Nói đến Penang cũng như George thì cũng nên nhắc đến lịch sử của các bang hội người Hoa.
Khi Thuyền trưởng Francis Light thay mặt Công ty Đông Ấn Anh (British East India Company) tiếp nhận đảo Penang vào năm 1786, ông đã áp dụng chính sách cảng tự do (Free Port), miễn thuế nhập cảng và khuyến khích người nhập cư từ khắp châu Á đến sinh sống, buôn bán. Chính sách này nhanh chóng biến Penang thành một trong những thương cảng nhộn nhịp nhất khu vực và thu hút hàng chục nghìn người Hoa từ miền nam Trung Quốc, chủ yếu đến từ các tỉnh Phúc Kiến, Quảng Đôngvà đảo Hải Nam.
Phần lớn những người Hoa đầu tiên đến Penang là những người nghèo rời quê hương để tránh chiến tranh, đói kém và bất ổn vào cuối thời nhà Thanh. Họ vượt biển đến Penang với hy vọng tìm được việc làm hoặc cơ hội kinh doanh. Tuy nhiên, cuộc sống nơi đất khách vô cùng khó khăn. Họ không có người thân, không biết tiếng địa phương và thường chỉ có thể giao tiếp bằng phương ngữ của vùng quê mình. Chính vì vậy, họ bắt đầu tập hợp thành các bang hội (kongsi) dựa trên cùng họ tộc, cùng quê quán hoặc cùng phương ngữ để giúp đỡ lẫn nhau.
Ban đầu, các bang hội hoạt động giống như một "gia đình mở rộng". Họ hỗ trợ người mới nhập cư tìm nơi ở, giới thiệu việc làm, cho vay tiền khi gặp khó khăn, chăm sóc người bệnh, lo hậu sự cho những người qua đời không có thân nhân và giúp giải quyết các tranh chấp trong cộng đồng. Đồng thời, các bang hội còn tổ chức các lễ hội truyền thống, thờ cúng tổ tiên, xây dựng trường học dạy tiếng Hoa và duy trì phong tục tập quán của quê hương. Trong bối cảnh chưa có hệ thống an sinh xã hội, các bang hội đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với cuộc sống của người Hoa tại Penang.
Theo thời gian, nhiều bang hội ngày càng giàu mạnh nhờ hoạt động thương mại. Những thương nhân thành đạt đã quyên góp tiền xây dựng các Clan House (nhà bang hội) vừa làm nơi hội họp, vừa là đền thờ tổ tiên và trung tâm sinh hoạt cộng đồng. Nổi tiếng nhất là Khoo Kongsi, được xây dựng bởi dòng họ Khoo có nguồn gốc từ tỉnh Phúc Kiến.
Lối vào nhà bang hội của dòng tộc Khoo
DSCF4177 by
Hieu Tran, on Flickr
DSCF4178 by
Hieu Tran, on Flickr
DSCF4179 by
Hieu Tran, on Flickr
Trong những năm đầu cai trị Penang, chính quyền Anh có rất ít quan chức và lực lượng quản lý nên đã áp dụng hình thức cai trị gián tiếp. Họ bổ nhiệm một số thủ lĩnh có uy tín trong cộng đồng người Hoa giữ chức Kapitan China (Hoa kiều Tổng quản). Kapitan China là cầu nối giữa chính quyền thuộc địa và cộng đồng người Hoa, có nhiệm vụ thu thuế, giữ gìn trật tự, hòa giải tranh chấp và truyền đạt các chính sách của Anh. Nhờ am hiểu ngôn ngữ và văn hóa của người Hoa, các Kapitan đã góp phần giúp Penang phát triển ổn định trong giai đoạn đầu thuộc địa.
Tuy nhiên, khi cộng đồng người Hoa ngày càng đông và kinh tế ngày càng phát triển, sự cạnh tranh giữa các bang hội cũng trở nên gay gắt. Một số bang hội có quan hệ với các hội kín (Chinese Secret Societies) như Hai San và Ghee Hin, vốn cạnh tranh ảnh hưởng trong lĩnh vực thương mại, lao động và khai thác thiếc. Mâu thuẫn giữa các hội kín leo thang và bùng phát thành Cuộc bạo loạn Penang năm 1867, kéo dài nhiều ngày ngay giữa trung tâm George Town. Đây là một trong những cuộc xung đột đẫm máu nhất trong lịch sử Penang. Sau khi dập tắt bạo loạn, chính quyền Anh ban hành nhiều đạo luật nghiêm ngặt nhằm kiểm soát và giải tán các hội kín, đồng thời tăng cường quyền lực trực tiếp của chính quyền thuộc địa.
Em sẽ kể kỹ hơn về cuộc bạo loạn năm 1876 (Penang Riot 1876) ở phần thăm quan bảo tàng Penang (Penang Gallery Museum)