[CCCĐ] Hành trình vòng quanh thế giới: Malaysia, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan và Kazakhstan.

[hieutcnd]

Nhà thờ Hồi giáo Acheen Street (Masjid Lebuh Acheh) có lịch sử gắn liền với Tengku Syed Hussain Al-Aidid, một quý tộc người Aceh gốc Ả Rập và cũng là một thương nhân kinh doanh gia vị giàu có. Ông đến Penang vào năm 1792, chỉ vài năm sau khi George Town được Đại úy Francis Light thành lập như một thương cảng tự do của Anh. Nhận thấy vị trí chiến lược của Penang trên tuyến giao thương quốc tế, Syed Hussain đã xây dựng một khu định cư dành cho cộng đồng Hồi giáo, thu hút người Aceh, người Mã Lai, người Ả Rập và cộng đồng Jawi Peranakan đến sinh sống và buôn bán. Đến năm 1808, ông hiến đất và tài trợ xây dựng Nhà thờ Hồi giáo Acheen Street, biến nơi đây thành trung tâm sinh hoạt tôn giáo và xã hội của cộng đồng Hồi giáo tại George Town.

Sau khi hoàn thành, khu vực xung quanh nhà thờ nhanh chóng phát triển thành một khu phố Hồi giáo sầm uất với nhà ở, trường học tôn giáo (madrasah), hiệu sách, cơ sở in ấn, cửa hàng và nơi lưu trú dành cho thương nhân cũng như khách hành hương. Trong suốt thế kỷ XIX, Acheen Street Mosque không chỉ là nơi tổ chức các buổi cầu nguyện hằng ngày mà còn là trung tâm giáo dục Hồi giáo, nơi giảng dạy kinh Qur'an, luật Hồi giáo và các kiến thức tôn giáo cho cộng đồng địa phương.

Một trong những vai trò lịch sử quan trọng nhất của Acheen Street Mosque là trở thành trung tâm tập kết của những người hành hương Hồi giáo trên đường đến Thánh địa Mecca. Trước khi có hệ thống quản lý hành hương hiện đại, người Hồi giáo từ bán đảo Mã Lai, quần đảo Indonesia, miền Nam Thái Lan và nhiều khu vực khác trong Đông Nam Á thường tập trung tại Lebuh Acheh để chuẩn bị cho chuyến hải trình kéo dài nhiều tuần đến cảng Jeddah, sau đó tiếp tục hành hương đến Mecca. Xung quanh nhà thờ xuất hiện nhiều đại lý hành hương, công ty vận tải biển, cơ sở lưu trú và các học giả Hồi giáo, biến khu vực này thành một trong những trung tâm hành hương Hajj quan trọng nhất Đông Nam Á vào thế kỷ XIX.

DSCF4241 by Hieu Tran, on Flickr

Điểm nổi bật nhất của nhà thờ là tháp cầu nguyện (minaret) có mặt bằng bát giác, mang hình dáng gần giống một ngôi tháp chùa Trung Hoa. Đây là một trong những đặc điểm kiến trúc độc đáo nhất của Acheen Street Mosque, phản ánh sự giao thoa văn hóa giữa cộng đồng Hồi giáo và người Hoa tại Penang trong đầu thế kỷ XIX. Thay vì sử dụng tháp tròn hoặc vuông phổ biến ở Trung Đông, tháp bát giác của Acheen Street tạo nên diện mạo riêng biệt, đồng thời trở thành biểu tượng nhận diện của công trình.

DSCF4240 by Hieu Tran, on Flickr

Quanh cảnh trung quanh thánh đường

DSCF4243 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4244 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF4246 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4242 by Hieu Tran, on Flickr

Trong trận nổi loạn năm 1867, một viên đại đại bác đã bắn trúng vào góc phố này, vì bậy nó có tên là góc phố thần công

DSCF4248 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4249 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Những ai quan tân đến lịch sử của Penang thì bảo tàng Penang Gallery Museum là nơi không nên bỏ qua. Bảo tàng được xây dựng với mục tiêu tái hiện toàn diện quá trình hình thành và phát triển của Penang từ năm 1786, thời điểm Đại úy Francis Light thành lập khu định cư của Anh trên đảo Penang cho đến năm 1957, khi Liên bang Malaya giành được độc lập.

DSCF4254 by Hieu Tran, on Flicối vào là phòng triển làm tranh về các con phố

Sự thú vị khi tham quan bảo tàng đó là ở đây áp dụng phương pháp kể chuyện bằng không gian, sử dụng các mô hình kích thước thật, tượng sáp, sa bàn, hình ảnh tư liệu, âm thanh và công nghệ trình chiếu để tái hiện những giai đoạn lịch sử quan trọng của Penang. Chính vì thế bọn trẻ con (và cả người lớn ) rất thích thú khi được tương tác với các hiện vật, có cảm giác được hòa mình vào với từng giai đoạn lịch sử của hòn đảo

Ngay lối vào là phòng triển làm tranh của các con phố George Town qua các thời kỳ, khá thú vị khi nhà em nhận ra dc vài con phố, vài địa điểm đã đi qua

DSCF4255 by Hieu Tran, on Flickr

Tái hiện những quầy án đồ khi xưa

DSCF4256 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4260 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF4261 by Hieu Tran, on Flickr

Những gian tạp hóa treo truyện tranh và poster, làm em nhớ lại thời thơ ấu những năm 90 của thế kỷ trước

DSCF4262 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4264 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Cửa hàng cắt tóc

DSCF4266 by Hieu Tran, on Flickr

Nhìn thấy cái tông đơ quay tay cả một miền ký ức tràn về. Nhớ còn bé bố đưa ra hiệu cắt tóc, ông thợ phải sắm riêng một cái ghế nữa để kê thêm cho bọn trẻ ngồi lên cho cao. Nhưng vẫn sợ nhất là cảm giác đôi lúc như kiểu bị ai đó lôi tóc vì cái tông đơ quá cùn

DSCF4267 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4268 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4269 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF4270 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4272 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4273 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4278 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Khu phố người hồi giáo, rất dễ nhận ra mô hình của tháp cầu nguyện của nhà thờ Hồi giáo Acheen Street với kiến trúc hình bát giác

DSCF4279 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4280 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4282 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4283 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

"Không phận sự cấm vào", khu cảng để đồ thuốc phiện và các loại hương liệu

DSCF4285 by Hieu Tran, on Flickr

Trong suốt thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Penang giữ vai trò là một trong những trung tâm trung chuyển lao động người Hoa lớn nhất Đông Nam Á. Hàng nghìn người nhập cư từ các tỉnh Phúc Kiến , Quảng Đông và Hải Nam của Trung Quốc đã đặt chân đến Penang trước khi tiếp tục hành trình đến Medan (thủ phủ phía Đông Bắc đảo Sumatra) và các vùng đồn điền ở Đông Sumatra (nay thuộc Indonesia). Những người lao động này, thường được gọi là culi (Chinese coolies), là lực lượng lao động chủ yếu phục vụ cho các đồn điền thuốc lá, cao su, cọ dầu và các ngành khai khoáng đang phát triển mạnh dưới thời thuộc địa Hà Lan.

Hầu hết những người Hoa đến Penang đều là nông dân nghèo hoặc lao động thất nghiệp, rời quê hương vì chiến tranh, thiên tai, nạn đói và tình trạng thiếu đất canh tác. Nhiều người không đủ khả năng chi trả chi phí di chuyển nên phải vay tiền từ các nhà môi giới lao động hoặc các công ty tuyển dụng. Khi đến Penang, họ được tập trung tại các khu nhà dành cho người lao động gần bến cảng để chờ hoàn tất thủ tục trước khi lên tàu sang Sumatra. Trong thời gian này, họ được kiểm tra sức khỏe, đăng ký hợp đồng lao động và sắp xếp theo từng nhóm để chuyển đến các đồn điền hoặc mỏ khai thác.

DSCF4286 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Người bán Nasi Kandar là một hình ảnh quen thuộc trong đời sống đường phố Penang vào thời kỳ thuộc địa Anh, đặc biệt từ đầu thế kỷ XX. Họ chủ yếu là người Hồi giáo Tamil (Tamil Muslim/Mamak) đến từ miền Nam Ấn Độ, sinh sống và làm việc tại George Town.

Tên gọi Nasi Kandar xuất phát từ cách bán hàng truyền thống: nasi nghĩa là cơm, còn kandar là chiếc đòn gánh dùng để mang thức ăn. Những người bán hàng gánh hai giỏ lớn trên vai, một bên chứa cơm trắng, bên kia chứa các nồi cà ri, cá, thịt và rau củ. Họ đi bán quanh các khu phố, bến cảng và nơi tập trung nhiều công nhân.

Vào thời thuộc địa, khu vực cảng George Town có rất nhiều lao động như công nhân bốc xếp, thủy thủ và người nhập cư. Nasi Kandar trở thành món ăn phổ biến vì giá rẻ, tiện lợi và cung cấp nhiều năng lượng cho những người làm công việc nặng nhọc.

Ban đầu, Nasi Kandar chỉ là thức ăn đường phố dành cho tầng lớp lao động, nhưng theo thời gian nó trở thành một phần quan trọng của văn hóa ẩm thực Penang. Món ăn này phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa Ấn Độ, Mã Lai và các cộng đồng khác trong thành phố cảng đa văn hóa George Town.

Loại hình bán kiểu gánh này ở Malay hiện giờ không còn, nhưng ở mình hình như vẫn còn các cụ nhỉ

DSCF4293 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4289 by Hieu Tran, on Flickr

Vợ đang rủ em 3 năm nữa, Khành vào đại học hai vợ chồng sẽ nghỉ làm 2 năm sắm con xe, đi rong ruổi vòng quanh thế giới sau đó quay về xin việc lại. Thôi em tập gánh đồ, lúc đó cũng già rồi, xin việc chắc cũng khó, phòng ko xin dc việc thì em làm đôi quang gánh này chắc cũng sống dc qua ngày

DSCF4299 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF4300 by Hieu Tran, on Flickr

Khu vực bến cảng rất nhộn nhịp với các hàng ăn phục vụ thủy thủ và dân lao động

DSCF4303 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4304 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4305 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Lúc trước em đã đền cập đến vài trò của Hoa Kiều tổng quản. Em viết lại đây cho dễ hình dung: trong những năm đầu cai trị Penang, chính quyền Anh có rất ít quan chức và lực lượng quản lý nên đã áp dụng hình thức cai trị gián tiếp. Họ bổ nhiệm một số thủ lĩnh có uy tín trong cộng đồng người Hoa giữ chức Kapitan China (Hoa kiều Tổng quản). Kapitan China là cầu nối giữa chính quyền thuộc địa và cộng đồng người Hoa, có nhiệm vụ thu thuế, giữ gìn trật tự, hòa giải tranh chấp và truyền đạt các chính sách của Anh. Nhờ am hiểu ngôn ngữ và văn hóa của người Hoa, các Kapitan đã góp phần giúp Penang phát triển ổn định trong giai đoạn đầu thuộc địa.

Hình ảnh một người công chức anh đến diện kiến một Hoa kiều tổng quản, trong hình ảnh người tổng quản rất vênh, thể hiện vị trí rất quan trọng của họ trong thời kỳ đầu thực dân

PXL_20260625_033445514.MP by Hieu Tran, on Flickr

Vênh vậy nhưng gặp vợ em vấn tắt điện, vợ em còn vênh hơn

DSCF4307 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF4310 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4311 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF4312 by Hieu Tran, on Flickr

 

[tuanpat]

: Phương tiện di chuyển (Phần 6)

Để đi từ Tashkent (thủ đô Uzbekistan) sang Bishkek (thủ đô Kyrgysztan) thường có hai lựa chọn. Một là đi xe bus đêm, phương thức này nhiều bạn trẻ chọn bởi vì có mấy cái thuận lợi. Thứ nhất tất nhiên là rẻ chỉ tầm khoảng 35 đô cho một người, thứ hai là tiết kiệm thời gian cũng như tiền khách sạn do xe đi đi ban đêm. Tuy nhiên thì đi xe buýt thì bạn sẽ phải đi một quãng đường dài và chạy khoảng 12 tiếng, bất lợi rất lớn của xe buýt đó là khi đến biên giới giữa hai nước bạn phải xuống xe và phải lôi toàn bộ đồ đạc ra để làm các thủ tục về xuất nhập cảnh và kiểm tra an ninh. Nhà em do đi với con nhỏ lại cộng với rất nhiều đồ đạc do đi từ Việt Nam sang chơi và quay về Mỹ luôn bởi vậy phương án này là không khả thi do quá mệt mỏi nhất là việc xuất nhập cảnh vào ban đêm lúc đang ngủ lại phải dựng cả nhà dậy rồi kéo hành lý thì ngang với hành xác. Bởi vậy em chọn chuyến đi bay thẳng giá vé tầm 112 đô cho một người.

Nhà em dành nhiều thời gian nhất cho chuyến đi ở Kyrgysztan, tổng cộng là 9 ngày. Kyrgysztan chắc chắn là đất nước mang lại nhiều cảm xúc và ấn tượng nhất đối với nhà em trong chuyến đi này. Một trong những lý do em cảm thấy thoải mái và thích thú đó là được tự mình lái xe. Em đặt thuê xe trước từ rất lâu giá 60 đô cho một ngày cho chiếc Subaru Outback. Một điểm rất cộng rất thuận lợi đó là khi em liên hệ thuê xe, chủ xe không cần bắt em phải đặt cọc trước. Cái cảm giác tự mình lái xe để tự do thoải mái và thích khi nào dừng khi nào nghỉ cực kỳ dễ chịu. Ở Kyrgysztan tổng công 9 ngày, nhưng em chỉ thuê 7 ngày lái từ Bishkek đến Karakol sau đó trả xe ở đó. Phải thêm phí trả một chiều ở một nơi khác là 120 đô số tiền này đúng bằng với hai ngày thuê xe, mà hai ngày này nhà em di chuyển lên núi Altyn Arashan bằng xe chuyên dụng nên cũng không dùng đến xe. Việc thuê một nơi trả một nơi có thuận tiện là em có thể đi ngày từ Karakol sang Kazakhstan mà không phải quay lại thủ đô Bishkek để trả xe cũng như không phải di chuyển sang Almaty để thuê xe chạy vòng lại xuống phía Nam để thăm thú Charyn Canyon và hai hồ Kolsai Lake và Kaindy Lake rồi chạy lại để trả xe. Thay vào đó em bắt xe sang biến giới gần Karakol, rồi phía bên kia Kazakhstan, em thuê xe có người lái đón ở đó và trở em đi trong 3 ngày rồi đến Amalty, điểm đến cuối cùng trước khi nhà em bay về lại Mỹ

Cung đường chính nhà em di chuyển ở Kyrgysztan.

View attachment 9669224

Một vài hình ảnh chụp ở hồ Song-Kul lake

DSCF0886 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF0858 by Hieu Tran, on Flickr

DSC00384 by Hieu Tran, on Flickr

DSC00367 by Hieu Tran, on Flickr

Tuyệt vời quá nhà cụ toàn đi những chuyến hay,thế mà không ghé nốt Aganistan luôn,đa số bên này đều rất yêu quý người VN vì thắng dc cả Mỹ đúng không cụ

 

[hieutcnd]

Phần gây ấn tượng mạnh mẽ và xúc động nhất tại bảo tàng là khu vực trưng bày về thời kỳ phát xít Nhật chiếm đóng. Những ký ức đau thương về sự tàn bạo, áp bức và bóc lột được tái hiện qua những ngôi nhà đổ nát, cảnh thảm sát và cuộc sống khắc nghiệt của người dân trong chiến tranh. Tất cả hiện lên một cách chân thực thông qua các hiện vật lịch sử và những mô hình, triển lãm 3D sinh động, giúp người xem cảm nhận rõ hơn những mất mát và đau thương mà người dân Penang đã phải trải qua trong giai đoạn này.

Cuộc tấn công của Nhật Bản vào Malaya bắt đầu vào tháng 12 năm 1941. Quân đội Nhật tiến xuống bán đảo Mã Lai với tốc độ nhanh hơn dự kiến của người Anh. Trước tình hình đó, quân đội và chính quyền Anh rút khỏi Penang. Quân Nhật tiến vào George Town vào ngày 19 tháng 12 năm 1941, gần như không gặp sự kháng cự đáng kể. Và tất nhiên ông xâm lược nào cũng bịa ra cái lý do chính đáng để hợp thức hóa việc xâm lược của mình, với Nhật là "Gi.ải ph.óng" Penang khỏi chế độ thực dân bóc lột

DSCF4313 by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260625_034224601 by Hieu Tran, on Flickr

Sau khi chiếm đảo, Nhật Bản thiết lập chế độ quân quản và kiểm soát chặt chẽ đời sống của người dân. George Town không còn hoạt động như một thành phố cảng tự do dưới quyền Anh mà trở thành một địa điểm có giá trị chiến lược đối với quân đội Nhật. Chính quyền mới kiểm soát các cơ quan hành chính, trường học, báo chí, doanh nghiệp và các hoạt động công cộng. Người dân phải tuân thủ các quy định của quân đội Nhật, trong khi báo chí và thông tin bị kiểm duyệt nghiêm ngặt. Tiếng Nhật được đưa vào giáo dục và sử dụng trong nhiều hoạt động hành chính nhằm thay thế ảnh hưởng của Anh.

DSCF4314 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Manicasothy Saravanamuttu là một nhà báo người Sri Lanka, từng giữ chức tổng biên tập tờ The Straits Echo ở Penang. Khi quân Nhật tiến vào Penang vào tháng 12 năm 1941, quân đội và chính quyền Anh đã nhanh chóng rút khỏi đảo, khiến thành phố rơi vào tình trạng hỗn loạn.

Trong thời điểm nguy cấp đó, Saravanamuttu đã ở lại Penang. Ông tham gia việc treo cờ trắng tại Fort Cornwallis, tuyên bố Penang là một thành phố mở và không có ý định chống trả quân Nhật bằng quân sự. Sau đó, ông đứng đầu Penang Service Committee, tổ chức lực lượng tình nguyện để duy trì trật tự, ngăn chặn cướp bóc và bảo vệ các nguồn cung cấp thiết yếu.

Ông chỉ đạo việc bảo vệ kho gạo, thu dọn người chết, quản lý nhiên liệu và duy trì an ninh trong thành phố. Những hành động này giúp hạn chế tình trạng hỗn loạn trong những ngày quân Anh rút lui và quân Nhật tiếp quản Penang. Vì vậy, Saravanamuttu được nhiều tài liệu ghi nhận là người đã góp phần "cứu Penang" trong những ngày đầu của cuộc xâm lược Nhật Bản.

PXL_20260625_034218096 by Hieu Tran, on Flickr

Trước đó người Anh đã di tản phần lớn công dân của họ sang Singapore và sau đó di tản tiếp, bỏ mặc Penang

PXL_20260625_034240124 by Hieu Tran, on Flickr

Bắt đầu ký ức kinh hoàng đối với người dân địa phương ở lại

PXL_20260625_034345312 by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260625_034349660 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Bom đạn và đổ nát, tất cả được tái hiện hết sức sống động

PXL_20260625_034357939 by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260625_034405892.NIGHT by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260625_034414468.NIGHT by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260625_034427529.NIGHT by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Vị trí của Penang trên eo biển Malacca khiến hòn đảo có tầm quan trọng quân sự đặc biệt. Nhật Bản sử dụng cảng Penang như một căn cứ hải quân và trung tâm hậu cần phục vụ các chiến dịch tại Ấn Độ Dương. Penang cũng trở thành căn cứ tàu ngầm quan trọng của Nhật. Trong thời gian chiến tranh, các tàu ngầm của Nhật sử dụng khu vực này để tiến hành các hoạt động chống lại tàu vận tải của Đồng Minh. Sau khi Nhật Bản liên minh với Đức và Ý, Penang còn được sử dụng bởi các tàu ngầm của Đức và Ý. Vì vậy, thành phố cảng George Town trong thời kỳ này có vai trò quân sự lớn hơn nhiều so với thời kỳ trước chiến tranh.

Đối với người dân bình thường, cuộc sống dưới sự chiếm đóng trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Chiến tranh làm gián đoạn các tuyến thương mại quốc tế, khiến việc nhập khẩu lương thực và hàng hóa thiết yếu bị suy giảm. Gạo, đường, thuốc men, xăng dầu và nhiều sản phẩm thiết yếu trở nên khan hiếm. Chính quyền Nhật áp dụng chế độ phân phối và kiểm soát hàng hóa, trong khi giá cả trên thị trường tăng mạnh. Nhiều gia đình phải dựa vào thị trường chợ đen hoặc tự trồng rau và tìm kiếm các nguồn thực phẩm thay thế để tồn tại.

Một biểu tượng nổi tiếng của nền kinh tế thời kỳ này là loại tiền do chính quyền Nhật phát hành, thường được gọi là "banana money", tiền chuối. Tên gọi này xuất phát từ hình ảnh cây chuối xuất hiện trên một số tờ tiền. Nhật Bản phát hành một lượng lớn tiền chiếm đóng để tài trợ cho hoạt động chiến tranh mà không có đủ nguồn dự trữ bảo đảm giá trị của đồng tiền. Kết quả là tiền nhanh chóng mất giá và lạm phát trở nên nghiêm trọng. Những khoản tiền tiết kiệm mà người dân tích lũy trước chiến tranh gần như mất giá trị.

PXL_20260625_034439325.NIGHT by Hieu Tran, on Flickr

Một trong những cộng đồng chịu tốn thất nặng nề nhất ở Penang đó là cộng đồng người Hoa.
Do Nhật Bản đang tiến hành chiến tranh với Trung Quốc từ năm 1937, chính quyền quân sự Nhật đặc biệt nghi ngờ cộng đồng người Hoa ở Malaya. Nhiều người Hoa tại Penang từng quyên góp tiền và hỗ trợ Trung Quốc trong cuộc chiến chống Nhật trước khi Nhật chiếm Malaya. Vì vậy, họ bị xem là có khả năng chống đối chính quyền Nhật.

Năm 1942, Nhật tiến hành chiến dịch Sook Ching, một chiến dịch sàng lọc và đàn áp nhằm vào cộng đồng người Hoa tại Singapore và Malaya. Những người bị nghi ngờ chống Nhật bị bắt, thẩm vấn hoặc hành quyết. Penang cũng chịu ảnh hưởng của chiến dịch này. Nhiều gia đình người Hoa mất người thân, và ký ức về thời kỳ Sook Ching trở thành một trong những ký ức đau thương nhất của cộng đồng người Hoa tại Penang. Con số nạn nhân chính xác tại Penang vẫn còn khó xác định, nhưng sự kiện này để lại ảnh hưởng sâu sắc đối với cộng đồng người Hoa địa phương.

PXL_20260625_034554901.NIGHT by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260625_034605781.NIGHT by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Tất nhiên nói đến phát xít Nhật thì không thể không kể đến tình trạng cưỡng bức nô lệ tình dục.

Trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Penang từ 1941 đến 1945, phụ nữ dân sự cũng trở thành nạn nhân của hệ thống bóc lột tình dục do quân đội Nhật tổ chức. Hệ thống này thường được gọi bằng thuật ngữ “comfort women” (phụ nữ mua vui), nhưng đây thực chất là một hình thức cưỡng ép và nô lệ tình dục quân sự. Phụ nữ bị đưa vào các cơ sở phục vụ binh lính Nhật thông qua nhiều hình thức như lừa gạt, ép buộc, bắt giữ hoặc lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh.

Sau khi chiếm Penang, quân đội Nhật thiết lập chế độ quân quản và kiểm soát chặt chẽ đời sống dân sự. George Town trở thành một căn cứ quân sự quan trọng nhờ vị trí chiến lược trên eo biển Malacca. Trong môi trường quân sự hóa này, các cơ sở phục vụ binh lính được tổ chức tại nhiều khu vực. Phụ nữ bị đưa vào những cơ sở này phải phục vụ nhu cầu tình dục của quân nhân Nhật và thường không có khả năng tự do rời đi.

Khi Nhật Bản đầu hàng năm 1945, những phụ nữ sống sót phải trở về với gia đình và cộng đồng trong một xã hội mà vấn đề tình dục vẫn là điều rất nhạy cảm. Nhiều người sợ bị kỳ thị, bị đổ lỗi hoặc bị từ chối bởi gia đình. Vì vậy, họ thường không kể lại những gì đã xảy ra. Một số người chỉ lên tiếng nhiều thập kỷ sau chiến tranh, khi vấn đề “comfort women” bắt đầu được quốc tế quan tâm mạnh mẽ từ những năm 1990.

Một trong những số những nạn nhân dũng cảm tố cáo sự bạo hành của phát xít Nhật đó là bà Rosalind Saw, lúc đó bà có 2 con nhỏ. Quân Nhật vào nhà lúc 3 giờ sáng bắt bà vào trại quân đội để phục vụ lính Nhật. Một ngày bà phải phục vụ 60 lính, 20 buổi sáng, 20 buổi chiều và 20 buổi tối. Chỉ sau khi bà bị mang thai, lính Nhật mới thả bà ra

PXL_20260625_034735778.MP by Hieu Tran, on Flickr

Cuộc sống khắc nghiệt thời Nhật chiếm đóng

PXL_20260625_034756175 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Với sự tàn bạo của quân Nhật vì thế không ngạc nhiên khi Đồng Minh chiến thắng, Anh quay lại cai quản Penang, người dân đổ ra đường ăn mừng.

PXL_20260625_034824325 by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260625_034848981 by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20260625_034854381 by Hieu Tran, on Flickr

Trong thời kỳ cai trị, người Anh đã khai thác nhiều nguồn tài nguyên quan trọng của Malaya như thiếc, cao su, các sản phẩm nông nghiệp và nguồn thu từ các cảng biển. Bên cạnh đó, hệ thống kinh tế do Anh xây dựng chủ yếu phục vụ lợi ích thương mại của chính quyền thuộc địa và các doanh nghiệp châu Âu, trong đó người bản địa thường giữ vai trò lao động trong các ngành sản xuất và khai thác.

Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố bóc lột, thời kỳ Anh cai trị cũng để lại một số thể chế và cơ sở hạ tầng có ảnh hưởng lâu dài đến Malaysia sau khi giành độc lập. Người Anh đã xây dựng hệ thống hành chính dân sự, tòa án và pháp luật, phát triển giáo dục hiện đại, mở rộng mạng lưới đường sắt, đường bộ, cảng biển và quy hoạch các đô thị. Những nền tảng này sau đó tiếp tục được chính quyền Malaysia kế thừa và phát triển.

 

[hieutcnd]

Trong bảo tàng cũng có một góc nói về sự kiện Riot 1867. Như em đã đề cập phần truwocs, thời thì đầu cai quản Penang, chính quyền thuộc địa chưa có đủ nhân lực, cảnh sát và bộ máy hành chính để trực tiếp quản lý cộng đồng người Hoa ngày càng đông đảo. Bởi vậy họ phải dựa vào các Hoa Kiều tổng quản (Kapitan) để quản lý các bang hội nhóm người Hoa.

Kapitan đóng vai trò trung gian giữa chính quyền Anh và người Hoa: giải quyết tranh chấp, duy trì trật tự, truyền đạt chính sách của chính quyền và đại diện cho cộng đồng. Họ cũng có ảnh hưởng lớn đến các hoạt động kinh tế như thương mại, lao động, thuốc phiện, cờ bạc và thu thuế.

Tuy nhiên, hệ thống này cũng có mặt trái. Một số Kapitan có quan hệ với các bang hội và hội kín, vốn sở hữu mạng lưới và lực lượng rất mạnh. Các bang hội này cạnh tranh nhau về địa bàn hoạt động, cạnh tranh về các hoạt động cho vay nặng lãi, bảo kê, địa bàn buôn bán thuốc phiện và cờ bạc...

Sự cạnh tranh giữa các tổ chức như Ghee Hin và Hai San cuối cùng góp phần dẫn đến bạo loạn Penang năm 1867, khi các phe người Hoa giao chiến dữ dội trên đường phố George Town.

Từ một vụ xô xát nhỏ, giao tranh nhanh chóng lan rộng trên đường phố George Town, với dao, súng và các loại vũ khí khác; nhiều cửa hàng và nhà cửa bị đốt phá, hoạt động thương mại gần như tê liệt. Chính quyền Anh gặp khó khăn trong việc kiểm soát tình hình và phải huy động quân đội để dập tắt bạo lực. Cuộc nổi loạn kéo dài khoảng mười ngày và khiến hơn 100 người thiệt mạng

Sau sự kiện này người Anh nhận ra rằng không thể phụ thuộc quá nhiều vào các thế lực cộng đồng này. Họ bắt đầu tăng cường cảnh sát và bộ máy hành chính, đồng thời kiểm soát và hạn chế hoạt động của các hội kín.

PXL_20260625_035646776.MP by Hieu Tran, on Flickr