, miền quê nào trên đất nước VN này.
Công bằng xã hội, sự cảm thông, chia sẻ, sự thấu hiểu giữa những người dân với nhau ở một thời điểm nhạy cảnh dư lày, có lẽ là quá xa vời.
Châu chấu đã voi. Những người dân bãi sẽ lại phải khăn gói ra đi. Hẳn là thế. Đi về phía mặt trời. Vẫn đang mọc hàng ngày ở đằng Đông. Nước mắt sẽ rơi. Cuộc sống sẽ lại tiếp diễn. Họ sẽ buồn, sẽ thất vọng, nhưng rồi với sự kiên cường vốn có, họ sẽ xây dựng lại cuộc sống đâu đó, gọi đâu đó là quê hương mới. Thắp nén nhang mời ông bà tổ tiên di cư cùng mình về vùng đất mới.
Cháu thực tâm chúc dân dãi ở dải đất Hồng Hà, Hà Nội, cũng như dân bãi khẩn hoang khắp nơi trên dải đất VN, và những người dân bãi khắp nơi trên thế giới những ngày tháng yên bình dù là ngắn ngủi. Vẫn mong cho tâm sức, sự kiên cường, sự xây đắp giá trị gia đình, tình yêu với mảnh đất ông cha qua nhiều thế hệ của chúng ta sẽ được đền đáp xứng đáng. Mong ông bà tổ tiên phù hộ để chúng ta có thể giữ được nếp nhà.
Ở đâu đó, những miền đất mới sẽ lại là quê hương mới của mỗi gia đình chúng ta.
Dù muốn hay không.
Hãy cùng hy vọng và hướng tới tương lai.
Love you all!
