Bài không liên quan tới chiến tranh lắm nhưng cũng đáng đọc!
Bạn đã bao giờ nghe truyền thông phương tây nói về điều này chưa:
Trung Quốc là nền kinh tế số 1 thế giới, đã soái ngôi đầu của Mỹ từ 10 năm nay (năm 2016) và hiện tại nền kinh tế Trung Quốc đã lớn gấp 1,37 lần nền kinh tế Mỹ. Nga là nền kinh tế lớn nhất Châu Âu. Ấn Độ và Nga đã soái ngôi nền kinh tế lớn thứ 3, thứ 4 thế giới của Đức và Anh, đẩy Đức xuống thứ 6 và Anh xuống thứ 9.
Người dân Mỹ chỉ giàu có hơn Trung Quốc chưa đến 3 lần chứ không phải gấp 6,3 lần như mọi người vẫn nghe. Người dân Nga giầu có xấp xỉ Nhật Bản, Anh, Pháp, Ban Lan (chỉ kém Nhật Bản, Ba Lan 11% - 12% và kém Anh, Pháp 22%-23% mà thôi), chứ không phải Nga là nước nghèo, còn Anh, Pháp, Nhật Bản, Ba Lan là các nước giàu có.
Chênh lệch giàu nghèo và năng suất lao động giữa Mỹ và Việt Nam chỉ có 4,8 lần chứ không phải 18 lần như vẫn nói lâu nay.
Tôi biết, có nhiều bạn cho rằng tôi nói liên thiên, tự sướng. Xin thưa đây là những con số về GDP năm 2026 của IMF mới công bố, tất nhiên là GDP tính theo sức mua tương đương (PPP).
Rất nhiều bạn sẽ nói: đấy là GDP PPP, phải lấy GDP danh nghĩa mới chuẩn. Vâng, tôi vẫn thường xuyên nghe các bạn nói như vậy. Xin thưa rằng chính các bạn đã bị truyền thông phương tây dẫn dắt, dần dần bị tự kỷ ám thị, biến góc nhìn của người phương tây thành góc nhìn của chính mình, chỉ vì bị ám ảnh bởi sự giầu có và văn minh của phương tây.
Vâng, từ hàng chục năm nay, các chuyên gia kinh tế và truyền thông phương Tây đã nói với chúng ta rằng GDP danh nghĩa là thước đo "đúng" duy nhất, GDP PPP chỉ để tham khảo thôi. Họ đã giải nghĩa rất thuyết phục rằng "Bạn không thể dùng đồng tiền nội tệ để mua chip bán dẫn, máy tính, điện thoại, máy bay hay xăng dầu trên thị trường quốc tế", vì các mặt hàng này được niêm yết bằng USD, nên GDP danh nghĩa phản ánh chính xác hơn quyền lực của một quốc gia trong thương mại toàn cầu và khả năng gây ảnh hưởng ra bên ngoài. Họ đã nói như vậy suốt năm này qua năm khác.
Lập luận này đã lờ đi một thực tế là: Một quốc gia không sống dựa trên hàng hóa nhập khẩu, phần lớn các nhu cầu thiết yếu hàng ngày của người dân như ăn uống, đi lại, học hành, khám chữa bệnh, tiền điện, tiền nước, xây và sửa chữa nhà cửa, vui chơi - giải trí, tiền hiếu hỉ đều sử dụng đồng tiền nội tệ, không dùng USD hay ngoại tệ.
Lập luận này đã lờ đi một sự thật là phần xuất nhập khẩu (XNK) chỉ chiếm có 2,5% đến 10% GDP. Việt Nam chúng ta tuy XNK lên đến 800-900 tỷ USD một năm nhưng XNK cũng chỉ đóng góp vào GDP có 4-5%. Bạn nào không tin rằng XNK chỉ chiếm có 4-5% GDP hãy xem công thức tính GDP, thành tố thứ 4, người ta lấy xuất khẩu trừ đi nhập khẩu, năm 2025 thặng dư XNK là 20,2 tỷ trên tổng GDP 515 tỷ USD ~ 3,93%. Bạn nào vẫn băn khoăn về con số 455 tỷ USD nhập khẩu là rất lớn, lấy tiền ấy ở đâu ra, hãy yên tâm rằng chúng ta có 475 tỷ USD xuất khẩu, vẫn còn thừa ra 20 tỷ USD.
Lập luận này đã lờ đi một sự thật mà ai cũng biết: Một bát phở bình dân ở Hà Nội có giá 50.000 đồng (2 USD) nhưng ở ở New York có giá 15 USD, đi nhổ răng sữa bị lung lay ở Hà Nội chỉ có 200 ngàn đồng còn ở Mỹ là 150 USD (~4 triệu đồng), cắt tóc nam bình dân ở Việt Nam chỉ mất có 50.000 đồng còn ở Mỹ mất 50 USD (1,3 triệu đồng), chi phí cho một ca chup MRI cột sống ở Việt Nam là 3-6 triệu đồng còn ở Mỹ mất từ 95 triệu đến 190 triệu đồng, chặt một cành cây trước mùa bão ở Việt Nam không mất tiền còn ở Mỹ mất 2.500 USD.
Ví dụ như thế này để dễ hình dung về vòng xoáy GDP danh nghĩa: Ở Mỹ (và các nước phương tây), ông bác sĩ thu được 5000 USD trong một ca chụp MRI để có 2500 USD chặt cành cây, 50 USD cắt tóc, 15 USD ăn bát phở; còn ở Việt Nam, ông bác sĩ thu được 5 triệu đồng từ chụp MRI, nên cắt tóc và ăn bát phở hết có 50 ngàn đồng và cành cây thì công viên cây xanh chặt hộ. Cũng là những dịch vụ ấy thôi nhưng GDP danh nghĩa ở Mỹ được tính cao gấp 10, gấp 20 lần Việt Nam.
Bạn có thấy phi lý không, khi người ta đã lấy XNK, phần chỉ đóng góp có 4-5% GDP để làm thước đo chuẩn cho cả 95-96% phần GDP còn lại. Nên nhớ rằng GDP danh nghĩa của các nước phương Tây thường bị thổi phồng bởi khu vực dịch vụ, tài chính và chi phí sinh hoạt cao. Ngược lại, GDP PPP phản ánh sát hơn năng lượng sản xuất thực tế.
Vây tại sao các chuyên gia và truyền thông phương tây lại cương quyết bảo vệ GDP danh nghĩa và né tránh GDP PPP?
Vâng, nếu dùng thước đo GDP PPP thì sẽ có sự thay đổi về vị thế và quyền lực kinh tế thế giới, bảng xếp hạng kinh tế thế giới sẽ thay đổi hoàn toàn. Trung Quốc đã vượt qua Mỹ từ 10 năm trước, Nga trở thành nền kinh tế lớn nhất châu Âu (vượt Đức, Anh, Pháp), và Ấn Độ đứng vững ở vị trí thứ ba thế giới. Nếu thừa nhận GDP PPP đồng nghĩa với việc thừa nhận một trật tự thế giới đa cực, nơi sức mạnh kinh tế không còn tập trung tuyệt đối vào nhóm G7. Điều này làm giảm đi tính "độc tôn" của đồng USD và hệ thống tài chính phương Tây.
Thứ hai, việc dùng GDP danh nghĩa là để che giấu về năng lực sản xuất và quân sự. Nếu dùng GDP PPP thì buộc phải thừa nhận rằng năng lực sản xuất công nghiệp và quốc phòng của Trung Quốc, Nga, Ấn Độ lớn hơn rất nhiều so với những con số GDP danh nghĩa đã công bố và tất nhiên phải thừa nhận rằng Một USD chi tiêu cho quốc phòng hoặc hạ tầng ở Trung Quốc/Nga chế tạo hay mua được nhiều vũ khí, sắt thép, nhân công hơn so với một USD tại Mỹ hay EU (chi phí sản xuất của họ rẻ hơn nhiều).
Thứ ba, việc dùng GDP danh nghĩa giúp duy trì hình ảnh về sự giàu có vượt trội của các nước phương tây (Mỹ, EU vượt trội so với Trung Quốc và Nga), từ đó duy trì sức hấp dẫn của mô hình kinh tế và văn hóa phương Tây, duy trì một “vách ngăn” giữa các nước phát triển và các nước đang phát triển. Nếu dùng GDP PPP thì phải thừa nhận nền kinh tế Trung Quốc lớn gấp 1,37 lần Mỹ, nền kinh tế Nga lớn nhất Châu Âu, tức gián tiếp thừa nhận rằng mô hình kinh tế Trung Quốc, Nga cũng có ưu điểm.
Hãy suy ngẫm kỹ: mặc dù trên truyền thông, người ta hay dùng GDP danh nghĩa, nhưng các cơ quan chiến lược như CIA (Mỹ) lại ưu tiên dùng GDP PPP để đánh giá thực lực quốc phòng và năng lực sản xuất của đối thủ. Điều này chứng tỏ rằng họ vẫn đánh giá cao GDP PPP.
Lời kết:
Việc các chuyên gia và truyền thông phương tây kiên trì dùng GDP danh nghĩa thực chất là để bảo vệ một "hệ thống phân cấp giá trị" cũ và mô hình kinh tế phương tây “ưu việt hơn”. Trong hệ thống đó, các nước sở hữu đồng tiền mạnh (USD, EUR, JPY) luôn mặc định là tầng lớp trên, là các quốc gia giàu có, còn các nước dựa vào sản xuất và tài nguyên luôn bị xếp ở tầng dưới.
TG: CaoBao Do
