[CCCĐ] Hành trình vòng quanh thế giới: Malaysia, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan và Kazakhstan.

[hieutcnd]

Vợ em lại được các bạn đến xin chụp ảnh cùng

DSCF7666 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7668 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7671 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7678 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Khuôn viên bên trong Sher-Dor Madrasa

DSCF7681 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7682 by Hieu Tran, on Flickr

DSC09980 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7686 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF7688 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7695 by Hieu Tran, on Flickr

Những họa tiết ở đây được trang trí vô cùng cầu kỳ và công phu. Điều đặc biệt là chúng không phải được tạo nên từ những viên gạch hoa văn nguyên khối, mà được ghép lại từ vô số những mảnh gạch đơn sắc khác nhau. Những người thợ thủ công phải cắt từng miếng gạch nhỏ, rồi tỉ mỉ ghép chúng lại với nhau, từng chút một, để tạo thành những hoa văn và họa tiết hoàn chỉnh.

DSCF7705 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7706 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF7712 by Hieu Tran, on Flickr

Trong quần thể Registan Quare thì Tilla-Kari Madrasa nằm ở vị trí trung tâm, công trình cuối cùng được xây dựng trong quần thể Registan. Nếu Ulugh Beg Madrasa là công trình cổ nhất, được xây vào đầu thế kỷ 15, còn Sher-Dor được xây khoảng 200 năm sau, thì Tilla-Kari tiếp tục được xây dựng vào khoảng 1641–1660. Tên gọi Tilla-Kari trong tiếng Uzbek/Persian có nghĩa là “được dát vàng” hoặc “trang trí bằng vàng”, và khi bạn bước vào bên trong thánh đường phía bên trong madrasa thì sẽ hiểu ngay tại sao nó lại có cái tên như vậy.

DSC09911 by Hieu Tran, on Flickr

DSC09922 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Một trong những lý do mà nhà em rất hay thích đi ngao du là vì vợ em bị “lây” phim chưởng từ hồi mới 10 tuổi. Hồi ấy, những bộ phim chuyển thể từ truyện Kim Dung như Thần Điêu Đại Hiệp, Thiên Long Bát Bộ cứ thế thổi bùng lên trong đầu vợ em một ngọn lửa đam mê, rằng một ngày đẹp trời nào đó nhất định phải được “hành tẩu giang hồ” một chuyến.

Mà thực ra năm 10 tuổi, vợ em cũng đã từng chính thức khởi nghiệp hành tẩu giang hồ một lần rồi. Vợ em viết hẳn một lá thư để lại cho bố mẹ, rồi xách người đi bộ từ Thanh Xuân Bắc, với dự định rất rõ ràng là… sang Trung Quốc học võ. . Nhưng hành trình giang hồ của vợ chỉ kéo dài được đến "tận" .... Ngã Tư Sở thì bắt đầu thấy đói, và hơi sợ nên đành quay đầu về nhà. Tất nhiên, chuyến hành tẩu giang hồ đầu đời ấy kết thúc bằng một trận lãnh chưởng thật của bà ngoại mấy đứa con em.

Thế nhưng ước mơ hành tẩu giang hồ của vợ em vẫn không bao giờ tắt. Và thế là sau này yêu rồi lấy vợ, em bị lây luôn cái máu thích đi chơi tư vợ. Từ một người đi đâu cũng được, cuối cùng em thành người suốt ngày ngồi nghiên cứu xem… tháng sau đi đâu.

Mà các cụ nào biết võ cho em hỏi phát: trong hình này vợ em đang triển chiêu gì trong Thiên Long Bát Bộ đấy ạ? Em nhìn mãi mà không nhận ra là Lục Mạch Thần Kiếm, Cửu Âm Bạch Cốt Trảo hay một môn phái gì mới do vợ em tự sáng tạo ra.

DSC09926 by Hieu Tran, on Flickr

Đùa chứ ảnh này dc chụp trong lúc em đang bấm máy liên tục thì vợ em bị vấp ngã. Các cụ xem nhanh thì còn chứ lát nữa vợ em mà đọc bài của em thế nào cũng bắt xóa

Điều đặc biệt ở Tilla-Kari Madrasa đó là đây là madrasa duy nhất trong cụm 3 madrasa ở Registan Square có nhà thờ hồi giáo bên trong. Mái vòm màu xanh trong hình dưới đây là mái vòm của nhà thờ phía bên trong

DSCF7421 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7424 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Do nằm ở giữa nên từ đây có view nhìn sang hai madrasa là Ulugh Beg Madrasa và Sher-Dor Madrasa khá ấn tượng

View nhìn sang Ulugh Beg Madrasa

DSC09950 by Hieu Tran, on Flickr

DSC09955 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7489 by Hieu Tran, on Flickr

Còn đây là view nhìn sang Sher-Dor Madrasa

DSCF7732 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF7465 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7474 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7475 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7478 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF7494 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7499 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7723 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7729 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Các phòng ở của sinh viên ngày xưa, bây giờ chủ yếu là các gian hàng bán đồ thủ công mỹ nghệ

DSCF7736 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7753 by Hieu Tran, on Flickr

Duy nhất có một phòng này tái hiện lại cảnh sinh hoạt và học tập của các sinh viên thời xưa. Xem ra mấy trăm năm trước mà có vẻ các bạn ấy tươm tất hơn thời bọn em học ký túc xá. 12 thằng nhét vào 6 cái giường tầng.

DSCF7739 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7807 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Đây là thánh đường hồi giáo, nằm trọn vẹn bên trong khuôn viên của Tilla-Kari madrasa.

DSCF7735 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7775 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7786 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Nếu bên ngoài Registan nổi tiếng với màu xanh turquoise và những hoa văn hình học thì bên trong thánh đường lại có một thứ ánh sáng và màu sắc rất khác. Các bức tường, vòm và trần được trang trí bằng những hoa văn dày đặc, với màu vàng. Những mảng vàng được sử dụng nhiều đến mức nhìn từ xa có cảm giác cả căn phòng đang phát sáng. Chính những lớp trang trí vàng này đã tạo nên cái tên Tilla-Kari – “được dát vàng”

DSCF7789 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7795 by Hieu Tran, on Flickr

Đây là phần trần phía trong mái vòm (dome) của thánh đường. Điều đặc biệt là về mặt kiến trúc, phần trần này thực ra khá phẳng, không phải là một mái vòm cong hoàn chỉnh như nhìn từ bên ngoài. Thế nhưng các nghệ nhân đã khéo léo sử dụng hoa văn, cách chia mảng và những đường nét trang trí để tạo ra hiệu ứng thị giác, khiến người đứng bên dưới có cảm giác như toàn bộ phần trần đang uốn cong thành một mái vòm rất sâu và cao.

DSCF7788 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF7796 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7801 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7805 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Rời Registan Square lúc này đã giữa trưa, nhà em kiếm quán piza ăn tạm, rồi về nhà nghỉ trưa. Do vẫn dùng google map, nó chỉ đường vòng, bụi bặm, lại thêm cái nắng, nóng giữa buổi trưa nên nhà em chọn giải pháp bắt taxi. Mãi đến sáng này hôm sau, em định hình từ map và thủ đi bộ thì mới biết đường tắt, vừa ngắn, vừa sach sẽ và rất mát do rất nhiều cây xanh

Nghỉ trưa xong nhà em đi Bibi-Khanym Mosque. Google map chỉ đường đi bộ hết 25 phút, nên nhà em quyết định bắt taxi.

Google map chỉ đường đi bộ

Đường taxi đi

Trong khi đó đường thực tế đi bộ như thế này, chỉ mất tầm 5 phút :

Như em đã nói, taxi ở Uzbekistan rất rẻ nên em ko thấy tiếc tiền, nhưng bực mình là khá mất công chờ đợi và di chuyển

 

[hieutcnd]

Nếu đi bộ thì có thể đi đến ngay cổng phía trước của Bibi-Khanym Mosque. Do đường phía trước là đường đi bộ nên taxi lại phải đi vòng vèo và thả nhà em ở mặt sau của thánh đường

Lại mất công đi vòng ra phía trước

DSCF7809 by Hieu Tran, on Flickr

Bibi-Khanym nằm ngay trung tâm lịch sử của Samarkand. Đây từng là đại giáo đường Hồi giáo thứ Sáu (Friday Mosque) của thành phố và là một trong những công trình tham vọng nhất mà Timur cho xây dựng. Công trình được khởi công năm 1399, sau khi Timur trở về từ chiến dịch chinh phục Ấn Độ, và phần lớn được hoàn thành khoảng năm 1404.

Thánh đường được xây dựng như một tuyên ngôn bằng kiến trúc về quyền lực và sự giàu có của đế chế Timurid, đây là dự án xây dựng lớn nhất được khởi xướng dưới thời Timur và là biểu tượng quy mô nhất cho quyền lực của ông. Bởi vậy cái gì cũng rất rất to, rất rất cao

Em ngước mắt nhìn cái cổng mà chóng cả mặt

DSCF7810 by Hieu Tran, on Flickr

Minaret

DSCF7813 by Hieu Tran, on Flickr

Cái cổng phía trước siêu cao và to, em loay hoay mãi mà không lấy được hết khung hình

6add79ae-18b0-4cb3-904f-4d52d308bc95 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Timur lên nắm quyền vào năm 1370 và chọn Samarkand làm thủ đô. Từ đó, ông bắt đầu một chương trình xây dựng khổng lồ nhằm biến thành phố thành trung tâm chính trị, văn hóa và tôn giáo xứng đáng với vị thế của đế chế Timur.

Samarkand vào thời điểm đó không đơn giản chỉ là một thành phố Trung Á. Nó nằm trên mạng lưới giao thương nối Trung Quốc, Ấn Độ, Ba Tư, Afghanistan và các vùng đất phía tây. Sau những cuộc chinh phạt, Timur đưa về Samarkand nhiều nghệ nhân, thợ thủ công và kiến trúc sư từ các vùng đất khác nhau. Vì vậy, kiến trúc Timurid ở Samarkand mang tính quốc tế rất rõ. Những kỹ thuật xây dựng, nghệ thuật gạch men, trang trí hình học, thư pháp Hồi giáo và nghệ thuật đá được kết hợp trong những công trình có quy mô chưa từng thấy ở khu vực này. Bibi-Khanym chính là một trong những biểu tượng rõ nhất của tham vọng đó.

DSCF7827 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7834 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Giữa sân Bibi-Khanum có một giá đỡ Kinh Qur’an bằng đá cẩm thạch khổng lồ, được cho là do Ulugh Beg, cháu trai của Timur, cho chế tác vào thế kỷ XV. Chiếc giá cao và rộng hơn 2 mét, được chạm khắc hoa văn cùng những dòng chữ Ả Rập tinh xảo, vốn được dùng để đặt một bản Qur’an có kích thước đặc biệt lớn, với mỗi trang được cho là khoảng 1,7 × 1 mét. Ban đầu, chiếc giá nằm trong gian thánh đường chính của Bibi-Khanum, sau đó được chuyển ra sân vào thế kỷ XIX. Ngày nay, đây là một trong những hiện vật đáng chú ý nhất còn lại, giúp hình dung phần nào quy mô và sự huy hoàng của Bibi-Khanum thời Timurid.

DSCF7837 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Tên gọi Bibi-Khanym thường được gắn với Saray-Molk Khanum, một trong những người vợ quan trọng của Timur. Bà xuất thân từ dòng dõi Chinggis Khan (Thành Cát Tư Hãn) và có địa vị đặc biệt trong triều đình Timur.

Cuộc hôn nhân giữa Saray Mulk Khanum và Timur không chỉ đơn thuần là chuyện gia đình. Nó còn có ý nghĩa chính trị rất lớn. Timur không phải là hậu duệ trực tiếp của Thành Cát Tư Hãn. Trong khi đó, Saray Mulk Khanum lại xuất thân từ dòng dõi Chinggisid, tức dòng dõi trực tiếp của Thành Cát Tư Hãn. Vì vậy, cuộc hôn nhân này giúp Timur củng cố thêm vị thế và tính chính danh của mình trong thế giới chính trị Trung Á thời đó. Saray Mulk Khanum vì thế giữ một vị trí đặc biệt trong triều đình Timur.

Tên gọi Bibi-Khanym thường được hiểu theo nghĩa gần với “phu nhân”, “quý bà” hay “công chúa”, và theo thời gian cái tên này gắn chặt với hình ảnh của bà.

DSCF7839 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7848 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Bibi-Khanum ngày nay không phải hoàn toàn là công trình nguyên bản còn nguyên vẹn từ thời Timur. Phần lớn những gì chúng ta nhìn thấy hiện nay là kết quả của nhiều giai đoạn bảo tồn và phục dựng trong thế kỷ XX và XXI. Vào giữa thế kỷ XX, công trình từng ở trong tình trạng gần như một phế tích: mái vòm chính bị sập một phần, các hành lang xung quanh gần như biến mất, nhiều công trình phụ chỉ còn lại những phần tường và nền móng. Sau đó, các chương trình phục dựng lớn được tiến hành, đặc biệt từ thời Liên Xô và tiếp tục sau khi Uzbekistan độc lập. Chính vì vậy, khi đứng trước Bibi-Khanum ngày nay, chúng ta đang nhìn thấy sự kết hợp giữa những phần kiến trúc Timurid còn sót lại và những phần được phục dựng trong thời hiện đại

Hình ảnh bên trong hai mái vòm hai bên của thánh đường, một số bức tường vẫn đang trong quá trình phục dựng

DSCF7865 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7868 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7872 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Về trang trí, Bibi-Khanum là một kho tàng của nghệ thuật Timurid. Các bề mặt được phủ bằng nhiều kỹ thuật khác nhau như gạch men màu, gạch khô và ướt, đá cẩm thạch chạm khắc, cùng những dòng chữ thư pháp và hoa văn hình học, thực vật. Màu xanh lam và xanh ngọc xuất hiện dày đặc, tạo nên vẻ đặc trưng của kiến trúc Samarkand. Những hoa văn tưởng như là những mảng gạch lớn thực chất được tạo nên từ vô số viên gạch nhỏ với màu sắc khác nhau, được ghép lại cực kỳ chính xác để tạo thành các hình học và họa tiết phức tạp

DSCF7877 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7890 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7891 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7892 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Toàn bộ quần thể được tổ chức theo một bố cục rất hoành tráng. Từ bên ngoài bước qua cổng chính đồ sộ, người ta tiến vào một khoảng sân rộng. Bao quanh sân từng là những dãy hành lang mái vòm với rất nhiều cột đá, trong khi ở các trục chính là những khối kiến trúc lớn với mái vòm. Phía cuối sân là tòa thánh đường chính, nổi bật với một cổng khổng lồ và mái vòm màu xanh ngọc cao vút. Hai bên sân là những công trình nhỏ hơn nhưng vẫn có mái vòm riêng, tạo nên một tổng thể cân đối theo trục đối xứng. Đây là một dạng bố cục phát triển từ truyền thống kiến trúc nhà thờ Hồi giáo Ba Tư–Trung Á, nhưng được Timur đẩy lên một quy mô đặc biệt lớn

Đây là tòa thánh đường chính nằmở phía cuối sân

DSCF7998 by Hieu Tran, on Flickr

Vợ em trong hình này đúng là bé như con kiến, thế mới cảm nhận được mức độ đồ sộ của công trình

DSCF8032 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7939 by Hieu Tran, on Flickr