Lịch sử luôn có hai mặt. Bây giờ nhìn lại thì đành nhìn vào mặt tích cực vậy chứ biết làm sao.
Ban đầu thực dân Pháp muốn dùng nhà thờ để tuyên truyền và phục vụ mục đích cai trị, bóc lột sức người sư Nhưng bản chất của Thiên Chúa giáo vẫn là giúp con người ta hướng thiện. Bằng chứng là chiến tranh đã lùi xa từ lâu, nhưng nhà thờ và tôn giáo vẫn sống, vẫn hòa mình một cách tốt đẹp vào dòng chảy văn hóa của dân tộc.
Cũng chính nhờ việc xây dựng các Nhà thờ mà người Việt mình thời đó có cơ hội tiếp cận với những kiến thức kiến trúc đỉnh cao của thế giới. Từ người thợ đá, thợ mộc để trở thành những bậc thầy, cho đến cả những kiến trúc sư nổi tiếng như cụ Sáu xây dựng nhà thờ Phát Diệm, hay cụ Thân làm nhà thờ Hàm Long. Những công trình đó vừa ghi dấu khối óc và bàn tay tài hoa của người Việt, vừa là di sản kiến trúc để lại sau này.
Ảnh em chụp là phế tích Nhà thở đổ Hải Lý ở Nam Định, một công trình được xây bởi bà con giáo dân làng chài Xương Điền, rồi được hoàn thiện theo thiết kế 1 kts người Pháp. Sau này do nước biển xâm thực, làng chài bị xoá sổ, nhà thờ thì còn lại tháp chuông với bức tường phía sau.
Và em đây