Thế ai, bậc cha mẹ nào là người nghĩ ra “có việc” đó ạ ? Rồi tính toán xem hết bao tiền, thông báo cho ai, làm thế nào để liên lạc với các cha mẹ học sinh, nộp cho ai, ai là người thực hiện những việc đó thay cho các con hả cụ ?
Đóng một vài triệu tiền quỹ thực ra chẳng khó, ít nhất với những người có điều kiện. Nhưng vấn đề chưa bao giờ chỉ nằm ở số tiền, mà nằm ở bản chất của việc thu quỹ, cách thức vận hành và những hệ lụy mà nó tạo ra.
Muốn tổ chức một hoạt động thì phải có người đề xuất, người lập kế hoạch, người tính toán kinh phí, người thông báo, người liên hệ từng phụ huynh, người thu tiền, người quản lý và người trực tiếp thực hiện. Vậy ai là người nghĩ ra những hoạt động ấy? Ai quyết định rằng chúng cần thiết? Ai chịu trách nhiệm nếu phát sinh bất cập? Và tại sao những việc vốn được cho là dành cho học sinh lại thường kéo theo cả một hệ thống công việc mà phụ huynh phải đứng ra gánh vác?
Nếu những hoạt động đó thực sự cần thiết, có ý nghĩa giáo dục và nhận được sự đồng thuận của phụ huynh thì cứ tổ chức công khai, minh bạch, trên tinh thần tự nguyện. Còn nếu phải vận động, thuyết phục, thậm chí tạo áp lực để mọi người cùng tham gia, thì cần xem lại liệu đó có thực sự là nhu cầu chung hay chỉ là nhu cầu của một số người được nhân danh tập thể.
Đừng đánh đồng khả năng đóng tiền với sự đồng tình, càng đừng lấy việc một vài triệu đồng không đáng bao nhiêu để phủ nhận quyền đặt câu hỏi về tính cần thiết, hợp lý và minh bạch của khoản thu. Người ta có thể không tiếc tiền, nhưng không có nghĩa là người ta chấp nhận mọi cách thu; có thể sẵn sàng đóng góp, nhưng không đồng nghĩa với việc phải chấp nhận những nghĩa vụ do người khác tự đặt ra.
Quỹ tập thể, suy cho cùng, là phương tiện để phục vụ mục đích chung, chứ không phải mục đích tự thân. Nếu để duy trì nó mà phải liên tục nghĩ ra hoạt động, phát sinh khoản chi, huy động nhân lực, giải thích các khoản thu và xử lý những bất đồng, thì chính những người tổ chức cũng nên tự hỏi: chúng ta đang duy trì hoạt động vì lợi ích thực sự của học sinh, hay đang cố duy trì một cơ chế đã trở nên rườm rà và mất đi ý nghĩa ban đầu?
Vì vậy, nếu một quỹ không còn vận hành được trên cơ sở tự nguyện, minh bạch và thực chất, thì giải tán cũng chẳng có gì đáng tiếc. Hoạt động nào cần thiết thì tổ chức riêng, có mục tiêu rõ ràng, dự toán cụ thể và sự đồng thuận thực sự. Không có lý do gì phải duy trì cả một cơ chế thu quỹ chỉ vì trước đây nó đã tồn tại.
Nói cho cùng, cái gì thực sự có ích thì không cần phải vin vào danh nghĩa tập thể để tồn tại; còn cái gì phải dựa vào áp lực tập thể mới duy trì được thì nên xem lại giá trị của nó. Đừng vì tiếc một cái quỹ mà quên mất mục đích ban đầu của nó là gì.