[Funland] Dịch sách Lịch sử: Kể chuyện Nguyễn Ánh-Tây Sơn [1790-1806] của giáo sĩ de La Bissachère.

[tientung000]

Lẽ âm dương - thịnh suy từ 2 cụ này.

1788 cụ Huệ lên ngôi Hoàng đế - cụ Ánh lấy lại Gia Định
1790 cụ Ánh lấy đến Diên Khánh (Nha Trang)
1792 cụ Huệ mất.
1802 cụ Ánh thống nhất.

Thỉnh cụ, em lật sử:

... vào cuối thế kỷ XVIII, tại vùng Bắc Hà và khu vực Thanh - Nghệ thuộc Đại Việt liên tiếp hứng chịu thiên tai, hạn hán, bão lũ khiến hệ thống đê điều hư hại nặng nề, sản xuất nông nghiệp gần như sụp đổ. Trong bối cảnh người dân kiệt quệ, quân Thanh tràn vào Thăng Long cuối năm 1788 đã tiến hành thu gom lương thực, thao túng nguồn cung làm giá gạo tăng vọt, đẩy nạn đói lên mức đỉnh điểm.
Dựa trên các tư liệu lịch sử và ghi chép của các giáo sĩ phương Tây: Vào thời điểm đó, vùng đất Gia Định trù phú nhất phía Nam nằm dưới sự điều hành của nhà Tây Sơn. Thời điểm đó, nhà Tây Sơn đã huy động 300-400 tàu lương thực lớn từ Gia Định vận chuyển ra các cảng Nghệ An, Thanh Hóa cứu trợ dân chúng.

Trong một bức thư của Giám mục La Bartette gửi từ Ấn Độ ngày 23/7/1788 cũng có nhắc đến nội dung Hoàng đế Quang Trung đã huy động tới 400 chiến thuyền chở đầy gạo từ Gia Định vượt biển ra Bắc để cứu đói. Đây chính là bằng chứng lịch sử không thể bác bỏ: Gia Định khi ấy đang nằm trong tay Tây Sơn, và chính Hoàng đế Quang Trung là người đã cứu miền Bắc thoát khỏi nạn đói kinh hoàng.

Minh chứng rõ ràng nhất được tìm thấy dưới lòng đất Nam Bộ giai đoạn 1787–1796, giới khảo cổ chỉ phát hiện tràn ngập tiền Quang Trung Thông Bảo và Cảnh Thịnh Thông Bảo của nhà Tây Sơn. Trong khi đó, chính sử nhà Nguyễn ghi nhận mãi đến cuối năm 1796 Nguyễn Ánh mới đúc tiền kẽm tại Gia Định và trước đó không hề phát hành bất kỳ đồng tiền nào. Đây được xem là bằng chứng cho thấy Nguyễn Ánh hoàn toàn không kiểm soát Gia Định suốt các năm 1787–1792.

...bản Hịch đề ngày 27/8/1792 của vua Quang Trung lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Pháp. Bản tiếng Pháp của tài liệu này mô tả Nguyễn Ánh đang trong tình trạng thất bại, lưu lạc cầu viện tại châu Âu, cho thấy năm 1792 Nguyễn Ánh chưa hề hiện diện tại Gia Định. Hịch của Hoàng đế Quang Trung trong sách Etat actuel du Tunkin (Montyon, 1811), hiện lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Pháp ghi rõ Nguyễn Ánh đã chạy sang châu Âu.

Trên thế giới, bài hịch này với nội dung Nguyễn Ánh đang lưu vong ở châu Âu năm 1792 được lưu trữ tại ít nhất 5 thư viện uy tín nhất thế giới. Nhóm nghiên cứu cũng lưu ý một số bản dịch tiếng Việt từ thập niên 1960 đã diễn giải khác với nguyên văn tiếng Pháp, dẫn đến nhận thức chưa chính xác kéo dài về việc Nguyễn Ánh kiểm soát Gia Định trước năm 1792.

 

[X_axe]

Các thể chế dân sự và đạo đức ở Bắc Hà [Chương VII của S. C. (Về Chính phủ và Luật pháp của đất nước, trang 253-259) bắt đầu bằng một vài dòng từ trang 153 của L. B.: "Dù bộ luật lập pháp có tốt... nhưng phong tục địa phương lại rất khác biệt"; sau đó, nó sao chép nội dung từ các trang 143-154, với một số thay đổi nhỏ không đáng kể trong văn bản. So sánh với MN. , I, trang 269: "Luật dân sự của Bắc Hà, dù không hoàn hảo và có một số điều khoản khiếm khuyết, nhưng nhìn chung là khôn ngoan, công bằng, khẳng định quyền của con người và công dân; nó dựa trên luật Trung Hoa, vốn đối với đất nước này giống như luật La Mã đối với các vùng theo phong tục của Pháp, là lý trí được viết thành văn bản... Theo luật chung được thừa nhận ở tất cả các vùng thuộc quyền cai trị của Hoàng đế, con người sinh ra tự do và không thể mất đi sự tự do của mình..."] và do đó ở Nam Hà nói chung rất khôn ngoan, công bằng và phù hợp với luật tự nhiên. Phần lớn các quy định này được mô phỏng theo luật pháp của Trung Quốc, một số thậm chí còn tốt hơn. Nhà biên soạn khôn ngoan của những bộ luật này hoàn toàn có lý khi nói ở cuối tập hợp luật rằng "vật quý giá làm vô hiệu luật pháp"; Kim-ngan pha le luât [kim ngân phá lệ luật; tiền vàng phá vỡ luật pháp], và các nhà văn cổ xưa trước ông cũng đã từng nói rằng "Chìa khóa vàng mở mọi ổ khóa", điều này có nghĩa hoàn toàn giống nhau [MN. , I, trang 292, nói bằng những từ khác: "Các nhà lập pháp Bắc Hà đã nhận ra và than phiền về sự suy đồi này, vốn làm xói mòn trật tự xã hội, nhưng họ không áp dụng bất kỳ biện pháp hiệu quả nào để khắc phục nó."]. Sự tham lam quá mức của các quan lại, lòng tham của thuộc cấp của họ khiến tất cả những luật pháp này trở nên vô ích và thậm chí [144] gây hại, vì chúng kéo dài và nhân lên các thủ tục để moi tiền từ các bên tranh tụng. Họ lần lượt hứa với mỗi bên một quyết định thuận lợi và không bao giờ đưa ra phán quyết cuối cùng chừng nào họ còn nhìn thấy khả năng moi thêm thứ gì đó từ các nguyên đơn. Từ cái hại này lại sinh ra một điều tốt: nỗi sợ bị đánh đòn, nỗi sợ mất thời gian và tiền bạc đã ngăn cản nhiều người kiện tụng, những người chắc chắn sẽ kiện nếu công lý được thực thi tốt hơn. Sau khi một thẩm phán tham nhũng bị chặt đầu, người kế nhiệm anh ta vẫn tiếp tục hành vi tương tự, và đôi khi thậm chí còn vượt xa hơn. Vì vậy, phải chấp nhận điều này.

Đọc đoạn này hay thật, hóa ra "kim ngân phá lệ luật" có truyền thống từ ngày xưa

 

[nhatbon2020]

Chủ đề hay quá. Nếu có thể được thì cụ chủ cho em xin 1 bản về đọc dần. Em đội ơn cụ

 

[KhuatNguyên]

Hành động cõng rắn cắn gà nhà thì không thể ngòi bút nào có thể xóa được, nó kéo tụt đất nước hàng trăm năm, cả về nhân lực và của cải xã hội

 

[nhatbon2020]

Hành động cõng rắn cắn gà nhà thì không thể ngòi bút nào có thể xóa được, nó kéo tụt đất nước hàng trăm năm, cả về nhân lực và của cải xã hội

Em nghĩ là không nên cực đoan ạ. Em đọc ở đâu đó đại ý rằng lịch sử cần nhìn nhận khách quan, trung thực và công bằng. Việc cầu viện ngoại bang và trả thù quá tay là những vết đen trong đời binh nghiệp của cụ Ánh nhưng không nên vì thế mà phủ nhận sạch trơn tất cả ah.

 

[KhuatNguyên]

Em nghĩ là không nên cực đoan ạ. Em đọc ở đâu đó đại ý rằng lịch sử cần nhìn nhận khách quan, trung thực và công bằng. Việc cầu viện ngoại bang và trả thù quá tay là những vết đen trong đời binh nghiệp của cụ Ánh nhưng không nên vì thế mà phủ nhận sạch trơn tất cả ah.

Việc cầu viện ngoại bang gây chiến tranh với thế lực trong nước là không thể chấp nhận đc, khiến nhân dân lầm than, nhân lực bị bào mòn, nguyên khí đất nước tổn thương nghiêm trọng, sau khi giành được quyền lực rồi cũng không có chiến lược gì mới mẻ (học hỏi phương tây chẳng hạn) để đưa đất nước đi lên.

 

[Long kts]

Thớt nhà Tây Sơn của em đã dài, biên thêm sợ loãng, hơn nữa đây là nội dung một cuốn sách dịch, nên có lẽ em trung-thành với nguyên tác là lập một thớt riêng.
Cuốn này em dịch đã rất lâu, từ 2015, đúng vào dịp mở thớt, đến nay đã tròn 10 năm, qua mấy lần chỉnh sửa bổ sung, có lúc cũng quên mất, nay quyết định post hầu các cụ yêu Lịch sử.
Cuốn này thực ra là rất khó dịch, vì nội dung rắc rối, phải gọi đúng là rối rắm, khi mà cùng một nội dung, người biên tập là nhà sử học Pháp Charles Maybon lại lồng ghép 4. 5 tác giả cùng lúc để bổ sung cho văn bản chính, các văn bản lại được kỳ công đánh số; ví dụ [18/22] nghĩa là số văn bản gốc còn lưu và số văn bản tham chiếu của tác giả cùng thời; [15] là số trang văn bản gốc lưu trữ tại thư viện Hội thừa sai Paris, hoặc kho lưu trữ Bộ Ngoại giao Pháp; các chú thích (a) (b) làm rõ nghĩa, rồi chú thích của C.Maybon...tất cả đòi hỏi quá trình biên dịch rất mất thời gian, và em quyết định giữ nguyên tác.
Nguyên tên sách là: LA RELATION SUR LE TONKIN ET LA COCHINCHINE, tuy nhiên, căn cứ vào nội dung chính, em đặt tên sách là: Kể chuyện Nguyễn Ánh-Tây Sơn [1790-1806] cho hợp với ý chính hơn.
Thông tin trong sách, như em đã trình bầy, chỉ là tham khảo, để nhìn nhận Lịch sử giai đoạn phức tạp nầy ở một lăng kính, một góc nhìn khác, đúng sai các cụ tự có quan điểm và đúc rút vậy.
Cuối cùng, do trình độ tiếng Pháp cực kỳ dốt nát, kiến thức vô cùng nông cạn, văn phong quê mùa, đâu dám khoe khoang, mong các cụ lượng thứ và góp ý.
Sau khi thớt post xong, cụ nào có nhã ý xin sách giấy, em sẽ tặng bản scan.

Em đăng ký, xin cụ một cuốn ạ!

 

[omska]

Việc cầu viện ngoại bang gây chiến tranh với thế lực trong nước là không thể chấp nhận đc, khiến nhân dân lầm than, nhân lực bị bào mòn, nguyên khí đất nước tổn thương nghiêm trọng, sau khi giành được quyền lực rồi cũng không có chiến lược gì mới mẻ (học hỏi phương tây chẳng hạn) để đưa đất nước đi lên.

NA là người được sự hỗ trợ của người Pháp, từng cộng tác và thân thiết với người Pháp như vậy sao lại ko muốn học hỏi, tận dụng tri thức, kỹ nghệ PT cho được. Tại sao sau này NA quay lưng vs những người Pháp đã từng ủng hộ cùng đạo Thiên Chúa của họ và đương nhiên sẽ nhận phản ứng xấu từ phía Pháp trong giao thương, tiếp nhận kỹ nghê PT, v.v.... thì cụ nên đọc và tìm hiểu thêm nguyên nhân dẫn đến sự bất đồng về quan điểm 9chị tôn giáo, chủ quyền quốc gia vs PT từ thời Gia Long cho tới Minh Mạng, Thiệu Trị...

 

[KhuatNguyên]

NA là người được sự hỗ trợ của người Pháp, từng cộng tác và thân thiết với người Pháp như vậy sao lại ko muốn học hỏi, tận dụng tri thức, kỹ nghệ PT cho được. Tại sao sau này NA quay lưng vs những người Pháp đã từng ủng hộ cùng đạo Thiên Chúa của họ và đương nhiên sẽ nhận phản ứng xấu từ phía Pháp trong giao thương, tiếp nhận kỹ nghê PT, v.v.... thì cụ nên đọc và tìm hiểu thêm nguyên nhân dẫn đến sự bất đồng về quan điểm 9chị tôn giáo, chủ quyền quốc gia vs PT từ thời Gia Long cho tới Minh Mạng, Thiệu Trị...

Cụ ấy đã có cơ hội bôn tẩu giang hồ Tây phương, cầu viện họ đem súng đạn và tàu chiến về để giành lại quyền lực, vậy mà khi đã ở đỉnh cao quyền lực vẫn chấp nhận hướng mũi tàu về phương bắc xưng thần, chấp nhận ngồi trong cái giếng chật chội, vẫn chỉ là cá nhân và dòng tộc thôi, không có gì phải nhìn nhận. Nếu NA làm được việc tiếp tục xem xét hướng phát triển của TS đã vạch ra thế nào và phát triển lên thì đã được dân ta nhìn với con mắt khác

 

[omska]

Chủ quyền hoàng tộc gắn liền vs chủ quyền quốc gia, dù ko phủ nhận công lao và tài năng của Quang Trung, vẫn phải ghi nhận GL là vị vua đã có công thống nhất đất nước và khẳng định chủ quyền của VN bao gồm cả biển đảo. Việc ko chấp nhận TCG gắn liền vs nguy cơ xâm nhập của Pháp là việc bắt buộc phải làm. Cụ ko thể lấy cách nhìn của người nay để “đánh giá” thời đại cách đây hơn 200 năm, khi mà cả Pháp vẫn còn là 1 nước quân chủ phong kiến, nhé.

Vua Gia Long xác lập chủ quyền Hoàng Sa qua tài liệu phương Tây

Hội thảo Chủ quyền biển đảo VN trong lịch sử, do Hội Khoa học lịch sử Thừa Thiên-Huế tổ chức sáng 12.12 tại TP.Huế, đã thu hút 27 báo cáo tham luận của các nhà nghiên cứu lịch sử, biển đảo trong cả nước.

thanhnien.vn

Hoàng Sa dưới thời cai quản của vua Gia Long

VOV.VN - Vua Gia Long đã có một sự nghiệp lẫy lừng trên biển. Ông đã ghi mốc son trong lịch sử bằng việc khẳng định chủ quyền Việt Nam ở quần đảo Hoàng Sa.

vov.vn

 

[Chuột bạch]

Chủ quyền hoàng tộc gắn liền vs chủ quyền quốc gia, dù ko phủ nhận công lao và tài năng của Quang Trung, vẫn phải ghi nhận GL là vị vua đã có công thống nhất đất nước và khẳng định chủ quyền của VN bao gồm cả biển đảo. Việc ko chấp nhận TCG gắn liền vs nguy cơ xâm nhập của Pháp là việc bắt buộc phải làm. Cụ ko thể lấy cách nhìn của người nay để “đánh giá” thời đại cách đây hơn 200 năm, khi mà cả Pháp vẫn còn là 1 nước quân chủ phong kiến, nhé.

Vua Gia Long xác lập chủ quyền Hoàng Sa qua tài liệu phương Tây

Hội thảo Chủ quyền biển đảo VN trong lịch sử, do Hội Khoa học lịch sử Thừa Thiên-Huế tổ chức sáng 12.12 tại TP.Huế, đã thu hút 27 báo cáo tham luận của các nhà nghiên cứu lịch sử, biển đảo trong cả nước.

thanhnien.vn

Hoàng Sa dưới thời cai quản của vua Gia Long

VOV.VN - Vua Gia Long đã có một sự nghiệp lẫy lừng trên biển. Ông đã ghi mốc son trong lịch sử bằng việc khẳng định chủ quyền Việt Nam ở quần đảo Hoàng Sa.

vov.vn

NA quỳ lạy vua Xiêm để Xiêm uýnh VN kìa cụ

Xiêm la mà thắng trận thì NA đáng bia đá nữa

 

[Nhân sinh như mộng]

NA quỳ lạy vua Xiêm để Xiêm uýnh VN kìa cụ

Xiêm la mà thắng trận thì NA đáng bia đá nữa

NA cõng rắn cắn gà nhà đã ghi vào sử sách

Giờ 1 đám đi chạy tội cho NA, TTg

còn nhân danh quàng tộc nữa chứ

 

[lacrangcavo]

Thấy hiện giờ nhiều người quy công lao thống nhất cho Nguyễn Ánh
Cái này em thấy lăn tăn.

Thực sự công lao thống nhất phải tính cho Tây Sơn. Họ đã đập tan thế lực chúa Trịnh, chúa Nguyễn là hai thế lực chia đôi đất nước.
Mặc dù sau này Tây Sơn có chia thành các vùng đất đai Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ quản lý riêng, nhưng vùng của Nguyễn Nhạc thì chỉ coi như 1 vùng đất tự trị thôi. Rồi sau cũng bị Cảnh Thịnh, con vua Quang Trung lấy toàn bộ.

Nguyễn Ánh vào lúc đó, thì nên tính là một thế lực nổi loạn, (hay nổi dậy tùy theo góc nhìn thôi. ). Không thể tính là một thế lực chia đôi đất nước. Nhất là những lúc bị đánh cho tan tác, 0 còn vùng đất nào, thày trò, vua tôi phải chạy ra nước ngoài. Cùng lắm thì coi như tàn dư nhà Mạc cát cứ Cao Bằng thôi. Khi nhà Mạc chạy ra Cao Bằng để cát cứ, thì lịch sự vẫn tính là nhà Lê Trung Hưng đã thống nhất đất nước, tính cho đến lúc Nguyễn Hoàng đi vào Nam.
Và sau này, khi nhà Mạc vẫn cát cứ ở Cao Bằng, không ai coi là Bắc Hà bị chia đôi, mà chỉ coi là chúa Trịnh cai trị Bắc Hà, còn Cao Bằng chỉ là 1 thế lực cát cứ, nổi loạn.

Nên hợp lý nhất, phải coi là nhà Tây Sơn đã thống nhất đất nước, cai quản toàn bộ đất nước và có tàn dư của chúa Nguyễn cát cứ ở vùng Gia Định. Mặc dù sau này, vì những lý do khác nhau, sự lục đục chia rẽ của triều Tây Sơn, vua thì còn nhỏ và sự khôn ngoan, kiên trì của Nguyễn Ánh (cái này 0 phủ nhận), cộng thêm sự giúp đỡ, hỗ trợ của người Pháp mà thế lực cát cứ này lại thắng thế.

 

[cocsku]

Lịch sử nước mình hay bị các thế hệ sau uốn nắn phục vụ cho mục đích của mỗi thời kỳ. Có những tài liệu gốc như của cụ chủ đưa ra đây thì có cái nhìn chân thực thực sự đáng quý.

 

[omska]

NA quỳ lạy vua Xiêm để Xiêm uýnh VN kìa cụ

Xiêm la mà thắng trận thì NA đáng bia đá nữa

Việc nào ra việc đó. Thời phong kiến thì nước này cầu viện binh nước kia, nay thành bạn mai thành thù là bình thường.
Xưa Lưu Bị nước Thục Hán sai Gia Cát Lượng sang cầu cứu và kết minh với Tôn Quyền nước Đông Ngô để đánh đại quân Tào Tháo trong trận Xích Bích. Rồi quan hệ ngoại giao thay đổi liên tục; khi mất Kinh Châu hay xảy ra tranh chấp vùng đất mới, các bên sẵn sàng từ bỏ liên minh để tấn công hoặc tự thủ tiêu lực lượng lẫn nhau là chuyện quá bình thường.

 

[hoaoaihuong02]

NA quỳ lạy vua Xiêm để Xiêm uýnh VN kìa cụ

Xiêm la mà thắng trận thì NA đáng bia đá nữa

Hình như tranh bị bóc phốt là fake mà cụ.

 

[omska]

Thấy hiện giờ nhiều người quy công lao thống nhất cho Nguyễn Ánh
Cái này em thấy lăn tăn.

Thực sự công lao thống nhất phải tính cho Tây Sơn. Họ đã đập tan thế lực chúa Trịnh, chúa Nguyễn là hai thế lực chia đôi đất nước.
Mặc dù sau này Tây Sơn có chia thành các vùng đất đai Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ quản lý riêng, nhưng vùng của Nguyễn Nhạc thì chỉ coi như 1 vùng đất tự trị thôi. Rồi sau cũng bị Cảnh Thịnh, con vua Quang Trung lấy toàn bộ.

Nguyễn Ánh vào lúc đó, thì nên tính là một thế lực nổi loạn, (hay nổi dậy tùy theo góc nhìn thôi. ). Không thể tính là một thế lực chia đôi đất nước. Nhất là những lúc bị đánh cho tan tác, 0 còn vùng đất nào, thày trò, vua tôi phải chạy ra nước ngoài. Cùng lắm thì coi như tàn dư nhà Mạc cát cứ Cao Bằng thôi. Khi nhà Mạc chạy ra Cao Bằng để cát cứ, thì lịch sự vẫn tính là nhà Lê Trung Hưng đã thống nhất đất nước, tính cho đến lúc Nguyễn Hoàng đi vào Nam.
Và sau này, khi nhà Mạc vẫn cát cứ ở Cao Bằng, không ai coi là Bắc Hà bị chia đôi, mà chỉ coi là chúa Trịnh cai trị Bắc Hà, còn Cao Bằng chỉ là 1 thế lực cát cứ, nổi loạn.

Nên hợp lý nhất, phải coi là nhà Tây Sơn đã thống nhất đất nước, cai quản toàn bộ đất nước và có tàn dư của chúa Nguyễn cát cứ ở vùng Gia Định. Mặc dù sau này, vì những lý do khác nhau, sự lục đục chia rẽ của triều Tây Sơn, vua thì còn nhỏ và sự khôn ngoan, kiên trì của Nguyễn Ánh (cái này 0 phủ nhận), cộng thêm sự giúp đỡ, hỗ trợ của người Pháp mà thế lực cát cứ này lại thắng thế.

E đã nói trên rồi, không ai phủ nhận tài năng kiệt xuất và công lao dẹp nội chiến, đặt nền móng quan trọng cho thống nhất đất nước của Nguyễn Huệ Quang Trung. Nhưng do qua đời sớm và triều Tây Sơn sau đó suy yếu, ông chưa kịp thiết lập một vương quyền thống nhất trọn vẹn trên toàn cõi từ Bắc chí Nam trong một nhà nước ổn định dài lâu.

Nhưng lịch sử là lịch sử, Nguyễn Ánh Gia Long chính là vị vua đánh bại nhà Tây Sơn, thu phục toàn bộ lãnh thổ, lên ngôi Hoàng đế đặt tên nước Việt Nam, khẳng định chủ quyền đất liền và biển đảo, chính thức nối liền dải đất từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau dưới một bộ máy nhà nước trung ương tập quyền kéo dài tới hơn 140 năm.

.

 

[Chuột bạch]

Việc nào ra việc đó. Thời phong kiến thì nước này cầu viện binh nước kia, nay thành bạn mai thành thù là bình thường.
Xưa Lưu Bị nước Thục Hán sai Gia Cát Lượng sang cầu cứu và kết minh với Tôn Quyền nước Đông Ngô để đánh đại quân Tào Tháo trong trận Xích Bích. Rồi quan hệ ngoại giao thay đổi liên tục; khi mất Kinh Châu hay xảy ra tranh chấp vùng đất mới, các bên sẵn sàng từ bỏ liên minh để tấn công hoặc tự thủ tiêu lực lượng lẫn nhau là chuyện quá bình thường.

Thục hay Ngô hay Ngụy đều là Hán

Còn Xiêm vs VN khác máu nhé cụ

 

[Chuột bạch]

Hình như tranh bị bóc phốt là fake mà cụ.

2 lần vào Xiêm cầu viện

 

[omska]

Thục hay Ngô hay Ngụy đều là Hán
Còn Xiêm vs VN khác máu nhé cụ

Rốt cuộc Xiêm cũng có nhòm ngó xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ VN thời Gia Long đâu, vua Rama 1 vs GL giữ mối quan hệ hòa hiếu giữa 2 nước đó thôi, hay cụ muốn 2 nước oánh nhau thì mới hả dạ à?