Văn hóa tổ chức kiểm tra đánh giá ở rất nhiều các tỉnh (trung du miền núi, đbbb, bắc trung bộ, vv.) thường như thế này:
1. Nếu tổ chức thi có cạnh tranh trực tiếp học sinh của tỉnh/huyện địa phương với nhau, thì họ làm đúng quy chế. "Công bằng" để làm gì, để tránh khiếu kiện tố cáo tại địa phương. Lấy ví dụ thi tuyển sinh vào lớp 10 ở tỉnh, giả sử lấy 70% học sinh vào lớp 10, thì họ làm đúng quy chế.
2. Nếu tổ chức thi mà chủ yếu là cạnh tranh với các học sinh của các tỉnh thành phố lớn khác trên cả nước, thì những tỉnh này sẵn tâm lý "ngầm bật đèn xanh", làm nhiều cách để học sinh tỉnh nhà được nhiều điểm cao nhất có thể. Giúp đỡ con em tỉnh nhà, ở tỉnh ai cũng thông cảm! Có thể dễ dàng làm sai quy chế. Lúc này không có khiếu kiện tố cáo tại địa phương. Các tỉnh khác thì không có quyền khiếu nại tố cáo. Dư luận chỉ có quyền nghi ngờ. Còn đối phó với thanh tra ngành của bộ thì nói chung rất dễ, họ có nhiều cách qua mặt dễ dàng. Họ chỉ sợ điều tra hình sự của cq điều tra không thuộc tỉnh.
Lấy ví dụ thi tốt nghiệp thpt, đây là dạng kỳ thi loại thứ 2, cạnh tranh với các tỉnh khác là chủ đạo, coi thi lỏng, chấm thi nhẹ, ... nâng điểm ... đều diễn ra.
Nên nếu soi điểm thi vào lớp 10, nhiều học sinh tỉnh không đạt nổi 21/30 điểm nhưng đến thi tốt nghiệp 12 xét vào đh thì lại đạt gần 30/30 điểm. Thăng tiến mãnh liệt là rất ... rõ nếu soi lại điểm thi vào lớp 10.