[CCCĐ] Hành trình vòng quanh thế giới: Malaysia, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan và Kazakhstan.

[hieutcnd]

Cũng giống như những nước cộng hòa Trung Á khác, dưới thời Liên Xô, Tajikistan đạt được những bước tiến đáng kể về giáo dục, y tế và quyền của phụ nữ. Liên Xô đã góp phần hiện đại hóa đất nước vốn nghèo nàn, chủ yếu dựa vào nông nghiệp này. Trường học, bệnh viện, đường sá, hệ thống thủy lợi và các nhà máy thủy điện lần lượt được xây dựng. Giáo dục được phổ cập rộng rãi, tỷ lệ biết chữ tăng mạnh, phụ nữ có thêm cơ hội học tập và tham gia lực lượng lao động. Công nghiệp và đô thị cũng phát triển, góp phần tạo việc làm và cải thiện đời sống của người dân.

Tuy nhiên, mô hình kinh tế tập trung và chính sách đàn áp tôn giáo cũng để lại nhiều hệ quả lâu dài. Nền kinh tế Tajikistan được quy hoạch để phục vụ hệ thống kinh tế chung của Liên Xô, trong đó trồng bông được ưu tiên đặc biệt. Việc tập trung quá nhiều vào loại cây này khiến đất nước phải phụ thuộc vào nguồn lương thực từ các nước cộng hòa khác. Chính sách nông nghiệp tập thể hạn chế quyền tự chủ của nông dân, trong khi các chiến dịch đàn áp chính trị và kiểm soát tôn giáo làm suy yếu nhiều truyền thống văn hóa, tín ngưỡng. Bên cạnh đó, nền công nghiệp thiếu đa dạng, cơ hội việc làm còn hạn chế và sự chênh lệch giữa các vùng vẫn tồn tại.

Một vấn đề lớn khác là Tajikistan phụ thuộc đáng kể vào ngân sách, nguyên liệu, công nghệ và thị trường của Liên Xô. Khi Liên Xô tan rã năm 1991, những mối liên kết này bị gián đoạn, đẩy nền kinh tế vào khủng hoảng. Khó khăn kinh tế, kết hợp với sự cạnh tranh quyền lực và những mâu thuẫn vùng miền, góp phần dẫn đến cuộc nội chiến đẫm máu giai đoạn 1992–1997 ( em sẽ kể ở phần sau.)

DSCF8849 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8850 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8851 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8853 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8854 by Hieu Tran, on Flickr

Đi thêm một đoạn là đến hồ thứ 5. Đây có lẽ là hồ mà nhà mình nhớ nhất, vì vừa dừng xe đã thấy một lũ trẻ chạy ùa ra. Cảm giác y hệt lần hai vợ chồng em đi Hà Giang cách đây 11 năm, cũng một lũ trẻ chạy theo xin tiền và quà.

Nhà em thì không cho tiền, vì nghĩ rằng làm thế lâu dần sẽ khiến bọn trẻ quen với việc cứ thấy khách du lịch là chạy ra xin. Trước chuyến đi, xem video mấy bạn chia cho bọn trẻ những món quà lưu niệm nhỏ, em cũng thấy hay hay, cảm giác ý nghĩa hơn hẳn. Thế nên từ ở nhà đã tính lên phố cổ mua ít đồ lưu niệm đặc trưng của Việt Nam để mang sang tặng bọn trẻ, vậy mà bận bịu thế nào lại quên béng mất.

Thành ra, xe vừa dừng là bọn trẻ lao ra đòi quà. Thấy nhà em chẳng có gì để cho, lúc đầu chúng nó còn nhất quyết không cho quay phim, chụp ảnh, cứ “No photo! No photo!”. Em phải giải thích: “Tao có chụp ảnh bọn mày đâu, tao chụp ảnh hồ cơ mà!”

 

[hieutcnd]

Nhưng rồi cũng chỉ một lúc là bọn trẻ nguôi ngoai, bắt đầu ra bắt chuyện rồi chơi cùng cả nhà em. Chúng nó còn nhiệt tình dạy hai đứa nhà em cách ném đá cho đá nảy lướt trên mặt hồ. Đúng là trẻ con, giận thì giận thế thôi chứ chẳng thù dai bao giờ



Bọn nó hỏi mày đến từ Nhật à, em bảo đến từ Việt Nam những có vẻ bọn nó cũng ko biết Việt Nam ở đâu

Một lúc là thân mật ngay, dắt tay bé con nhà em luôn

DSCF8860 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8862 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Hồ thứ 5, tên là Khurdak, nằm ở độ cao khoảng 1.870 m. Trong tiếng Tajik, Khurdak có nghĩa là “nhỏ”, cũng đúng với đặc điểm của hồ này, bởi đây là hồ nhỏ nhất trong hệ thống Seven Lakes

Hồ nằm lọt thỏm giữa dãy núi Fann hùng vĩ

DSCF8868 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8875 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8871 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Hồ cũng là nguồn nước sinh hoạt chính của người dân quanh đây. Họ mang ấm, bình ra hồ lấy nước về dùng. Nhìn những đồ dùng sinh hoạt ấy, em lại thấy có gì đó rất giống Việt Nam những năm 80 của thế kỷ trước. Xét về nhiều mặt, Tajikistan ngày nay khiến em liên tưởng đến Việt Nam thời kỳ đó. Kinh tế tư nhân còn kém phát triển, hàng hóa tiêu dùng phổ biến phụ thuộc khá nhiều vào nhập khẩu, nên những vật dụng đơn giản như cái ấm, cái bình có khi được dùng hết đời này sang đời khác, rồi lại truyền từ thế hệ trước sang thế hệ sau.

Nhớ hồi đó, bố mẹ em phải đổi cả tấn thóc mới lấy được cái nồi áp suất Liên Xô do mấy ông đi “bắt chim bồ câu” bên Nga mang về. Cái nồi hồi ấy chẳng khác gì của quý trong nhà. Mà khổ nỗi, có nồi áp suất rồi cũng chẳng mấy khi được dùng, vì cả năm chắc chỉ hầm xương được dăm ba lần.

DSCF8878 by Hieu Tran, on Flickr

Có xe của khách du lịch đến, bọn nhỏ lại chạy lại xin quà

DSCF8883 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8885 by Hieu Tran, on Flickr

Mấy phụ huynh ở đây trông ai cũng có dáng vẻ khắc khổ. Họ khá rụt rè, mỗi lần thấy mình giơ máy ảnh lên là lại che mặt hoặc quay đi chỗ khác. Mình chỉ kịp chụp vội một tấm rồi thôi, vì cảm thấy họ không được thoải mái. Có lẽ cuộc sống nghèo khó, thiếu thốn kéo dài đã khiến họ trở nên mặc cảm và mất đi phần nào sự tự tin khi đứng trước người lạ.

DSCF8886 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Đừng chơi 1 lúc thì bọn nó quen dần, thấy em giơ máy ảnh lên là tạo dáng cho chụp chứ không nói "no photo" như lúc đầu

DSCF8887 by Hieu Tran, on Flickr

Rồi còn dậy bé con nhà em cách ném đá

DSCF8891 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8893 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Lần này có vẻ xin được kẹo

DSCF8896 by Hieu Tran, on Flickr

Giờ thì thân với nhà em lắm rồi

[DSCF8900 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8903 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Thằng bé mặc áo hoa ném đá rất giỏi, mỗi lần nó ném, đã cứ nhẩy lò cò trên mặt hồ có dễ đến cả chục lần

DSCF8917 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8926 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8927 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Hai ông bạn, cùng 15 tuổi

DSCF8930 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8931 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8933 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Vợ em thấy màn ném đá cũng hay, nhấc hòn đá lên định ném nhưng vung tay thế nào lại vào ngay đầu thằng bé đứng ngay sau làm nó đau khóc toáng lên gọi mẹ. Nhà em thấy có lỗi quá xin lỗi ríu rít, nhưng bà mẹ xua tay bảo không sao

DSCF8940 by Hieu Tran, on Flickr

Nhìn những khuôn mặt trong trẻo của lũ trẻ mà thấy thương. Chúng sinh ra và lớn lên ở Tajikistan, một đất nước còn rất nghèo, với GDP bình quân đầu người chỉ khoảng 1.700 USD/năm. Nhưng con số ấy có lẽ vẫn chưa phản ánh hết những khó khăn mà người dân phải đối mặt, bởi thu nhập và tài sản phân bố không đồng đều, trong khi quyền lực kinh tế và chính trị tập trung nhiều vào tầng lớp cầm quyền.

Đặc biệt, khu vực Seven Lakes nằm giữa núi non hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn, cơ hội làm ăn cũng hạn chế. Vì thế, cuộc sống của người dân nơi đây có lẽ còn thiếu thốn hơn nhiều so với mức bình quân của cả nước. Nhìn lũ trẻ hồn nhiên chạy ra đón khách, vui vẻ chơi đùa bên hồ, mình vừa thấy đáng yêu, vừa thấy thương. Chẳng biết sau này lớn lên, những đứa trẻ ấy sẽ có được bao nhiêu cơ hội để thay đổi cuộc sống của chính mình.

DSCF8941 by Hieu Tran, on Flickr

Hai anh bạn này bằng tuổi nhau nên có vẻ chơi với nhau khá hợp mặc dù bạn Tajikistan chỉ đứng đến vai Khánh

DSCF8942 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8943 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Cho bọn chúng xem ảnh qua máy ảnh

PXL_20260706_112449651 by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260706_112526229.MP by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260706_112605830 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

PXL_20260706_112710627 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8945 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8949 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Nhà em cứ ấy náy vì chẳng có cái gì tặng bọn nhỏ. Nhưng rồi vợ em nghĩ ra một cách tháo đôi hoa tai đang đeo tặng cho một bé gái. Và lục tung túi đồ lấy mấy thỏi son ra cho những đứa khác.

DSCF8950 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8952 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8953 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8956 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8959 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8963 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8966 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF8968 by Hieu Tran, on Flickr

Du lịch đang khởi sắc, các nhà nghỉ dũng đang được xây dựng ve hồ, hy vọng sau này giá cả sẽ cạnh tranh hơn và cũng rất hý vọng các bạn giữ được cảnh quan thiên nhiên

DSCF8974 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8975 by Hieu Tran, on Flickr

Tạm biệt bọn nhỏ, cả nhà lên xe để đi hồ số 6

DSCF8977 by Hieu Tran, on Flickr

Đúng là mảnh đất chó ăn đá, gà ăn sỏi

DSCF8984 by Hieu Tran, on Flickr

vlcsnap-2026-10-06-22h43m37s697 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8987 by Hieu Tran, on Flickr

vlcsnap-2026-10-06-22h48m32s722 by Hieu Tran, on Flickr

Thằng bé này chắc đi giầy của bố

vlcsnap-2026-10-06-22h47m02s933 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

vlcsnap-2026-10-06-22h48m11s773 by Hieu Tran, on Flickr

vlcsnap-2026-10-06-22h47m16s636 by Hieu Tran, on Flickr

Hồ thứ sáu có tên là Marguzor, nằm ở độ cao khoảng 2.140 m so với mực nước biển. Đây là hồ lớn nhất trong cả bảy hồ

DSCF9003 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF8995 by Hieu Tran, on Flickr



DSCF9006 by Hieu Tran, on Flickr