[CCCĐ] Hành trình vòng quanh thế giới: Malaysia, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan và Kazakhstan.

[hieutcnd]

Mái vòm của khu lăng mộ

DSCF7406 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7407 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7408 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Đi dạo một vòng lúc sáng sớm, giờ là lúc quay về nhà nghỉ để ăn sáng rồi cùng cả nhà đi thăm thú. Nhìn bản đồ thì nhà trọ rất gần với Bibi Khanym Mosque, nhưng chắc thằng google máp nó biết em bụng dưa hấu nên cứ nhất quyết vè đường vòng, thành ra thay vì chỉ mất chừng 5 phút để về nhà, em mất đến 24 phút để đi quãng đường vòng vèo để về

Hầu như tất cả các xe đều của hàng Chevrolet

DSCF7409 by Hieu Tran, on Flickr

Những con ngõ với hệ thống thoát nước lộ thiên nằm ngay giữa đường

DSCF7410 by Hieu Tran, on Flickr

Một cửa hàng chuyên bán đồ cổ

DSCF7411 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7412 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7413 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Nhà trọ ở Samarkand rất ổn, phòng rất rộng rãi và đầy đủ, thêm nữa giặt quần áo chủ nhà cũng chỉ thu thêm 50.000 soms cho một lần (tức khoảng 4 đô) chứ ko tính theo kg, và chủ nhà cũng phơi luôn quần áo cho mình. Chủ nhà sinh hoạt ngay tầng dưới, và cũng rất thân thiện

DSCF7414 by Hieu Tran, on Flickr

Duy chỉ có bữa sáng nào cũng như nhau (mà ko chỉ ở đay mà là toàn bộ các nước Trung Á), đều là trứng rán hoặc ốp lếp, bánh mỳ chấm với mứt và chỗ nào sang thì có thêm salad và hoa quả

DSCF7415 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7416 by Hieu Tran, on Flickr

Chính ra ăn sáng ở đây khá tươm tất, có cả hoa quả và salad

DSCF7417 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Ngày hôm nay là một trong những ngày mà vợ em mong ngóng nhất chuyến đi, bởi hôm nay được diện bộ áo dài lụa mà vợ đã cất công chuẩn bị, và đặc biệt là bộ này chỉ để mặc đúng một ngày duy nhất trong cả chuyến đi. Tất nhiên, em cũng mong ngóng chẳng kém, vì cuối cùng cũng đến ngày được lôi máy ảnh ra chụp áo dài cho vợ.

Trước chuyến đi, vợ em đã quyết định đầu tư hẳn một bộ áo dài lụa thật nổi bật, và nhất định phải dành riêng cho Samarkand. Lý do cũng rất hợp lý: Samarkand nổi tiếng với những công trình kiến trúc đồ sộ, cao rộng, được phủ kín bởi những mảng gạch men xanh, những hoa văn trang trí cầu kỳ và đặc biệt là những mái vòm màu xanh turquoise rất đặc trưng.

Nói nôm na là vợ đã tính cả rồi: áo dài phải nổi, mà phông nền cũng phải nổi thì ảnh mới ra ảnh. . Thế nên hôm nay, nhiệm vụ của hai vợ chồng khá rõ ràng: vợ thì mặc áo dài cho đẹp, còn chồng thì có nhiệm vụ... xách máy ảnh đi theo và chụp cho đến khi vợ thấy đủ đẹp thì thôi.

Nhà em chọn đi vào đầu buổi sáng bởi vì theo như thông tin tìm hiểu thì đầu buổi sáng và lúc mà có ít khách du lịch nhất. Vì vậy chụp ảnh đỡ bị lẫn người.

DSC09881 by Hieu Tran, on Flickr

Tưởng là đi sớm buổi sáng cho đỡ đông nhưng không ngờ đến nơi cũng đã có khá đông khách du lịch

DSCF7420 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Samarkand là một trong những thành phố cổ nhất khu vực Trung Á. Do nằm trên những tuyến đường nối Trung Quốc, Trung Á, Ba Tư và phương Tây, Samarkand trở thành một trung tâm quan trọng trên Con đường Tơ lụa. Qua hàng nghìn năm, nơi đây chứng kiến sự xuất hiện và biến mất của nhiều đế chế, vương triều và nền văn hóa.

Vào cuối thế kỷ XIV và đầu thế kỷ XV, dưới thời Amir Timur (Tamerlane), Samarkand bước vào thời kỳ phát triển rực rỡ nhất. Timur biến Samarkand thành thủ đô của một đế chế rộng lớn và đưa về đây những kiến trúc sư, nghệ nhân, thợ thủ công và học giả từ nhiều vùng khác nhau. Những công trình lớn được xây dựng trong thời kỳ này đã tạo nên nền móng cho phong cách kiến trúc mà ngày nay chúng ta thường nghĩ tới khi nhắc đến Samarkand: đó là những mái vòm khổng lồ, cổng vào cao vút, gạch men xanh, turquoise, hoa văn hình học và những dòng chữ Ả Rập trang trí.

Để mọi người dễ hình dung về tổ hợp của Registan Square thì em up lại cái ảnh chụp toàn cảnh chiều muộn hôm qua

DSCF7281 by Hieu Tran, on Flickr

Từ Registan trong tiếng Ba Tư có nghĩa là “nơi đầy cát” hay “bãi cát”. Trong các thành phố Trung Á thời xưa, registan thường được dùng để chỉ quảng trường trung tâm – nơi tập trung các hoạt động công cộng, buôn bán và giao thương.
Quảng trường ngày nay được bao quanh bởi ba madrasa – trường học Hồi giáo lớn:

• Ulugh Beg Madrasa, phía bên trái – xây dựng khoảng 1417–1420
• Sher-Dor Madrasa, phía bên phải – xây dựng khoảng 1619–1632.
• Tilla-Kari Madrasa, ở giữa – xây dựng khoảng 1641–1660.

Registan ban đầu không phải là một quần thể ba madrasa như chúng ta thấy hiện nay. Khu vực này vốn là một không gian công cộng quan trọng của Samarkand, có hoạt động thương mại, giao dịch và tụ tập đông người. Sau này, đặc biệt dưới thời cháu trai của Timur là Mirzo Ulugh Beg, khu vực này dần được biến thành một trung tâm giáo dục và văn hóa.

Mua vé vào cổng tầm 9 đô cho một người vừa bước vào đến sảnh trung tâm, vợ em lôi đội guốc cao gót củ sắn từ trong túi ra và thay cho chiếc giày bệt. Thay xong vợ ra lệnh "tác nghiệp". Thế là hai đứa nhỏ biết đường đi chơi với nhau còn bố thì cứ giơ máy ảnh lên mà chụp cho mẹ

 

[hieutcnd]

Đứng ở phía bên trái quảng trường là Ulugh Beg Madrasa. Trong ba công trình tạo nên Quảng trường Registan, Ulugh Beg Madrasa là công trình cổ nhất, đồng thời cũng là công trình gắn với một trong những nhân vật đặc biệt nhất của lịch sử Trung Á – Mirzo Ulugh Beg, cháu nội của Amir Timur. Công trình được xây dựng trong khoảng 1417–1420, vào thời kỳ Samarkand đang ở đỉnh cao của quyền lực và trở thành một trong những trung tâm văn hóa, khoa học quan trọng nhất của thế giới Hồi giáo.

Ulugh Beg là một nhân vật khá đặc biệt trong lịch sử Trung Á, bởi ông không chỉ là một vị vua mà còn là một nhà thiên văn học và toán học nổi tiếng. Trong khi nhiều vị vua thời Trung cổ dành phần lớn cuộc đời cho chiến tranh, chinh phạt và mở rộng lãnh thổ, Ulugh Beg lại đặc biệt say mê khoa học và tri thức. Chính vì vậy, madrasa do ông xây dựng ở Registan cũng không đơn thuần chỉ là một trường đào tạo tôn giáo. Đây từng là một trung tâm học thuật quan trọng, nơi các học sinh và học giả được nghiên cứu nhiều lĩnh vực khác nhau như thần học Hồi giáo, toán học, thiên văn học, triết học, logic, tiếng Ả Rập cùng nhiều môn học khác.

DSC09886 by Hieu Tran, on Flickr

DSC09889 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Điểm gây ấn tượng đầu tiên khi đứng trước cả 3 madrasa ở đây là những chiếc cổng vào khổng lồ nằm chính giữa mặt tiền. Trong kiến trúc Hồi giáo Ba Tư – Trung Á, kiểu cổng monumental cao vút này thường được gọi là pishtaq. Cổng được đẩy lên cao hẳn so với phần tường xung quanh, tạo cảm giác công trình vừa đồ sộ vừa uy nghiêm. Toàn bộ bề mặt cổng được phủ kín bởi những mảng trang trí vô cùng cầu kỳ với gạch men xanh, turquoise, trắng và xanh đậm, xen kẽ là các họa tiết hình học, hoa văn thực vật và những dòng thư pháp Hồi giáo.

Nhìn từ xa, tất cả hòa vào nhau thành một bức tranh khổng lồ với những mảng màu xanh đặc trưng của kiến trúc Samarkand, còn khi đứng lại gần mới có thể nhận ra từng chi tiết nhỏ được sắp xếp rất tỉ mỉ và chính xác.

DSC09891 by Hieu Tran, on Flickr

DSC09898 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF7505 by Hieu Tran, on Flickr

Một trong những điểm thú vị nhất của Ulugh Beg Madrasa là những hoa văn hình học phủ kín trên mặt tiền. Những hình ngôi sao, đa giác, các đường đan xen và những mô-típ đối xứng được sắp xếp rất chặt chẽ, tạo nên những mảng trang trí vừa phức tạp vừa cân đối. Chúng không đơn thuần là những hình vẽ để làm đẹp mà còn thể hiện trình độ hình học rất cao của các nghệ nhân Trung Á thời đó. Điều này càng trở nên thú vị khi đặt cạnh chính con người của Ulugh Beg, bởi ông không chỉ là một vị vua mà còn là một nhà toán học và thiên văn học say mê khoa học. Có cảm giác như toán học và nghệ thuật đã gặp nhau ngay trên những bức tường của ngôi trường mang tên ông, khi những quy luật về hình học được biến thành những hoa văn tuyệt đẹp, phủ kín cả một công trình đồ sộ.

DSCF7510 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7515 by Hieu Tran, on Flickr

Bên cạnh hình học, mặt tiền của madrasa còn được trang trí bằng những dải thư pháp Ả Rập. Trong kiến trúc Hồi giáo, chữ viết có một vai trò rất đặc biệt. Thay vì sử dụng nhiều tượng hoặc hình ảnh con người như trong một số truyền thống nghệ thuật khác, các kiến trúc sư có thể biến chính chữ viết thành một yếu tố trang trí. Những dòng chữ được kéo dài, uốn lượn và bố trí thành các dải trên mặt tiền. Từ xa, chúng gần như hòa vào hoa văn chung; nhưng nhìn gần mới thấy từng nét chữ được tạo hình rất công phu.

DSC09903 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSC09904 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7526 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7529 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7542 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Nếu phần mặt tiền gây ấn tượng bởi sự đồ sộ và lộng lẫy thì bước qua chiếc cổng khổng lồ của Ulugh Beg Madrasa lại mở ra một không gian hoàn toàn khác. Bên trong là một sân trong hình chữ nhật, được bao quanh bởi các dãy phòng nhỏ bố trí theo kiểu truyền thống của một madrasa. Đây chính là nơi các học sinh và học giả từng sinh sống, học tập và trao đổi kiến thức. Những căn phòng nhỏ nằm san sát quanh sân, tạo thành một không gian tương đối khép kín và yên tĩnh, khác hẳn với vẻ hoành tráng, có phần áp đảo của mặt tiền bên ngoài

DSCF7548 by Hieu Tran, on Flickr

Vợ em hôm ấy mặc bộ áo dài quả thật rất nỏi bật, thành ra có rất nhiều người chạy đến bắt chuyện hỏi han và xin chụp ảnh cùng

DSCF7552 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7553 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7554 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF7562 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7569 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7583 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7589 by Hieu Tran, on Flickr

 

[nvmb1]

DSCF7366 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7367 by Hieu Tran, on Flickr

Cũng qua em ấy thì biết giá nhà cửa ở đây rất rẻ. Em ấy từng là giáo viên, nhưng đã bỏ nghề, chuyển qua hướng dẫn du lịch. Em và chồng hiện nay đang ở cùng bố mẹ chồng. Em ấy nói, một căn hộ trung bình nhỏ ở đây cho 2 vợ chồng và đứa con ở tầm 48.000 USD. Và em ấy đang theo đuổi mục tiêu mua căn hộ cỡ này, nhưng em nói chẳng biết bao giờ mới đủ tiền để mua

Nghĩ bụng chẳng bù cho ở Hà nội, giờ kiếm cái chung cư cũ cũng tầm 100 tr/m2, thật sự điên rồ

DSCF7368 by Hieu Tran, on Flickr



DSCF7370 by Hieu Tran, on Flickr

Kiến trúc ở Uzb rất đặc trưng, nhất định em sẽ đến đây.
Nhu cầu sở hữu nhà riêng ở đâu cũng có, ở Uzb này thu nhập bình quân đầu người thấp hơn VN tầm 30% nên giá nhà cũng sẽ thấp hơn. Nhưng giá căn hộ cho 4 người ở vị trí trung tâm Hà Nội chắc ít nhất gấp 3, 4 lần ở đây, để thấy giá nhà ở VN ảo cỡ nào.

 

[hieutcnd]

Bên trong Ulugh Beg Madrasa có một phòng triển làm nhỏ nơi trung bầy những dụng cụ mà ông dùng để ngắm các vì sao.

Các sổ tính toán và lưu trữ quỹ đạo các vì sao

DSCF7600 by Hieu Tran, on Flickr

Các mô hình sa bàn và mô hình thiên văn được dựng lại để minh họa cách Ulugh Beg cùng các học giả thời đó quan sát và nghiên cứu bầu trời. Các mô hình mô phỏng vị trí của các ngôi sao, các chòm sao và cách người xưa xác định vị trí của chúng trên thiên cầu. Nhìn những mô hình này mới thấy việc nghiên cứu thiên văn cách đây gần 600 năm khó khăn đến mức nào: chưa có kính thiên văn hiện đại, chưa có máy tính hay các thiết bị điện tử, vậy mà họ vẫn có thể quan sát bầu trời, ghi chép, tính toán và lập ra những bảng thiên văn có độ chính xác đáng kinh ngạc.

DSCF7621 by Hieu Tran, on Flickr

Ulugh Beg đặc biệt quan tâm đến vị trí và chuyển động của các ngôi sao. Ông tập hợp một nhóm các nhà thiên văn và toán học giỏi nhất thời bấy giờ. Từ những quan sát kéo dài nhiều năm, họ xây dựng bộ bảng thiên văn nổi tiếng Zij-i Jadid-i Kuragoni, ghi lại vị trí của hơn một nghìn ngôi sao. Đây được xem là một trong những công trình thiên văn học quan trọng của thế giới Hồi giáo thời Trung cổ.

DSCF7622 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Khu riển làm cũng trung bày những hiện vật vag ảnh tru liệu trong quá trình xây dựng và trùng tu quảng trường

DSCF7602 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7603 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7606 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7607 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF7615 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7616 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7617 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7618 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7619 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSC09976 by Hieu Tran, on Flickr

DSC09977 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Đối diện với Ulugh Beg Madrasa là Sher-Dor Madrasa, nằm ở phía bên phải của quảng trường. Mặc dù được xây muộn hơn Ulugh Beg Madrasa hơn hai thế kỷ, Sher-Dor lại có vị trí, quy mô và bố cục khá tương đồng với công trình đối diện. Điều này cho thấy những người xây dựng Sher-Dor đã cố tình lấy Ulugh Beg Madrasa làm nguồn cảm hứng, tạo nên một quần thể có tính đối xứng và hài hòa, để khi đứng giữa quảng trường Registan nhìn sang hai bên, người ta có cảm giác hai công trình như được sinh ra để đối diện với nhau.

Mặc dù đã cố tình đi ngay khi khu tổ hợp mở cửa lúc sáng sớm, nhưng có thể thấy đã có khá đông du khách ở đây. Bởi vậy rất khó khăn để chụp được bức ảnh mà không lẫn người.

DSCF7627 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7632 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Điều đặc biệt nhất ở Sher-Dor có lẽ nằm ngay trên mặt tiền của cổng chính, nơi xuất hiện những hình ảnh động vật và cả khuôn mặt người. Đây là một chi tiết khá đặc biệt nếu đặt trong bối cảnh kiến trúc Hồi giáo, bởi trong nhiều truyền thống nghệ thuật Hồi giáo, đặc biệt là trong trang trí các công trình tôn giáo, người ta thường ưu tiên hoa văn hình học, hoa lá và thư pháp, còn hình ảnh con người và động vật thường ít xuất hiện hơn. Vậy mà ở Sher-Dor, những hình ảnh này lại được đặt ngay ở vị trí nổi bật nhất của mặt tiền, khiến công trình trở nên rất khác biệt và gần như không thể nhầm lẫn với những madrasa khác ở Registan.

DSCF7630 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7629 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

Tên Sher-Dor cũng xuất phát chính từ những hình ảnh này. “Sher” trong tiếng Ba Tư có nghĩa là sư tử, còn “dor” có nghĩa đại khái là “có” hoặc “mang”. Vì thế Sher-Dor thường được dịch là “Madrasa of Lions” – trường học của những con sư tử.

Tất nhiên, đằng sau hình ảnh ấy có rất nhiều cách giải thích khác nhau. Một số nguồn giải thích con thú và mặt trời như những biểu tượng liên quan đến quyền lực của người cai trị, trong đó con thú săn mồi tượng trưng cho sức mạnh, còn mặt trời phía sau gợi đến quyền lực và ánh sáng

Ngoài hai con thú nổi tiếng, toàn bộ mặt tiền Sher-Dor cũng là một tác phẩm trang trí khổng lồ. Những khoảng tường được phủ kín bằng các mảng gạch men nhiều màu, hoa văn hình học, những dây leo, lá cây, hoa và các dòng chữ thư pháp. Các họa tiết được bố trí rất dày nhưng vẫn giữ được sự cân đối, tạo thành những mảng trang trí lớn nhìn từ xa rất rõ ràng, còn khi đến gần thì lại có vô số chi tiết nhỏ để ngắm. Những màu xanh đậm, xanh turquoise, trắng và vàng tạo ra đúng cái cảm giác rất đặc trưng của kiến trúc Samarkand.

DSCF7641 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7642 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7419 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7664 by Hieu Tran, on Flickr

 

[hieutcnd]

DSCF7645 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7652 by Hieu Tran, on Flickr

DSCF7658 by Hieu Tran, on Flickr