[CCCĐ] Hành trình vòng quanh thế giới: Malaysia, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan và Kazakhstan.

[hieutcnd]

DSCF8422 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8423 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8426 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8428 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8430 by Hieu Tran, on Flickr

Đi một vòng trong khu lăng mộ Gur-e-Amir, em để ý có những cánh cửa rất lớn, nhưng cũng có những cửa thấp và nhỏ đến mức người lớn đi qua gần như chắc chắn phải cúi người. Em tour guide dẫn giải rằng những cánh cửa thấp như vậy buộc người bước vào phải cúi đầu, giống như một cử chỉ thể hiện sự khiêm nhường và tôn kính trước người nằm trong lăng.

Tuy nhiên, đây có lẽ không phải là lý do duy nhất. Trong kiến trúc Timurid, kích thước cửa còn phụ thuộc vào chức năng và vị trí của từng không gian: cửa chính thường lớn và hoành tráng, trong khi các phòng phụ, hành lang hay khu vực bên trong có thể sử dụng những lối đi nhỏ hơn. Dù vậy, đứng trước một cánh cửa thấp như thế, cảm giác phải cúi người xuống trước khi bước vào cũng khá thú vị , chẳng cần ai bảo, tự nhiên mình cũng thấy mình phải “khiêm tốn” đi một chút.

DSCF8431 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8432 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8433 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8435 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8437 by Hieu Tran, on Flickr

Những chiếc cổng gỗ dc chạm trổ rất cầu kỳ

DSCF8438 by Hieu Tran, on Flickr

Những họa tiết với màu sắc rực rỡ, được ghép tinh xảo từ vô số mảnh gạch men đơn sắc, là một đặc trưng rất nổi bật của kiến trúc thời Timurid.

DSCF8439 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Bên trong lăng mộ có một khu trưng bầy các hiện vật dùng để xây dựng lăng mộ.

DSCF8444 1 by Hieu Tran, on Flickr

Những trụ bằng đá được khắc trổ vân cầu kỳ

DSCF8440 by Hieu Tran, on Flickr

Chiếc của gỗ với rất nhiều hoa văn

DSCF8441 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Theo nghi lễ của người Hồi Giáo, người chết được đặt nằm nghiêng, mặt hướng về phía thánh địa Mecca và được chôn trực tiếp vào huyệt chứ ko dùng quan tài. Riêng Amir Timur lại có một trường hợp khá đặc biệt. Ông qua đời năm 1405 khi đang ở xa Samarkand, trên đường chuẩn bị chiến dịch về phía Trung Quốc. Thi hài ông được bảo quản và đưa về Samarkand trong một quan tài bằng gỗ trước khi được an táng tại Gur-e-Amir

Chiếc quan tài được dùng để bảo quan thi hài của ông

DSCF8443 by Hieu Tran, on Flickr

Nếu như bên ngoài khu lâng mộ gây ấn tượng bằng mái vòm xanh ngọc và những mảng trang trí nhiều màu sắc, thì bên trong lăng mộ lại tạo cảm giác choáng ngợp bởi sắc vàng, xanh lam và những chi tiết chạm khắc dày đặc.

DSCF8445 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8447 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8448 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8449 by Hieu Tran, on Flickr

Ở trung tâm căn phòng là những phiến đá tưởng niệm được đặt trên nền sàn, mỗi phiến đại diện cho một người được an táng bên dưới

DSCF8451 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Phiến đá nổi tiếng nhất là phiến đá màu xanh đen, ngọc bích, đánh dấu nơi an nghỉ của Amir Timur. Màu đá trầm và bề mặt tương đối giản dị tạo nên sự tương phản với những mảng tường vàng rực rỡ xung quanh.

DSCF8452 by Hieu Tran, on Flickr

Thực tế đây là những bia mộ tưởng niệm, còn nơi chôn cất thực sự nằm trong hầm mộ phía dưới. Hầm mộ không mở cho khách tham quan thông thường. Vì vậy, những gì chúng ta nhìn thấy trong phòng là các dấu mốc tưởng niệm, chứ không phải thi hài hay toàn bộ cấu trúc mộ thật.

Phần tường phía dưới được ốp bằng các tấm đá trang trí, trong đó có những mảng đá onyx. Phía trên là các dải hoa văn, phù điêu trang trí và những chi tiết mạ vàng

DSCF8453 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8454 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8455 by Hieu Tran, on Flickr

Thực tế là những mảng tường đã được phục hồi lại gần đây. Trong đó họ chừa lại một mảng tường nhỏ nguyên thủy để du khách có thể cảm nhận được công tác trùng tu đã được tiến hành tỉ mỉ thế nào

DSCF8456 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8459 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8460 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8461 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8462 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8463 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8464 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8465 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Đá ốp tường ở đây là loại ngọc bích, khi chiếu ánh sáng vào sẽ tạo hiệu ứng phát sáng khá đẹp. Em hướng dẫn Viễn dùng đèn pin điện thoại rọi vào để vợ chồng em nhìn rõ hiệu ứng này.

DSCF8467 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8468 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8469 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Phía sau của khu lăng mộ.

DSCF8470 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8472 by Hieu Tran, on Flickr

Dưới thời Ulugbek, khu lăng mộc còn có chức năng là trường học hồi giáo. Bởi vậy xung quanh là các phòng học và phòng ở cho sinh viên. Tuy nhiên hầu như đã bị hư hỏng chỉ còn lại phần móng

DSCF8475 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8476 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8479 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8486 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Theo chân em tour guide trong hành trình hơn 3 tiếng đồng hồ, đi qua Registan Square, Bibi Khanym Mosque, Hazrat Khizr Mosque với khá nhiều thông tin khá thú vị. Vì là đi lại những nơi em đã đi qua ngày hôm trc nên em ko up ảnh và kể thêm nữa.

Có một chi tiết khá thú vị mà em nhớ, đó là khi em hỏi em hướng dẫn viên về cảm nhận của người Uzbekistan đối với thời kỳ đất nước còn thuộc Liên Xô. Em nói rằng nhìn chung, nhiều người không cảm thấy thoải mái khi nhắc đến giai đoạn đó, bởi khi ấy Uzbekistan gần như mất đi quyền tự chủ và phải tuân theo sự chỉ đạo từ chính quyền trung ương ở Moscow. Tuy nhiên, em cũng ghi nhận một thay đổi rất rõ rệt trong thời kỳ này, đó là giáo dục được phát triển mạnh hơn. Theo lời em kể, trước đó xã hội Uzbekistan chịu ảnh hưởng rất lớn của Hồi giáo truyền thống nên phụ nữ, đặc biệt ở những vùng nông thôn, có rất ít cơ hội được đi học. Chính sách giáo dục của chính quyền Xô viết đã mở rộng cơ hội học tập cho phụ nữ, từ đó giúp họ có điều kiện tiếp tục học hành và tham gia vào lực lượng lao động.

Em cũng kể rằng sau khi Liên Xô tan rã, Tổng thống đầu tiên Islam Karimov vẫn duy trì sự kiểm soát khá chặt chẽ đối với các hoạt động tôn giáo. Theo cách em giải thích, một phần nguyên nhân là chính quyền lo ngại sự phát triển của chủ nghĩa c.ực đo.an và kh.ủng b.ố trong khu vực, nên các hoạt động tôn giáo, trong đó có việc phụ nữ sử dụng khăn che đầu bị cấm đoán. Sang thời Tổng thống thứ hai Shavkat Mirziyoyev, những quy định này dần được nới lỏng hơn, người dân có nhiều lựa chọn hơn trong việc thực hành tôn giáo và phụ nữ có thể tự quyết định việc đội khăn hay không.

Em còn nói một điều khá thú vị: theo quan sát của em, những người đã quen với việc đội khăn thì thường ít khi bỏ. Còn bản thân em thì nói rằng sau này có thể em sẽ đội khăn, nhưng hiện tại vẫn còn trẻ nên chưa muốn tự làm mình vướng bận.

Hình ảnh em chụp ở quán ăn bình dân trong chợ trung tâm, có vẻ khá là nổi tiếng bởi thấy rất đông khách. Một chi tiết khá lưu ý đó là mấy nước Trung Á họ dùng từ Kafe để chỉ các quán ăn bình dân (nhà em lúc đầu lại cứ nghĩ là quán cà phê )

DSCF8508 by Hieu Tran, on Flickr

Ngồi ăn trên những chiếc sập

DSCF8509 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Một chi tiết nữa em khá nhớ là em hướng dẫn viên kể mình thực ra là người Tajik chứ không phải Uzbek. Em vẫn còn khá nhiều họ hàng ở Tajikistan. Điều này cũng liên quan đến câu chuyện phân chia địa giới thời Liên Xô mà em đã nói ở trên: việc vạch lại ranh giới hành chính khi đó khá tùy tiện, khiến nhiều khu vực vốn có đông người Tajik sinh sống lại được xếp vào lãnh thổ Uzbekistan. Sau khi Liên Xô tan rã, các nước cộng hòa cũ trở thành những quốc gia độc lập với đường biên giới riêng, nên việc đi lại giữa các vùng từng có quan hệ rất mật thiết này trở nên khó khăn hơn, đặc biệt trong những năm đầu khi khu vực còn xảy ra nhiều bất ổn và xung đột.

Em cũng kể mình làm du lịch đã khá lâu nhưng đây mới là lần đầu tiên có hai du khách Việt Nam tham gia Free Walking Tour của em. Ý em là lần đầu tiên cô gặp khách Việt trong chính tour của mình, chứ thực tế những năm gần đây Uzbekistan đã trở thành một điểm đến khá được người Việt yêu thích.

Về giáo dục, em cho biết trường phổ thông ở Uzbekistan chủ yếu vẫn sử dụng tiếng Uzbek. Tuy nhiên, nếu biết tiếng Nga thì cơ hội tìm việc thường rộng hơn, bởi tiếng Nga vẫn có vai trò khá quan trọng trong giao tiếp và công việc. Đặc biệt từ thời Tổng thống thứ hai, khi chính sách kinh tế và đối ngoại cởi mở hơn, tiếng Anh cũng ngày càng phổ biến, nhất là trong lĩnh vực du lịch và dịch vụ. Em nói học tiếng Anh ở Uzbekistan hiện nay vẫn được xem là một lợi thế khá “xịn”, hơi giống chuyện học ngoại ngữ ở Việt Nam vào những năm cuối thế kỷ trước vậy.

Kết thúc tour đã khá muộn nên em vào quán cơm ở chợ mua mấy suốt plov để ăn. Plov (kiểu như cơm rang của mình) dc rang trong chậu rất to

DSCF8511 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8512 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8513 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8514 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8515 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8516 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8518 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8519 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8521 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8522 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Tranh thủ lúc buổi trưa, 3 mẹ con đang nghỉ em vác máy ra chỗ khu chọe trung tâm Siyob Bozori, chọ nằm ngay bên cạnh Bibi Khanym, từ chỗ nhà em nghỉ đi bộ ra đây chỉ mất chừng 5 phút (do em đã mò ra đường tắt )

Siyob không phải kiểu chợ cổ được phục dựng để phục vụ khách du lịch. Đây là một chợ dân sinh thực sự, nơi người dân Samarkand đến mua thực phẩm, gia vị, bánh mì, hoa quả khô, các loại hạt và rất nhiều sản vật địa phương

Bánh mì Uzbek, gọi là non hoặc lepyoshka. Bánh thường có hình tròn, khá dày, phần giữa được trang trí bằng những hoa văn đặc trưng và rắc thêm vừng hoặc hạt. Bánh được xếp thành từng chồng lớn trên các quầy hàng. Nhìn cả dãy bánh tròn vàng ruộm xếp cạnh nhau rất bắt mắt.

DSCF8539 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8540 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8541 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Tất nhiên là với sự gia tăng của khách du lịch thì đi kèm là có rất nhiều quầy bán đồ lưu niệm. Những họa tiết và màu sắc rất đặc trưng của vùng Trung Á

DSCF8525 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8526 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8534 by Hieu Tran, on Flickr