Hiếm người biết, trên đỉnh đài phun nước cổ ở Vườn hoa Con Cóc giữa trung tâm Hà Nội từng đặt phần mộ của Léon Jean Laurent Chavassieux - người từng giữ chức Quyền Toàn quyền Đông Dương. Công trình hơn 125 năm tuổi này đến nay vẫn là một dấu tích đặc biệt về Hà Nội thời Pháp thuộc
Vườn hoa Con Cóc, tên chính thức là Vườn hoa Diên Hồng, nằm giữa các phố Ngô Quyền, Lê Phụng Hiểu, Lý Thái Tổ và Lê Thạch, cách hồ Hoàn Kiếm khoảng 300 m. Điểm nhấn của khu vườn là đài phun nước cổ ở vị trí trung tâm, từ lâu đã trở thành địa điểm quen thuộc với người dân Thủ đô.
Thế nhưng, ít người biết rằng trên đỉnh đài phun nước này có đặt phần mộ của Léon Jean Laurent Chavassieux - Quyền Toàn quyền Đông Dương của Pháp ở Việt Nam. Sau khi ông qua đời năm 1895, chính quyền thuộc địa đã tổ chức tuyển chọn phương án thiết kế để xây dựng công trình tưởng niệm. Đến năm 1899, đài tưởng niệm được khởi công và hoàn thành vào khoảng năm 1901.
Theo tài liệu của Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, năm 1897, chính quyền Pháp tổ chức cuộc thi tuyển chọn bản vẽ để xây dựng một công trình tưởng niệm Léon Jean Laurent Chavassieux trên phần mộ của ông tại nghĩa trang cũ của Hà Nội.
Tổng kinh phí dự kiến cho công trình là 3.250 đồng Đông Dương. Phương án của kiến trúc sư Harlay được lựa chọn, còn nhà thầu Guillaume đảm nhiệm việc thi công.
Cùng năm, chính quyền Hà Nội tổ chức quyên góp để xây dựng công trình. Đến năm 1898, phần công trình tưởng niệm cơ bản được nghiệm thu.
Ngày 29/9/1899, Hội đồng thành phố Hà Nội tiếp tục bàn về việc xây dựng một đài phun nước tại khu vực này. Vị trí được lựa chọn nằm đối diện dinh Thống sứ Bắc Kỳ, trong khu vực được bao quanh bởi các tuyến đường mà ngày nay tương ứng với phố Ngô Quyền, Lý Thái Tổ và Lê Thạch.
Công trình được thiết kế với một hồ nước hình tròn. Chính giữa là một trụ đá vuông cao khoảng 3,5 m. Theo tài liệu lưu trữ, phần giữa và phía trên trụ đá có đặt tiểu sành chứa di hài Chavassieux.
Bao quanh trụ đá là các tượng cóc bằng đồng phun nước cùng những hình tượng rồng trang trí.
Chính những con cóc bằng đồng này khiến người Hà Nội về sau quen gọi nơi đây bằng cái tên dân gian Vườn hoa Con Cóc.
Đến khoảng năm 1901, toàn bộ công trình được hoàn thiện. Khu vực này từng được gọi là Vườn hoa Chavassieux, mang tên vị quan chức Pháp đã qua đời tại Hà Nội.
Quyền Toàn quyền Đông Dương Léon Jean Laurent Chavassieux là ai?
Léon Jean Laurent Chavassieux (1848-1895) là một trong những quan chức cấp cao của bộ máy cai trị Pháp ở Đông Dương cuối thế kỷ XIX. Trải qua nhiều vị trí tại Nam Kỳ, Trung Kỳ và Bắc Kỳ, ông từng giữ chức Thống sứ Bắc Kỳ và Quyền Toàn quyền Đông Dương.
Sau khi Chavassieux qua đời tại Hà Nội, chính quyền thuộc địa cho xây dựng công trình tưởng niệm ông tại khu vực ngày nay là Vườn hoa Diên Hồng, thường được người Hà Nội gọi là Vườn hoa Con Cóc.
Theo Từ điển tiểu sử và thư mục tổng quát về Đông Dương thuộc Pháp của Antoine Brébion, Léon Jean Laurent Chavassieux sinh ngày 29/7/1848 tại Montbrison, tỉnh Loire, Pháp.
Năm 1874, khi mới 26 tuổi, Chavassieux đến Nam Kỳ và bắt đầu tham gia bộ máy hành chính thuộc địa. Ngày 1/11/1874, ông vào học và tập sự tại Trường Tập sự Sài Gòn, cơ sở chuyên đào tạo những người chuẩn bị đảm nhiệm các vị trí hành chính trong chính quyền thực dân Pháp.
Từ ngày 16/1 đến 31/12/1882, Chavassieux giữ quyền Tổng thư ký Nha Nội chính Nam Kỳ. Đến ngày 1/1/1886, ông được thăng lên ngạch quan chức hành chính thuộc địa hạng nhất.
Sau Nam Kỳ, Chavassieux tiếp tục được điều động ra Trung Kỳ rồi Bắc Kỳ. Năm 1889, ông có thời gian giữ quyền Khâm sứ Trung Kỳ tại Huế, tức người đứng đầu bộ máy bảo hộ của Pháp ở Trung Kỳ trong thời gian tạm quyền.
Cũng trong năm này, Chavassieux được điều ra Bắc Kỳ. Theo quyết định ngày 30/10/1889 của Toàn quyền Đông Dương, ông được bổ nhiệm làm Công sứ kiêm Đốc lý Hải Phòng, thay người tiền nhiệm là de Charpal.
Bước tiến đáng kể trong sự nghiệp của Chavassieux diễn ra vào đầu thập niên 1890.
Từ ngày 27/10/1891 đến 20/7/1893, ông giữ chức Thống sứ Bắc Kỳ, một trong những vị trí quyền lực nhất trong bộ máy cai trị của Pháp tại Việt Nam thời bấy giờ. Thống sứ Bắc Kỳ là người đứng đầu chính quyền bảo hộ Pháp tại Bắc Kỳ, trực tiếp phụ trách bộ máy hành chính và chịu sự chỉ đạo của Toàn quyền Đông Dương.
Đầu năm 1894, Chavassieux tiếp tục được chính quyền Pháp ghi nhận về quá trình công tác. Ngày 10/1/1894, ông được nâng lên hạng Sĩ quan Bắc Đẩu Bội tinh. Các tài liệu của Pháp khi đó cho biết ông đã có khoảng 19 năm phục vụ tại các thuộc địa, trải qua nhiều vị trí ở Nam Kỳ, Trung Kỳ và Bắc Kỳ.
Đây cũng là thời điểm Chavassieux bước vào giai đoạn cao nhất trong sự nghiệp hành chính của mình tại Đông Dương.
Từ ngày 10/3 đến 26/10/1894, Chavassieux giữ quyền điều hành cao nhất tại Đông Dương. Các tài liệu hành chính của Pháp ghi ông là Quyền Toàn quyền Đông Dương, tức người tạm thời thực hiện chức trách của Toàn quyền trong thời gian Toàn quyền chính thức vắng mặt.
Chavassieux giữ vị trí này trong khoảng 7 tháng, từ ngày 10/3 đến 26/10/1894, trong thời gian Toàn quyền Jean-Marie de Lanessan vắng mặt.
(Nguồn tham khảo: Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, yumpu.com/fr, humazur.univ-cotedazur.fr)
Nguồn:
danviet.vn
Vườn hoa Con Cóc, tên chính thức là Vườn hoa Diên Hồng, nằm giữa các phố Ngô Quyền, Lê Phụng Hiểu, Lý Thái Tổ và Lê Thạch, cách hồ Hoàn Kiếm khoảng 300 m. Điểm nhấn của khu vườn là đài phun nước cổ ở vị trí trung tâm, từ lâu đã trở thành địa điểm quen thuộc với người dân Thủ đô.
Thế nhưng, ít người biết rằng trên đỉnh đài phun nước này có đặt phần mộ của Léon Jean Laurent Chavassieux - Quyền Toàn quyền Đông Dương của Pháp ở Việt Nam. Sau khi ông qua đời năm 1895, chính quyền thuộc địa đã tổ chức tuyển chọn phương án thiết kế để xây dựng công trình tưởng niệm. Đến năm 1899, đài tưởng niệm được khởi công và hoàn thành vào khoảng năm 1901.
Theo tài liệu của Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, năm 1897, chính quyền Pháp tổ chức cuộc thi tuyển chọn bản vẽ để xây dựng một công trình tưởng niệm Léon Jean Laurent Chavassieux trên phần mộ của ông tại nghĩa trang cũ của Hà Nội.
Tổng kinh phí dự kiến cho công trình là 3.250 đồng Đông Dương. Phương án của kiến trúc sư Harlay được lựa chọn, còn nhà thầu Guillaume đảm nhiệm việc thi công.
Cùng năm, chính quyền Hà Nội tổ chức quyên góp để xây dựng công trình. Đến năm 1898, phần công trình tưởng niệm cơ bản được nghiệm thu.
Ngày 29/9/1899, Hội đồng thành phố Hà Nội tiếp tục bàn về việc xây dựng một đài phun nước tại khu vực này. Vị trí được lựa chọn nằm đối diện dinh Thống sứ Bắc Kỳ, trong khu vực được bao quanh bởi các tuyến đường mà ngày nay tương ứng với phố Ngô Quyền, Lý Thái Tổ và Lê Thạch.
Công trình được thiết kế với một hồ nước hình tròn. Chính giữa là một trụ đá vuông cao khoảng 3,5 m. Theo tài liệu lưu trữ, phần giữa và phía trên trụ đá có đặt tiểu sành chứa di hài Chavassieux.
Bao quanh trụ đá là các tượng cóc bằng đồng phun nước cùng những hình tượng rồng trang trí.
Chính những con cóc bằng đồng này khiến người Hà Nội về sau quen gọi nơi đây bằng cái tên dân gian Vườn hoa Con Cóc.
Đến khoảng năm 1901, toàn bộ công trình được hoàn thiện. Khu vực này từng được gọi là Vườn hoa Chavassieux, mang tên vị quan chức Pháp đã qua đời tại Hà Nội.
Quyền Toàn quyền Đông Dương Léon Jean Laurent Chavassieux là ai?
Léon Jean Laurent Chavassieux (1848-1895) là một trong những quan chức cấp cao của bộ máy cai trị Pháp ở Đông Dương cuối thế kỷ XIX. Trải qua nhiều vị trí tại Nam Kỳ, Trung Kỳ và Bắc Kỳ, ông từng giữ chức Thống sứ Bắc Kỳ và Quyền Toàn quyền Đông Dương.
Sau khi Chavassieux qua đời tại Hà Nội, chính quyền thuộc địa cho xây dựng công trình tưởng niệm ông tại khu vực ngày nay là Vườn hoa Diên Hồng, thường được người Hà Nội gọi là Vườn hoa Con Cóc.
Theo Từ điển tiểu sử và thư mục tổng quát về Đông Dương thuộc Pháp của Antoine Brébion, Léon Jean Laurent Chavassieux sinh ngày 29/7/1848 tại Montbrison, tỉnh Loire, Pháp.
Năm 1874, khi mới 26 tuổi, Chavassieux đến Nam Kỳ và bắt đầu tham gia bộ máy hành chính thuộc địa. Ngày 1/11/1874, ông vào học và tập sự tại Trường Tập sự Sài Gòn, cơ sở chuyên đào tạo những người chuẩn bị đảm nhiệm các vị trí hành chính trong chính quyền thực dân Pháp.
Từ ngày 16/1 đến 31/12/1882, Chavassieux giữ quyền Tổng thư ký Nha Nội chính Nam Kỳ. Đến ngày 1/1/1886, ông được thăng lên ngạch quan chức hành chính thuộc địa hạng nhất.
Sau Nam Kỳ, Chavassieux tiếp tục được điều động ra Trung Kỳ rồi Bắc Kỳ. Năm 1889, ông có thời gian giữ quyền Khâm sứ Trung Kỳ tại Huế, tức người đứng đầu bộ máy bảo hộ của Pháp ở Trung Kỳ trong thời gian tạm quyền.
Cũng trong năm này, Chavassieux được điều ra Bắc Kỳ. Theo quyết định ngày 30/10/1889 của Toàn quyền Đông Dương, ông được bổ nhiệm làm Công sứ kiêm Đốc lý Hải Phòng, thay người tiền nhiệm là de Charpal.
Bước tiến đáng kể trong sự nghiệp của Chavassieux diễn ra vào đầu thập niên 1890.
Từ ngày 27/10/1891 đến 20/7/1893, ông giữ chức Thống sứ Bắc Kỳ, một trong những vị trí quyền lực nhất trong bộ máy cai trị của Pháp tại Việt Nam thời bấy giờ. Thống sứ Bắc Kỳ là người đứng đầu chính quyền bảo hộ Pháp tại Bắc Kỳ, trực tiếp phụ trách bộ máy hành chính và chịu sự chỉ đạo của Toàn quyền Đông Dương.
Đầu năm 1894, Chavassieux tiếp tục được chính quyền Pháp ghi nhận về quá trình công tác. Ngày 10/1/1894, ông được nâng lên hạng Sĩ quan Bắc Đẩu Bội tinh. Các tài liệu của Pháp khi đó cho biết ông đã có khoảng 19 năm phục vụ tại các thuộc địa, trải qua nhiều vị trí ở Nam Kỳ, Trung Kỳ và Bắc Kỳ.
Đây cũng là thời điểm Chavassieux bước vào giai đoạn cao nhất trong sự nghiệp hành chính của mình tại Đông Dương.
Từ ngày 10/3 đến 26/10/1894, Chavassieux giữ quyền điều hành cao nhất tại Đông Dương. Các tài liệu hành chính của Pháp ghi ông là Quyền Toàn quyền Đông Dương, tức người tạm thời thực hiện chức trách của Toàn quyền trong thời gian Toàn quyền chính thức vắng mặt.
Chavassieux giữ vị trí này trong khoảng 7 tháng, từ ngày 10/3 đến 26/10/1894, trong thời gian Toàn quyền Jean-Marie de Lanessan vắng mặt.
(Nguồn tham khảo: Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, yumpu.com/fr, humazur.univ-cotedazur.fr)
Nguồn:
Quyền Toàn quyền Đông Dương Léon Jean Laurent Chavassieux: Ngôi mộ cổ 125 năm trên đỉnh đài phun nước vườn hoa Con Cóc cực hiếm người biết
Quyền Toàn quyền Đông Dương Léon Jean Laurent Chavassieux: Ngôi mộ cổ 125 năm trên đỉnh đài phun nước vườn hoa Con Cóc cực hiếm người biết
danviet.vn
.
