Một trung tâm chăm sóc người tự kỷ ở TP Ostrava đã phát thông báo khả năng phải đóng cửa từ tháng 9 năm 2026 cho các khách hàng của họ.
Với đôi mắt đẫm lệ, bà Gabriela Kořenková đã nhận lá đơn xin thông báo kết thúc dịch vụ chăm sóc con trai từ tổ chức phi lợi nhuận Mikasa. Tổ chức này điều hành một mái ấm, là nơi chăm sóc những người mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ và khuyết tật về tinh thần nghiêm trọng nhất. Trong những tuần gần đây, mái ấm này đã chỉ ra rằng họ đang thiếu khoảng 3,5 triệu korun trong ngân sách và không có gì đảm bảo rằng họ sẽ nhận được đủ kinh phí để tiếp tục hoạt động. Nếu không nhận được tiền, họ sẽ phải ngừng cung cấp dịch vụ cho những người có hành vi khó kiểm soát vào tháng 9 năm 2026.
Giám đốc Mikasa, ông Michal Panáček, nói với các phóng viên rằng vấn đề lớn nhất của tổ chức là sự không chắc chắn về các nguồn tài trợ. Chính quyền khu vực đã hứa sẽ cấp thêm tiền, nhưng theo vị giám đốc, số tiền cụ thể là bao nhiêu vẫn chưa rõ. "Nếu chính quyền thành phố đặt hàng dịch vụ này từ chúng tôi thông qua nhà nước, chúng tôi cần biết mình có thể trông cậy vào ngân sách như thế nào", ông Panáček nói.
Tổ chức này đã yêu cầu thành phố cấp 4,2 triệu korun nhưng chỉ nhận được 3,8 triệu. Họ cần 10,6 triệu korun từ các tài trợ của thành phố nhưng mới chỉ nhận được chưa đến 7,5 triệu. Khoảng 3,3 triệu korun khác được các nhà tài trợ tư nhân đóng góp cho hoạt động của mái ấm.
Theo ông giám đốc, cơ sở hiện chăm sóc tám người tự kỷ nghiêm trọng này, chỉ mới bắt đầu hoạt động hết công suất trong năm nay, điều này dẫn đến việc chi phí tăng cao. Nhu cầu của chính những người được chăm sóc, những người đã khá thích nghi trong hai năm đầu tiên tại cơ sở, cũng ngày càng tăng. Cơ sở cần ít nhất sáu nhân viên làm việc mỗi ca, nhưng hiện tại chỉ có tối đa bốn người, vì eo hẹp kinh phí. Với số lượng nhân viên ít ỏi như vậy, theo ông Panáček, các nhân viên không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người được chăm sóc, dẫn tới họ bị quá tải và kiệt sức. Số lượng sự cố cũng đang gia tăng.
Tổ chức này cũng đang thảo luận về khả năng nhận được hỗ trợ từ các quỹ. Nếu huy động được số tiền cần thiết, họ sẽ hủy bỏ việc chấm dứt hợp đồng với khách hàng và dịch vụ sẽ được tiếp tục. Ông Kopecký, đại diện của TP, cũng khẳng định mục tiêu của lãnh đạo TP Ostrava là tìm cách duy trì dịch vụ này.
"Tuy nhiên, đồng thời, chúng ta phải đảm bảo rằng mọi quyết định về ngân sách nhà nước đều dựa trên thông tin liên quan và được thực hiện trong cùng điều kiện áp dụng cho tất cả các nhà cung cấp dịch vụ xã hội", ông Kopecký cho biết. Vào mùa thu, hội đồng nhân dân TP Ostrava sẽ quyết định về khoản tiền bổ sung, và rất có thể trung tâm Mikasa sẽ nhận được thêm kinh phí. Tuy nhiên, cho tới hiện nay, vẫn chưa thể xác định chính xác số tiền cụ thể, và theo ông Kopecký, TP cũng không thể ưu tiên một số dịch vụ hơn những dịch vụ khác.
Đại diện TP Ostrava cho biết khu vực này đã tính đến sự phức tạp của từng dịch vụ riêng lẻ khi phân bổ tiền tài trợ. Chẳng hạn mức hỗ trợ trung bình cho các trung tâm dành cho người khuyết tật trong khu vực là khoảng 400 nghìn korun/giường/năm, thì riêng đối với dịch vụ của Trung tâm Mikasa, con số tài trợ này lên tới 960 nghìn korun/giường, gấp đôi mức thông thường trong khu vực. Tất nhiên đây là trung tâm duy nhất tại khu vực bắc Moravia,có dịch vụ chăm sóc người khuyết tật dạng đặc biệt này, nên luôn được ưu tiên.
"Chúng tôi không thể chăm sóc con trai ở nhà được", mẹ của một khách hàng nói. Con trai 30 tuổi của bà Kořenková, Gabriel, là một trong những khách hàng đầu tiên của mái ấm này, nơi mới mở cửa cách đây chưa đầy ba năm. Theo lời mẹ anh, việc anh trở về nhà là điều không thực tế. "Dịch vụ ở đây rất quan trọng. Con trai chúng tôi phải ở lại đây. Nó rất hạnh phúc khi ở đây. Nó là một người đàn ông trưởng thành bị thiểu năng trí tuệ nghiêm trọng, não bộ chỉ ở mức của một đứa trẻ chín tháng tuổi, hàng ngày nó vẫn phải dùng tã, và rất hay bị động kinh", bà Kořenková nói. Cha mẹ đã chăm sóc con trai mình suốt 28 năm và thường xuyên phải đối mặt với những cơn hung hãn và sự phá hoại nhà cửa của con trai.
Các chuyên gia thần kinh cũng đã cảnh báo rằng các bệnh nhân không thể trở về môi trường gia đình của họ, chính vì các hành vi rất khó kiểm soát. Sau khi dịch vụ này phải đóng cửa, các khách hàng này có thể sẽ phải vào các bệnh viện tâm thần, nhưng cha mẹ và các chuyên gia cảnh báo rằng những bệnh viên tâm thần không phù hợp với loại bệnh nhân này.
"Mikasa là cơ sở duy nhất ở vùng Bắc Moravia, vì vậy hội đồng TP Ostrava nên làm gì đó và nhanh chóng gửi tiền đến đây. Bệnh viện tâm thần không phải là giải pháp. Tôi không ký vào đơn kết thúc dịch vụ này, con trai tôi đã có giấy phép được cư trú thường trực ở đây. Đây là một cơ sở rất quan trọng, con trai tôi luôn hạnh phúc khi sống ở đây, cháu đã thích nghi tốt ở đây và chúng tôi sẽ không thể xoay sở được nếu ở nhà, đặc biệt là tôi, tôi hoàn toàn suy sụp", bà Kořenková nói.
P/S: vấn đề an sinh xã hội Séc, nhất là việc chăm sóc người khuyết tật luôn được xã hội và các cộng đồng quan tâm hỗ trợ. Tại Rokycany hay Plzen có khá nhiều các Trung tâm chăm sóc người khuyết tật dạng đặt biệt như trên.
