[Funland] Luận Tam Quốc

[Gừng]

Khác Tần Thủy Hoàng (Doanh Chính): Kết thúc thời Chiến Quốc kéo dài hàng trăm năm, thống nhất Trung Nguyên lần đầu tiên theo nghĩa rộng.

Tấn Vũ Đế (Tư Mã Viêm): Kết thúc thời Tam Quốc, thôn tính Đông Ngô năm 280, tạm thời thống nhất thiên hạ.

cả hai triều đại đều ngắn ngủi nhuwn vai trò khác nhau.

Tần Thủy Hoàng là người khai quốc thực sự. Ông tạo ra mô hình đế chế trung ương tập quyền mà các triều đại sau gần như đều noi theo. Dù tàn bạo, ông để lại dấu ấn rất lớn.

Tư Mã Viêm chỉ là người thừa kế và hoàn thiện công việc mà nhà Tư Mã đã chuẩn bị từ lâu. Ông không phải người kiến tạo chế độ mới, mà còn phạm nhiều sai lầm nghiêm trọng (đặc biệt là chế độ phong vương và việc chọn người kế vị).

Vì vậy, dù cùng là “người thống nhất”, Tần Thủy Hoàng được xem là nhân vật lịch sử mang tính bước ngoặt, còn Tư Mã Viêm thường bị xếp vào hạng “vua hưởng thụ”, và nhà Tấn nhanh chóng nhận “quả báo” nội loạn.

vâng
đúng là hơi bựa
nhưng đa phần hoàng đế khai quốc là vậy, mấy ông vua đời ngũ hồ thập quốc hay nam bắc triều còn khủng khiếp hơn nhiều
ông nào cũng láu cá láu tôm, khôn như bẹc giê, mức độ hiếu sát thì thôi rồi lượm ơi

 

[taiadau]

Khác Tần Thủy Hoàng (Doanh Chính): Kết thúc thời Chiến Quốc kéo dài hàng trăm năm, thống nhất Trung Nguyên lần đầu tiên theo nghĩa rộng.

Tấn Vũ Đế (Tư Mã Viêm): Kết thúc thời Tam Quốc, thôn tính Đông Ngô năm 280, tạm thời thống nhất thiên hạ.

cả hai triều đại đều ngắn ngủi nhuwn vai trò khác nhau.

Tần Thủy Hoàng là người khai quốc thực sự. Ông tạo ra mô hình đế chế trung ương tập quyền mà các triều đại sau gần như đều noi theo. Dù tàn bạo, ông để lại dấu ấn rất lớn.

Tư Mã Viêm chỉ là người thừa kế và hoàn thiện công việc mà nhà Tư Mã đã chuẩn bị từ lâu. Ông không phải người kiến tạo chế độ mới, mà còn phạm nhiều sai lầm nghiêm trọng (đặc biệt là chế độ phong vương và việc chọn người kế vị).

Vì vậy, dù cùng là “người thống nhất”, Tần Thủy Hoàng được xem là nhân vật lịch sử mang tính bước ngoặt, còn Tư Mã Viêm thường bị xếp vào hạng “vua hưởng thụ”, và nhà Tấn nhanh chóng nhận “quả báo” nội loạn.

Vấn đề quan trọng nhất là người đầu tiên, sáng lập và tạo nền móng cho 1 quốc gia phong kiến thống nhất(1 thời đại mới)... còn sau đó là hợp, tan rồi tan, hợp là chuyện bình thường của lịch sử. Ở Việt Nam thì Đinh Bộ Lĩnh đóng vai trò tương tự TTH nhưng tất nhiên là ở quy mô nhỏ hơn rất nhiều.

 

[cadan]

Vấn đề quan trọng nhất là người đầu tiên, sáng lập và tạo nền móng cho 1 quốc gia phong kiến thống nhất(1 thời đại mới)... còn sau đó là hợp, tan rồi tan, hợp là chuyện bình thường của lịch sử. Ở Việt Nam thì Đinh Bộ Lĩnh đóng vai trò tương tự TTH nhưng tất nhiên là ở quy mô nhỏ hơn rất nhiều.

Đang xet tư cách và phẩm chất một quân chủ mở đầu triều đại và thống nhất quocgia ấy ạ

nói gì thì nói ông cha của Doanh Chính cũng gây dựng nươc Tần bao nhiêu năm XuanThu ChienQuoc rồi tới Doanh Chính mới diệt 6 nước kia. Phúc phận và công đức phải tích lũy hàng mấy trăm năm.

còn họ Tư Mã giống như cây tầm gửi trong lòng nhà Nguỵ, nươc mạnh nhất Tam Quốc

vâng
đúng là hơi bựa
nhưng đa phần hoàng đế khai quốc là vậy, mấy ông vua đời ngũ hồ thập quốc hay nam bắc triều còn khủng khiếp hơn nhiều
ông nào cũng láu cá láu tôm, khôn như bẹc giê, mức độ hiếu sát thì thôi rồi lượm ơi

 

[taiadau]

Đang xet tư cách và phẩm chất một quân chủ mở đầu triều đại và thống nhất quocgia ấy ạ

nói gì thì nói ông cha của Doanh Chính cũng gây dựng nươc Tần bao nhiêu năm XuanThu ChienQuoc rồi tới Doanh Chính mới diệt 6 nước kia. Phúc phận và công đức phải tích lũy hàng mấy trăm năm.

còn họ Tư Mã giống như cây tầm gửi trong lòng nhà Nguỵ, nươc mạnh nhất Tam Quốc

Ý em là ý nghĩa lịch sử thôi chứ ko bàn về phẩm chât abcxyz gì cả. TTH cái tên đã nói lên tất cả rồi... vị hoàng đế đầu tiên. Tan rồi hợp, hợp rồi tan về sau này nhiều lắm... nhưng vị trí trong ls của TTH là số 1. Còn về TMV thật sự là quá nhỏ nhoi khi so với TTH rồi... ngay cả nhà Tây Tấn cũng rất bt... nếu so về ý nghĩa thống nhất giang sơn thì còn thua Tùy Văn Đế.

 

[Giejack]

Đang xet tư cách và phẩm chất một quân chủ mở đầu triều đại và thống nhất quocgia ấy ạ

nói gì thì nói ông cha của Doanh Chính cũng gây dựng nươc Tần bao nhiêu năm XuanThu ChienQuoc rồi tới Doanh Chính mới diệt 6 nước kia. Phúc phận và công đức phải tích lũy hàng mấy trăm năm.

còn họ Tư Mã giống như cây tầm gửi trong lòng nhà Nguỵ, nươc mạnh nhất Tam Quốc

Cụ cứ nói chuyện đương nhiên. Một mặt là đánh Đông dẹp Bắc thâu tóm thiên hạ, 1 đằng là đảo chính cướp chính quyền. Tất nhiên ông đánh Đông dẹp Bắc phải tài năng và xuất chúng hơn một ông lấy quyền nhờ sơ hở của chế độ trước rồi.

 

[Giejack]

tư mã ý, tư mã sư, tư mã chiêu, tư mã viêm toàn tài năng xuất chúng
nhưng đến thế hệ sau này để hậu cung can thiệp nhiều quá nên mới dẫn đến loạn bát vương
dân mạng chém gió nói rằng trong thế hệ sau này thì Tư mã luân xuất sắc nhất nhưng cũng ko tránh khỏi bị giết do loạn đả.

thôi âu cũng là cái liễn, lịch sử loài người là đấu tranh sinh tồn, mạnh được yếu thua

Vâng cụ ạ. Giỏi hay kém mà ta đang bàn ở đây thực ra nó liên quan đến cảm tính và sở thích cá nhân thôi. Chứ chưa nói giành được chính quyền, hay thống nhất thiên hạ mà chỉ cần cầm được 5-10k quân đánh thắng một trận cũng đã là xuất chúng hơn người rồi. Thắng thành vua mà thua bị coi là giặc thôi.

 

[zorbaVN]

Em lại chuyên gia Tùy Đường luôn,... cả chính sử, dã sữ lẫn LSQS sau này. Ngày bé đọc truyện Thuyết Đường 18 vị anh hùng hảo hán... cực kỳ sướng. Về rât lâu sau này khi đã dừ dừ rồi thì thể loại LSQS mạng phát triển (sau tiên hiệp) và thời kỳ Tùy Đường là được khai thác nhiều nhất cùng với 3 Quốc... các cao thủ viêt truyện mạng phải nói rất hay và cuốn.

Ý cụ kiểu Đại đường song long truyện, với cái gì Giang sơn cẩm tú..

 

[cadan]

Cụ cứ nói chuyện đương nhiên. Một mặt là đánh Đông dẹp Bắc thâu tóm thiên hạ, 1 đằng là đảo chính cướp chính quyền. Tất nhiên ông đánh Đông dẹp Bắc phải tài năng và xuất chúng hơn một ông lấy quyền nhờ sơ hở của chế độ trước rồi.

Hì hì

Đời sau có nhiều vị như vậy phết

Mà hầu như là không được bền...

Thế hệ về sau y như rằng là bị úp theo cái cách cha anh họ đã làm

Ngẫm chuyện xưa, mà nghĩ về hậu thế

Xem sách nước Tàu, mà xét tới nơi đâu đâu

 

[X_axe]

Hì hì

Đời sau có nhiều vị như vậy phết

Mà hầu như là không được bền...

Thế hệ về sau y như rằng là bị úp theo cái cách cha anh họ đã làm

Ngẫm chuyện xưa, mà nghĩ về hậu thế

Xem sách nước Tàu, mà xét tới nơi đâu đâu

Rất khó nói ai hơn

- Tôn Trung Sơn lật đổ phong kiến (cách mạng Tân hợi)

- Mao Trạch Đông thống nhất Tq (trừ Đài Loan, HK, Macao)

 

[X_axe]

Vấn đề quan trọng nhất là người đầu tiên, sáng lập và tạo nền móng cho 1 quốc gia phong kiến thống nhất(1 thời đại mới)... còn sau đó là hợp, tan rồi tan, hợp là chuyện bình thường của lịch sử. Ở Việt Nam thì Đinh Bộ Lĩnh đóng vai trò tương tự TTH nhưng tất nhiên là ở quy mô nhỏ hơn rất nhiều.

TTH ngoài thống nhất Trung Nguyên, còn nam đánh Bách Việt bắc đánh Hung Nô

 

[X_axe]

Hồi bé em còn áp tai vào radio nghe đài pt BK đọc truyện.
Nghe lúc đc lúc không , chẳng ra đầu đuôi TQDN, TDK, Đặng T Bình Cha Tôi.
Em nhớ là có nghe được cũng rè do phía ta phá sóng. Nhưng thừa nhận giọng ptv của TQ nói tiếng Việt rất hay, chuẩn và truyền cảm.vẫn nhớ người đọc 3Q tên là Nguyễn Thanh .

Nhớ mãi câu : "bây giờ đêm đã về khuya mời các bạn vặn nhỏ máy thu thanh và nghe Nguyễn Thanh đọc chuyện ... "

 

[Sứa.]

TTH ngoài thống nhất Trung Nguyên, còn nam đánh Bách Việt bắc đánh Hung Nô

Thua TCB hết, lịch sử Trung Hoa nói về trị quốc thì Tập Đế là số 1

 

[taiadau]

Ý cụ kiểu Đại đường song long truyện, với cái gì Giang sơn cẩm tú..

Đại Đường song long truyện... bộ truyện kiếm hiệp đồ sộ nhất của TQ tất nhiên ko thể ghép chung với các truyện LSQS mạng sau này. Huỳnh Dị là xếp chung mâm với Kim Dung và Cổ Long rồi... các thế hệ con cháu viết LSQS như Cao Nguyệt, Canh Tân, Mặc Vũ, Kiết dữ, Tịch Mịch KK Nguyệt Quan, Sa Mạc,.... cũng rất hay và có vài bộ cực hay về thời Tùy mạt, Đường sơ và 1 trong đó là Giang sơn mỹ sắc.

 

[cadan]

Nam Dương từ xưa đã là vùng đất nổi tiếng văn hóa và nhân tài, được mệnh danh "Đế hương Nam đô" - quê hương và căn cứ khởi nghiệp của Hán Quang Vũ Đế Lưu Tú. Thời Đông Hán, đây là quận lớn, đông và giàu bậc nhất thiên hạ, với hơn 2 triệu dân, 37 huyện, là trung tâm kinh tế, văn hóa, nhân khẩu quan trọng của Kinh Châu.

Nếu Dĩnh Xuyên nổi tiếng về học thuật và mưu sĩ, thì Nam Dương nổi bật về nhân tài chính trị - quân sự. Nằm ở bắc Kinh Châu, giáp Trung Nguyên, giữ vị trí chiến lược, nơi đây trở thành điểm giao thoa của các thế lực lớn cuối Đông Hán.

Thục Hán quy tụ nhiều nhân vật Nam Dương. Khi hoạt động ở Kinh Châu, Lưu Bị thu hút nhiều nhân tài địa phương, đặc biệt sau khi Tào Tháo thất bại ở Xích Bích. Tiêu biểu có:

Hoàng Trung: vốn là bộ tướng Lưu Biểu trấn Trường Sa, sau thành danh tướng hàng đầu của Thục Hán.
Ngụy Diên: xuất thân Nam Dương, lập công khi vào Ích Châu, được Lưu Bị giao trấn Hán Trung, trở thành trọng tướng.
Phó Đồng: tử trận tại Di Lăng năm 222 khi chống Ngô.
Tông Dự, Lý Nghiêm: đều trở thành trọng thần, Lý Nghiêm từng cùng Gia Cát Lượng lo việc quốc gia.

Nam Dương cũng sản sinh danh tướng cho Tào Ngụy:

Đặng Ngải: người Cức Dương - Nam Dương, là tướng xuất sắc nhất của Ngụy. Năm 263, ông vượt núi hiểm tiến thẳng Thành Đô, buộc Lưu Thiện đầu hàng, quyết định diệt vong của Thục Hán.
Văn Sính: tướng cũ của Lưu Biểu trấn Giang Hạ, sau quy phục Tào Tháo, nhiều lần chặn đứng Quan Vũ và Đông Ngô, được Trần Thọ khen "uy danh chấn động địch quốc".

Về mưu lược, Hứa Du là mưu sĩ Nam Dương tiêu biểu. Dưới trướng Viên Thiệu, tại Quan Độ ông hiến kế đánh Ô Sào, giúp Tào Tháo đốt kho lương, tạo bước ngoặt quyết định.

Từ cuối Đông Hán đến Tam Quốc, Nam Dương với quy mô lớn, vị trí chiến lược và nhân tài đa dạng, đã trở thành một trong những vùng đất sản sinh nhân tài đáng chú ý nhất, để lại dấu ấn trên mọi lĩnh vực.

 

[X_axe]

Nam Dương từ xưa đã là vùng đất nổi tiếng văn hóa và nhân tài, được mệnh danh "Đế hương Nam đô" - quê hương và căn cứ khởi nghiệp của Hán Quang Vũ Đế Lưu Tú. Thời Đông Hán, đây là quận lớn, đông và giàu bậc nhất thiên hạ, với hơn 2 triệu dân, 37 huyện, là trung tâm kinh tế, văn hóa, nhân khẩu quan trọng của Kinh Châu.

Nếu Dĩnh Xuyên nổi tiếng về học thuật và mưu sĩ, thì Nam Dương nổi bật về nhân tài chính trị - quân sự. Nằm ở bắc Kinh Châu, giáp Trung Nguyên, giữ vị trí chiến lược, nơi đây trở thành điểm giao thoa của các thế lực lớn cuối Đông Hán.

Thục Hán quy tụ nhiều nhân vật Nam Dương. Khi hoạt động ở Kinh Châu, Lưu Bị thu hút nhiều nhân tài địa phương, đặc biệt sau khi Tào Tháo thất bại ở Xích Bích. Tiêu biểu có:

Hoàng Trung: vốn là bộ tướng Lưu Biểu trấn Trường Sa, sau thành danh tướng hàng đầu của Thục Hán.
Ngụy Diên: xuất thân Nam Dương, lập công khi vào Ích Châu, được Lưu Bị giao trấn Hán Trung, trở thành trọng tướng.
Phó Đồng: tử trận tại Di Lăng năm 222 khi chống Ngô.
Tông Dự, Lý Nghiêm: đều trở thành trọng thần, Lý Nghiêm từng cùng Gia Cát Lượng lo việc quốc gia.

Nam Dương cũng sản sinh danh tướng cho Tào Ngụy:

Đặng Ngải: người Cức Dương - Nam Dương, là tướng xuất sắc nhất của Ngụy. Năm 263, ông vượt núi hiểm tiến thẳng Thành Đô, buộc Lưu Thiện đầu hàng, quyết định diệt vong của Thục Hán.
Văn Sính: tướng cũ của Lưu Biểu trấn Giang Hạ, sau quy phục Tào Tháo, nhiều lần chặn đứng Quan Vũ và Đông Ngô, được Trần Thọ khen "uy danh chấn động địch quốc".

Về mưu lược, Hứa Du là mưu sĩ Nam Dương tiêu biểu. Dưới trướng Viên Thiệu, tại Quan Độ ông hiến kế đánh Ô Sào, giúp Tào Tháo đốt kho lương, tạo bước ngoặt quyết định.

Từ cuối Đông Hán đến Tam Quốc, Nam Dương với quy mô lớn, vị trí chiến lược và nhân tài đa dạng, đã trở thành một trong những vùng đất sản sinh nhân tài đáng chú ý nhất, để lại dấu ấn trên mọi lĩnh vực.

Bây giờ thua Thiểm Tây Tràng An hết quê hương Tập chủ tịch

 

[Sứa.]

Nam Dương từ xưa đã là vùng đất nổi tiếng văn hóa và nhân tài, được mệnh danh "Đế hương Nam đô" - quê hương và căn cứ khởi nghiệp của Hán Quang Vũ Đế Lưu Tú. Thời Đông Hán, đây là quận lớn, đông và giàu bậc nhất thiên hạ, với hơn 2 triệu dân, 37 huyện, là trung tâm kinh tế, văn hóa, nhân khẩu quan trọng của Kinh Châu.

Nếu Dĩnh Xuyên nổi tiếng về học thuật và mưu sĩ, thì Nam Dương nổi bật về nhân tài chính trị - quân sự. Nằm ở bắc Kinh Châu, giáp Trung Nguyên, giữ vị trí chiến lược, nơi đây trở thành điểm giao thoa của các thế lực lớn cuối Đông Hán.

Thục Hán quy tụ nhiều nhân vật Nam Dương. Khi hoạt động ở Kinh Châu, Lưu Bị thu hút nhiều nhân tài địa phương, đặc biệt sau khi Tào Tháo thất bại ở Xích Bích. Tiêu biểu có:

Hoàng Trung: vốn là bộ tướng Lưu Biểu trấn Trường Sa, sau thành danh tướng hàng đầu của Thục Hán.
Ngụy Diên: xuất thân Nam Dương, lập côn, ,,g khi vào Ích Châu, được Lưu Bị giao trấn Hán Trung, trở thành trọng tướng.
Phó Đồng: tử trận tại Di Lăng năm 222 khi chống Ngô.
Tông Dự, Lý Nghiêm: đều trở thành trọng thần, Lý Nghiêm từng cùng Gia Cát Lượng lo việc quốc gia.

Nam Dương cũng sản sinh danh tướng cho Tào Ngụy:

Đặng Ngải: người Cức Dương - Nam Dương, là tướng xuất sắc nhất của Ngụy. Năm 263, ông vượt núi hiểm tiến thẳng Thành Đô, buộc Lưu Thiện đầu hàng, quyết định diệt vong của Thục Hán.
Văn Sính: tướng cũ của Lưu Biểu trấn Giang Hạ, sau quy phục Tào Tháo, nhiều lần chặn đứng Quan Vũ và Đông Ngô, được Trần Thọ khen "uy danh chấn động địch quốc".

Về mưu lược, Hứa Du là mưu sĩ Nam Dương tiêu biểu. Dưới trướng Viên Thiệu, tại Quan Độ ông hiến kế đánh Ô Sào, giúp Tào Tháo đốt kho lương, tạo bước ngoặt quyết định.

Từ cuối Đông Hán đến Tam Quốc, Nam Dương với quy mô lớn, vị trí chiến lược và nhân tài đa dạng, đã trở thành một trong những vùng đất sản sinh nhân tài đáng chú ý nhất, để lại dấu ấn trên mọi lĩnh vực.

Đều thuộc tỉnh Hà Nam cả, nhưng Hà Nam nổi tiếng nhất là các Quận/Phủ: Lạc Dương, Khai Phong (Biện Kinh), An Dương (Nghiệp Thành), Trịnh Châu (Tân Trịnh).
Nhân tài Trung Hoa cổ đại đa số quê ở Hà Nam.
À...Hà Nam có quận Hà Nội đấy

 

[cadan]

Vâng đó là 1 cách nhìn nhận... khá phổ biến đặc biệt với người Á Đông. Cá nhân em thì bị ảnh hưởng duy vật biện chứng quá, rất "vô thần" nên hơi ít bị ảnh hưởng tư duy theo hướng này... nhưng chấp nhận theo kiểu thống kê số lượng tạo xu thế

Đúng đó cụ, ngẫu nhiên tổng kết thấy như thế rât nhiều
Cũng là cách để các vị quân vương rút ra bài học lịch sử

ngay cả các đại thần thì Tam Quốc cũng đã có chuyện Dương Nghi hại chết cả nhà Nguỵ Diên, rồi sau đó có vài năm thì kết cục cũng thấy ngay.

cái oán tích tụ của người đời, trông thế thôi, không đùa được ạ

 

[cadan]

Đúng đó cụ, ngẫu nhiên tổng kết thấy như thế rât nhiều
Cũng là cách để các vị quân vương rút ra bài học lịch sử

ngay cả các đại thần thì Tam Quốc cũng đã có chuyện Dương Nghi hại chết cả nhà Nguỵ Diên, rồi sau đó có vài năm thì kết cục cũng thấy ngay.

cái oán tích tụ của người đời, trông thế thôi, không đùa được ạ

nhân tiện mình xem lại chuyện
Vệ Quán hại Đặng Ngải và quả báo là câu chuyện lịch sử thời Tam Quốc – Tây Tấn, thường được người đời liên hệ với luật nhân quả.

Sự kiện lịch sử

Năm 263, Đặng Ngải (Deng Ai) lập công lớn khi dẫn quân Ngụy đánh chiếm Thành Đô, buộc Lưu Thiện đầu hàng, diệt Thục Hán. Ông có ý tự tiện hành động tiếp (muốn đánh Đông Ngô), nên bị Chung Hội ghen công, viết thư vu cáo ông muốn làm phản. Tư Mã Chiêu tin lời, sai Vệ Quán (Wei Guan) mang quân vào Thành Đô bắt cha con Đặng Ngải.

Vệ Quán theo lệnh bắt giữ và áp giải họ về Lạc Dương. Sau khi Chung Hội và Khương Duy dấy loạn rồi bị giết, bộ hạ của Đặng Ngải cứu được cha con ông. Vệ Quán sợ Đặng Ngải báo thù việc mình đã bắt giữ, bèn sai Điền Tục mang quân đuổi theo và giết chết cha con Đặng Ngải (cùng một số người khác) ở phía tây Miên Trúc. Gia đình còn lại của Đặng Ngải cũng bị xử lý nặng (các con trai bị giết hết).

Vệ Quán nhờ công dẹp loạn được thăng thưởng, làm quan cao dưới nhà Tấn (Tư không, Thái tử Thái phó…), sống đến 72 tuổi. Năm 291, trong cuộc biến loạn cung đình thời Tấn Huệ Đế (liên quan Giả hậu và các vương), ông bị vu cáo, bị bắt và giết chết cùng 9 người trong nhà (con cháu). Sau đó ông được minh oan và truy phong.

Quan điểm về quả báo

Trong sử sách chính thống (Tam Quốc Chí, Tấn thư), đây là chuyện chính trị, mưu kế và sợ hãi cá nhân. Tuy nhiên, trong dân gian và góc nhìn Phật giáo/nhân quả phổ biến ở Việt Nam và Trung Hoa, nhiều người xem cái chết thảm của Vệ Quán (cùng gần như diệt tộc) là quả báo của việc hại trung thần có công lớn như Đặng Ngải – dù ông chỉ “thừa hành” nhưng đã chủ động ra lệnh giết để diệt trừ hậu họa.

Người ta thường nói:

• Gieo nhân ác (hại người oan, sát hại công thần) thì sớm muộn cũng gặt quả ác.
• Vệ Quán sống lâu, hưởng phú quý nhưng cuối đời bị thảm sát gia đình, đúng kiểu “lưới trời lồng lộng, thưa mà khó lọt”.

Đặng Ngải sau này cũng được minh oan phần nào dưới triều Tấn.

Đây là câu chuyện điển hình được dùng để nhắc nhở về nhân quả trong lịch sử: công lao lớn chưa chắc được hưởng trọn, mà hành động hại người (dù vì sợ hãi hay mưu tính) có thể mang lại hậu quả nặng nề cho bản thân và dòng họ.

 

[cadan]

nhân tiện mình xem lại chuyện
Vệ Quán hại Đặng Ngải và quả báo là câu chuyện lịch sử thời Tam Quốc – Tây Tấn, thường được người đời liên hệ với luật nhân quả.

Sự kiện lịch sử

Năm 263, Đặng Ngải (Deng Ai) lập công lớn khi dẫn quân Ngụy đánh chiếm Thành Đô, buộc Lưu Thiện đầu hàng, diệt Thục Hán. Ông có ý tự tiện hành động tiếp (muốn đánh Đông Ngô), nên bị Chung Hội ghen công, viết thư vu cáo ông muốn làm phản. Tư Mã Chiêu tin lời, sai Vệ Quán (Wei Guan) mang quân vào Thành Đô bắt cha con Đặng Ngải.

Vệ Quán theo lệnh bắt giữ và áp giải họ về Lạc Dương. Sau khi Chung Hội và Khương Duy dấy loạn rồi bị giết, bộ hạ của Đặng Ngải cứu được cha con ông. Vệ Quán sợ Đặng Ngải báo thù việc mình đã bắt giữ, bèn sai Điền Tục mang quân đuổi theo và giết chết cha con Đặng Ngải (cùng một số người khác) ở phía tây Miên Trúc. Gia đình còn lại của Đặng Ngải cũng bị xử lý nặng (một số bị giết hoặc đày).

Vệ Quán nhờ công dẹp loạn được thăng thưởng, làm quan cao dưới nhà Tấn (Tư không, Thái tử Thái phó…), sống đến 72 tuổi. Năm 291, trong cuộc biến loạn cung đình thời Tấn Huệ Đế (liên quan Giả hậu và các vương), ông bị vu cáo, bị bắt và giết chết cùng 9 người trong nhà (con cháu). Sau đó ông được minh oan và truy phong.

Quan điểm về quả báo

Trong sử sách chính thống (Tam Quốc Chí, Tấn thư), đây là chuyện chính trị, mưu kế và sợ hãi cá nhân. Tuy nhiên, trong dân gian và góc nhìn Phật giáo/nhân quả phổ biến ở Việt Nam và Trung Hoa, nhiều người xem cái chết thảm của Vệ Quán (cùng gần như diệt tộc) là quả báo của việc hại trung thần có công lớn như Đặng Ngải – dù ông chỉ “thừa hành” nhưng đã chủ động ra lệnh giết để diệt trừ hậu họa.

Người ta thường nói:

• Gieo nhân ác (hại người oan, sát hại công thần) thì sớm muộn cũng gặt quả ác.
• Vệ Quán sống lâu, hưởng phú quý nhưng cuối đời bị thảm sát gia đình, đúng kiểu “lưới trời lồng lộng, thưa mà khó lọt”.

Đặng Ngải sau này cũng được minh oan phần nào dưới triều Tấn.

Đây là câu chuyện điển hình được dùng để nhắc nhở về nhân quả trong lịch sử: công lao lớn chưa chắc được hưởng trọn, mà hành động hại người (dù vì sợ hãi hay mưu tính) có thể mang lại hậu quả nặng nề cho bản thân và dòng họ.

Giống Dương Nghi và Ngụy Diên chính là một cặp tương tự với chuyện Vệ Quán – Đặng Ngải, cũng thuộc thời Tam Quốc, và thường được dân gian nhìn dưới góc độ quả báo.

Tóm tắt sự kiện lịch sử

Ngụy Diên (Wei Yan) là danh tướng Thục Hán, được Lưu Bị đánh giá rất cao, lập nhiều công lớn, tính cách kiêu ngạo, dũng mãnh. Dương Nghi (Yang Yi) là Trưởng sử dưới quyền Gia Cát Lượng, giỏi hành chính, quản lý hậu cần, nhưng tính hẹp hòi.

Hai người vốn bất hòa từ lâu (thường cãi nhau đến mức Ngụy Diên rút đao dọa, Dương Nghi khóc lóc). Gia Cát Lượng lúc sống phải khéo dàn xếp vì tiếc tài cả hai.

Năm 234, Gia Cát Lượng mất tại Ngũ Trượng Nguyên. Theo di lệnh, Dương Nghi chủ trì việc rút quân về, Ngụy Diên đoạn hậu. Ngụy Diên không phục (cho rằng mình mới xứng nắm quân), muốn tiếp tục Bắc phạt, thậm chí đốt sạn đạo cản đường quân Dương Nghi. Dương Nghi và Phe Y cáo Ngụy Diên mưu phản. Quân Ngụy Diên tan rã, ông chạy về Hán Trung rồi bị Mã Đại đuổi theo chém chết. Dương Nghi còn đạp chân lên thủ cấp của Ngụy Diên mà mắng nhiếc, rồi xin tru di tam tộc nhà họ Ngụy. Hậu chủ Lưu Thiện chuẩn y.

Kết cục của Dương Nghi – nhìn dưới góc độ quả báo

Dương Nghi dẫn quân về Thành Đô an toàn, lập “công” giết Ngụy Diên, tự cho mình xứng đáng kế thừa Gia Cát Lượng. Nhưng triều đình chọn Tưởng Uyển. Dương Nghi bất mãn, oán trách liên tục, thậm chí nói với Phí Y đại ý: “Biết thế này, chẳng thà theo Ngụy Diên làm phản cho rồi”.

Lời nói bị mật tấu. Dương Nghi bị cách chức, đày đi, rồi tiếp tục dâng thư phỉ báng, cuối cùng bị bắt và tự vẫn năm 235 (chỉ khoảng một năm sau cái chết của Ngụy Diên).61

Điểm giống với chuyện Vệ Quán – Đặng Ngải

• Cả hai trường hợp đều là mâu thuẫn nội bộ + sợ hãi/thù hận cá nhân dẫn đến việc hại chết công thần (hoặc tướng tài).
• Người ra tay (Vệ Quán, Dương Nghi) sau đó đều có kết cục bi thảm: Vệ Quán bị giết cùng nhiều người trong nhà; Dương Nghi mất chức, uất ức tự vẫn.
• Dân gian và góc nhìn nhân quả thường xem đây là quả báo hiện đời: gieo nhân hại người (dù có lý do chính trị hay cá nhân) thì sớm muộn cũng lãnh quả xấu, đặc biệt khi hành động mang tính trả thù, lăng nhục (như đạp đầu Ngụy Diên).

Sử sách chính thống (Tam Quốc Chí) ghi nhận mâu thuẫn thực sự và hành động của cả hai bên, không khẳng định Ngụy Diên chắc chắn “phản” theo nghĩa đầu hàng Ngụy. Nhiều nhà sử học sau này nghiêng về việc Dương Nghi đã lợi dụng cơ hội để trừ đối thủ cá nhân.

Hai câu chuyện này thường được nhắc cùng nhau để minh họa luật nhân quả trong lịch sử: quyền lực, công lao lớn chưa chắc bảo vệ được người ta khỏi hậu quả của việc hại người.

 

[cadan]

Giống Dương Nghi và Ngụy Diên chính là một cặp tương tự với chuyện Vệ Quán – Đặng Ngải, cũng thuộc thời Tam Quốc, và thường được dân gian nhìn dưới góc độ quả báo.

Tóm tắt sự kiện lịch sử

Ngụy Diên (Wei Yan) là danh tướng Thục Hán, được Lưu Bị đánh giá rất cao, lập nhiều công lớn, tính cách kiêu ngạo, dũng mãnh. Dương Nghi (Yang Yi) là Trưởng sử dưới quyền Gia Cát Lượng, giỏi hành chính, quản lý hậu cần, nhưng tính hẹp hòi.

Hai người vốn bất hòa từ lâu (thường cãi nhau đến mức Ngụy Diên rút đao dọa, Dương Nghi khóc lóc). Gia Cát Lượng lúc sống phải khéo dàn xếp vì tiếc tài cả hai.

Năm 234, Gia Cát Lượng mất tại Ngũ Trượng Nguyên. Theo di lệnh, Dương Nghi chủ trì việc rút quân về, Ngụy Diên đoạn hậu. Ngụy Diên không phục (cho rằng mình mới xứng nắm quân), muốn tiếp tục Bắc phạt, thậm chí đốt sạn đạo cản đường quân Dương Nghi. Dương Nghi và Phe Y cáo Ngụy Diên mưu phản. Quân Ngụy Diên tan rã, ông chạy về Hán Trung rồi bị Mã Đại đuổi theo chém chết. Dương Nghi còn đạp chân lên thủ cấp của Ngụy Diên mà mắng nhiếc, rồi xin tru di tam tộc nhà họ Ngụy. Hậu chủ Lưu Thiện chuẩn y.

Kết cục của Dương Nghi – nhìn dưới góc độ quả báo

Dương Nghi dẫn quân về Thành Đô an toàn, lập “công” giết Ngụy Diên, tự cho mình xứng đáng kế thừa Gia Cát Lượng. Nhưng triều đình chọn Tưởng Uyển. Dương Nghi bất mãn, oán trách liên tục, thậm chí nói với Phí Y đại ý: “Biết thế này, chẳng thà theo Ngụy Diên làm phản cho rồi”.

Lời nói bị mật tấu. Dương Nghi bị cách chức, đày đi, rồi tiếp tục dâng thư phỉ báng, cuối cùng bị bắt và tự vẫn năm 235 (chỉ khoảng một năm sau cái chết của Ngụy Diên).61

Điểm giống với chuyện Vệ Quán – Đặng Ngải

• Cả hai trường hợp đều là mâu thuẫn nội bộ + sợ hãi/thù hận cá nhân dẫn đến việc hại chết công thần (hoặc tướng tài).
• Người ra tay (Vệ Quán, Dương Nghi) sau đó đều có kết cục bi thảm: Vệ Quán bị giết cùng nhiều người trong nhà; Dương Nghi mất chức, uất ức tự vẫn.
• Dân gian và góc nhìn nhân quả thường xem đây là quả báo hiện đời: gieo nhân hại người (dù có lý do chính trị hay cá nhân) thì sớm muộn cũng lãnh quả xấu, đặc biệt khi hành động mang tính trả thù, lăng nhục (như đạp đầu Ngụy Diên).

Sử sách chính thống (Tam Quốc Chí) ghi nhận mâu thuẫn thực sự và hành động của cả hai bên, không khẳng định Ngụy Diên chắc chắn “phản” theo nghĩa đầu hàng Ngụy. Nhiều nhà sử học sau này nghiêng về việc Dương Nghi đã lợi dụng cơ hội để trừ đối thủ cá nhân.

Hai câu chuyện này thường được nhắc cùng nhau để minh họa luật nhân quả trong lịch sử: quyền lực, công lao lớn chưa chắc bảo vệ được người ta khỏi hậu quả của việc hại người.

Sự kiện lịch sử

Sau khi Mã Đại chém chết Ngụy Diên (năm 234), Dương Nghi dâng thủ cấp và xin triều đình xử lý nặng. Hậu chủ Lưu Thiện chuẩn theo lời thỉnh cầu của Dương Nghi và Phí Y, khép tội mưu phản và ra lệnh tru di tam tộc nhà Ngụy Diên.

“Tru di tam tộc” nghĩa là giết cả ba họ (thường hiểu là họ cha, họ mẹ và họ vợ, hoặc phạm vi rộng hơn tùy cách giải thích), tức là không chỉ bản thân và con cái mà còn nhiều người thân bị xử tử theo. Đây là hình phạt cực nặng, dành cho tội phản nghịch nghiêm trọng.

Vì sao nhiều người nói “án nặng duy nhất”?

• Trong lịch sử Thục Hán, rất ít đại tướng cao cấp bị áp dụng hình phạt này. Hầu hết các vụ xử lý nội bộ (như Lý Nghiêm bị phế, Mã Tắc bị chém…) đều không đến mức tru di cả họ.
• Ngụy Diên lúc đó là một trong những tướng lĩnh quan trọng nhất (từng trấn thủ Hán Trung lâu năm, được Lưu Bị tin dùng, chức vị cao), nên việc tru di tam tộc trở thành án rất chấn động và được sử sách ghi rõ.
• Nhiều nhà sử học (kể cả Trần Thọ trong Tam Quốc Chí) cho rằng tội danh “mưu phản” là oan (vì ông không chạy sang hàng Ngụy mà chỉ muốn trừ Dương Nghi để nắm quyền), còn việc tru di tam tộc là thái quá.

Các nước khác thời Tam Quốc (Tào Ngụy, Đông Ngô) cũng có nhiều vụ tru di tộc vì tội phản loạn, nhưng với Thục Hán thì vụ Ngụy Diên là ví dụ điển hình và nặng nề nhất được nhắc đến nhiều.

Ngụy Diên là đại tướng Thục Hán nổi tiếng nhất phải chịu hình phạt này, và mức độ nghiêm khắc của nó thường được xem là quá đáng so với hành vi thực tế của ông.