Việc đầu tiên là tuyệt đối cấm việc thành lập hội đồng thi mà Thí sinh ở đó 100% là HS của 1 trường THPT, đây là lỗ hổng quan trọng nhất sau khi sự việc đáng tiếc xẩy ra tại điểm thi THPT CTQ cụ ạ. Bộ GD phải là cơ quan kiểm tra, giám sát việc thành lập hội đồng thi THPT QG ở 100% điểm thi.
Không đơn giản như cụ nghĩ đâu. Kể cả có đảo giáo viên thì vẫn có thể phát sinh tiêu cực, và đây gần như là một “luật bất thành văn”.
Em lấy ví dụ để cụ dễ hình dung: nếu chỉ đảo giáo viên giữa các trường trong cùng một tỉnh thì hiệu quả không nhiều, bởi các giáo viên đó vẫn chịu sự chi phối về mặt tổ chức của Sở Giáo dục, UBND tỉnh, thậm chí cả hệ thống chính trị của địa phương.
Khi tổ chức thi, nếu giáo viên trong tỉnh coi thi quá chặt, điểm trung bình các môn Toán, Lý, Hóa, Văn, Sử, Địa, Tiếng Anh có thể giảm rất mạnh. Những môn trước đây điểm trung bình 7–8 thì khi coi thi nghiêm túc có thể tụt xuống chỉ còn hơn 5 điểm; đồng thời điểm liệt tăng, tỷ lệ trượt tốt nghiệp cũng tăng theo.
Vấn đề là những con số đó sẽ trở thành “thành tích giáo dục của tỉnh”. Khi tỷ lệ tốt nghiệp và điểm trung bình của tỉnh giảm mạnh, lãnh đạo tỉnh phải giải trình, thậm chí có thể bị đánh giá là chất lượng giáo dục đi xuống. Áp lực từ đó sẽ truyền xuống Chủ tịch tỉnh, Giám đốc Sở, các phòng giáo dục, hiệu trưởng và cuối cùng tác động ngược trở lại đội ngũ giáo viên.
Chính vì vậy mới xuất hiện một cơ chế rất khó nhìn thấy trên giấy tờ: không ai ra văn bản yêu cầu coi thi lỏng, nhưng áp lực thành tích có thể khiến một số nơi hình thành tâm lý “du di” khi coi thi. Chỉ cần giám thị lơ là để thí sinh quay ngang, quay ngửa, trao đổi hoặc hỗ trợ nhau ở mức độ nhất định hoặc
có thể lờ đi bật đèn xanh cho mang điện thoại vào thì điểm số đã có thể khác rất xa so với một phòng thi được giám sát nghiêm ngặt.
Vì thế, nếu mục tiêu là triệt để giảm sự chi phối của địa phương và bảo đảm công bằng giữa các tỉnh, theo em không nên chỉ đảo giáo viên trong nội bộ tỉnh.
Phải kết hợp nhiều lớp kiểm soát: đảo giáo viên giữa các tỉnh; giám sát phòng thi bằng camera có công nghệ AI; kiểm soát chặt thiết bị điện tử và tín hiệu liên lạc; đồng thời có cơ chế giám sát độc lập và xử lý nghiêm vi phạm.
Nói ngắn gọn: muốn kỳ thi thực sự công bằng thì phải tách người coi thi khỏi áp lực thành tích của chính địa phương mình.
Chỉ khi giám thị không còn chịu tác động bởi kết quả thi của tỉnh nhà thì mới giảm được động cơ “coi thi lỏng” vì thành tích.
