Vì sao giới siêu giàu Nga xếp hàng xin được ... đóng tiền mua vũ khí?
Từ những kẻ thao túng đến "Người quản gia" của quốc gia
1. Khi chính thức bước vào Điện Kremlin năm 2000, Vladimir Putin đối mặt với một bối cảnh bi đát. Bảy nhà tài phiệt khổng lồ bao gồm Berezovsky, Gusinsky, Smolensky, Khodorkovsky đã thao túng hoàn toàn nền kinh tế, kiểm soát giới truyền thông và thậm chí tự coi mình là những người bổ nhiệm nội các Chính phủ.
- Họ nắm tới 50% nền kinh tế nước Nga. Với họ, nước Nga chỉ là một mỏ tài nguyên để bòn rút và tuồn tiền ra các công ty vỏ bọc tại đảo Síp hay London.
- Thử thách của Putin không chỉ là lấy lại quyền lực, mà là làm thế nào để buộc khối tài sản khổng lồ đó phải quay về phục vụ công cuộc tái thiết một đế chế đang hấp hối. Đây là lúc biện pháp mềm mỏng để thu phục nhân tâm của ông phát huy sức mạnh khủng khiếp nhất.
2. Sau khi "trảm" những kẻ cố tình can thiệp vào chính trị như Berezovsky hay Khodorkovsky để lập uy, Putin triệu tập phần còn lại của giới tài phiệt đến Điện Kremlin và đưa ra một hiệp ước lịch sử được gọi là "chính sách khoảng cách đều". Thông điệp của ông rất rõ ràng, thẳng thắn nhưng đầy tính nhượng bộ:
- "Các vị có thể giữ lại toàn bộ khối tài sản khổng lồ mà các vị đã vơ vét được trong thập niên 90. Tôi sẽ không quốc hữu hóa, không tịch thu, không truy cứu nguồn gốc. Tuy nhiên, đổi lại, các vị phải tuyệt đối đứng ngoài chính trị, đóng thuế đầy đủ và phải tuân theo sự điều động của Nhà nước khi quốc gia cần."
- Bằng thỏa thuận này, Putin đã tước bỏ danh xưng "ông chủ" của các nhà tài phiệt và trao cho họ một vai trò mới: "Những người quản gia của nước Nga. Họ được quyền làm giàu nhưng phải hiểu rằng khối tài sản họ đang quản lý thuộc về nước Nga, khi Điện Kremlin gõ cửa, họ phải mở hầu bao".
3. Hãy nhìn vào "thế vận hội mùa đông Sochi 2014". Khi phương Tây châm biếm rằng Nga sẽ không kham nổi chi phí tổ chức lên tới hơn 50 tỷ USD, Putin không hề lo lắng rút cạn ngân sách quốc gia mà giao nhiệm vụ cho các tài phiệt.
- Tỷ phú Vladimir Potanin (chủ của Norilsk Nickel) được giao xây dựng khu nghỉ dưỡng trượt tuyết khổng lồ Rosa Khutor.
- Oleg Deripaska (vua nhôm nước Nga) phụ trách xây dựng Làng Olympic và nâng cấp sân bay quốc tế Sochi.
- Viktor Vekselberg nhận thầu hàng loạt cơ sở hạ tầng khách sạn.
- Kết quả: Họ đầu tư hàng tỷ USD tiền túi, đổi lại nhà nước cấp các khoản vay dài hạn lãi suất cực thấp từ VTB, Sberbank và đảm bảo lợi nhuận vận hành sau Olympic. Sochi từ một thành phố sập sợ ven biển Đen đã lột xác thành trung tâm du lịch thể thao đẳng cấp thế giới, nâng cao vị thế quốc tế của nước Nga trong khi các tài phiệt vẫn giữ được các tài sản thương mại giá trị cao.
4. Chiến lược phát triển vùng Viễn Đông và Siberia lạnh giá. Không một công ty phương Tây nào muốn đổ tiền vào vùng đất khắc nghiệt này. Putin đã khéo léo tạo ra cơ chế ưu đãi thuế như các đặc khu kinh tế và trao đặc quyền khai thác tài nguyên cho những tài phiệt chịu bỏ vốn xây dựng đường sắt, bến cảng, nhà máy điện tại đây.
- Điển hình như dự án khổng lồ Yamal LNG ở Bắc Cực của tỷ phú Leonid Mikhelson (chủ tịch Novatek). Để Mikhelson xây dựng thành công trạm hóa lỏng khí tự nhiên giữa lớp băng vĩnh cửu, Nhà nước Nga đã chi tiền ngân sách để đóng hạm đội tàu phá băng mang năng lượng hạt nhân mở đường, đổi lại Mikhelson mang về cho Nga vị thế cao trên thị trường LNG toàn cầu.
5. Một ví dụ kinh điển khác về sự mềm dẻo và thu phục nhân tâm là cách Putin đối xử với Arkady Rotenberg, một tỷ phú và là người bạn tập Judo thuở nhỏ.
- Khi bán đảo Crimea sáp nhập vào Nga năm 2014, bán đảo này hoàn toàn bị cô lập về đường bộ. Phương Tây tuyên bố Nga sẽ không bao giờ xây nổi một cây cầu vượt qua eo biển Kerch với địa chất phức tạp và dòng chảy siết.
- Không một công ty kỹ thuật nào dám nhận thầu vì sợ các lệnh trừng phạt quốc tế. Tổng thống Putin đã đích thân giao nhiệm vụ này cho Rotenberg. Rotenberg chấp nhận rủi ro bị phong tỏa mọi tài sản ở phương Tây, bỏ tiền và công nghệ của tập đoàn Stroygazmontazh để hoàn thành cầu Crimea dài 19 km trước thời hạn.
+ Đổi lại lòng trung thành tuyệt đối và việc giải quyết một bài toán địa chính trị sinh tử cho đất nước, Rotenberg nhận được những hợp đồng xây dựng hạ tầng béo bở nhất dọc theo chiều dài nước Nga. 6, Đó chính là sự tài tình của Vladimir Putin: "Ông không dồn giới tư bản vào chân tường, ông biến họ thành những vệ binh kiến thiết.
- Dưới bàn tay đạo diễn của Putin, lòng tham vô đáy của giới tinh hoa đã được uốn nắn thành những dải nhựa đường cao tốc những cây cầu xuyên biển, những bệ phóng tên lửa và những sân vận động tầm cỡ thế giới.
- Nước Nga vĩ đại trở lại không chỉ bằng mệnh lệnh của điện Kremlin mà bằng chính khối óc và đồng tiền của những người tình bị coi là kẻ trục lợi.
IV. Đòn tâm lý chiến và sự báo trước lịch sử
1. Sự quy phục của giới tài phiệt trong giai đoạn 2025-2026 không phải là một sự tình cờ của lịch sử, mà là kết quả của một đòn tâm lý chiến kéo dài hàng thập kỷ.
- Tổng thống Putin đã dùng chính thời gian và sự kiêu ngạo của phương Tây để chứng minh cho giới tinh hoa Nga thấy rằng: "Ông là người duy nhất nhìn thấu bàn cờ thế giới, và cũng là người duy nhất thực sự bảo vệ họ".
- Hơn hai thập kỷ trước, vào năm 2002, khi phát biểu trước giới doanh nghiệp tại Phòng Thương mại và Công nghiệp Nga, Tổng thống Putin đã buông một lời tiên tri lạnh người, một lời cảnh báo mà lúc bấy giờ nhiều tài phiệt coi là lời dọa dẫm thừa thãi. Ông nói rằng:
+ "Các vị sẽ phải nuốt từng ngụm bụi bặm, chạy đôn chạy đáo khắp các tòa án phương Tây để cầu xin cứu lấy số tiền của mình, nếu các vị không mang chúng trở về nước Nga ngay bây giờ."
+ Lúc đó, giới siêu giàu Nga vẫn đang say sưa với những bữa tiệc champagne tại London, những siêu du thuyền đỗ ở Monaco, và những khối bất động sản ngầm tại Thụy Sĩ. Họ tin rằng quyền sở hữu tư nhân của chủ nghĩa tư bản phương Tây là thiêng liêng, là bất khả xâm phạm. Lời kêu gọi của ông Putin bị bỏ ngoài tai.
2. Nhưng lịch sử đã chứng minh, Putin đúng một cách cay đắng:
- Từ năm 2014, và đặc biệt là sau năm 2022, chiếc mặt nạ của nền tài chính phương Tây đã rơi xuống.
- Không cần qua bất kỳ một quy trình xét xử pháp lý minh bạch nào, phương Tây đã phát động một chiến dịch tịch thu tài sản nhắm vào người Nga. Những siêu du thuyền trị giá hàng trăm triệu USD bị đặc nhiệm Tây Ban Nha bắt giữ. Các tài khoản ngân hàng tại Thụy Sĩ bị đóng băng. Những biệt thự tại London bị phong tỏa.
- Khái niệm "quyền sở hữu tư nhân thiêng liêng" bị ném vào sọt rác, chỉ vì họ mang quốc tịch Nga. Giới tài phiệt bàng hoàng nhận ra, mình bị săn lùng như những kẻ sống ngoài vòng pháp luật trên chính miền đất hứa mà họ từng tôn thờ.
3. Chính khoảnh khắc đó, lời cảnh báo của Putin năm xưa vang lên như một chân lý.
- Sự tàn nhẫn của phương Tây đã hoàn thành xuất sắc công việc mà Điện Kremlin nỗ lực làm trong suốt 20 năm qua: "Đó là quốc hữu hóa giới tinh hoa".
- Phương Tây ngây thơ tin rằng, việc đập vỡ nồi cơm của các tỷ phú Nga tại châu Âu sẽ khiến họ quay súng chĩa vào Putin, thế nhưng kết quả hoàn toàn ngược lại. Đòn đánh của phương Tây đã tước đi ảo tưởng cuối cùng của giới tài phiệt về một chốn nương náu an toàn bên ngoài biên giới.
4. Sự ân cần và tầm nhìn xa của ông Putin đã chiến thắng:
- Ông mở rộng vòng tay đón những đứa con lưu lạc trở về.
- Chính phủ Nga lập ra các khu vực hành chính đặc biệt, như đảo Oktyabrsky, Kaliningrad và đảo Russky ở Viễn Đông, đóng vai trò như các thiên đường thuế nội địa, để tạo điều kiện pháp lý dễ dàng nhất cho các tỷ phú hồi hương từ các công ty vỏ bọc nước ngoài.
- Kết quả của cuộc chiến tâm lý này chính là thực trạng vững như bàn thạch của nước Nga năm 2026.
5. Bạn nghĩ sao về cách Tổng thống Putin thu phục giới tinh hoa? Liệu các đòn trừng phạt của phương Tây có phải là một bàn phản lưới nhà thế kỷ khi vô tình làm nước Nga đoàn kết hơn bao giờ hết?
Theo: Tạo Lập Chứng Khoán Việt
Arkady Rotenberg - Judoka bạn của Putin, ông chủ của Stroygazmontazh
Leonid Mikelson - Cổ đông lớn nhất của Novatek
Vladimir Potanin - ông chủ của Norils Nickel
Oleg Deripaska - Basic Element
Viktor Vekselberg - TNK-BP
vnexpress.net
