BÀN TAY MA THUẬT CỦA PUTIN: XÓA NỢ 140 TỶ ĐÔ ĐỂ LÀM VŨ KHÍ CHỐNG LẠI LỆNH CẤM VẬN CỦA PHƯƠNG TÂY (Phần 1)
View attachment 9625856
- Năm 1998, nước Nga hậu Xô Viết trượt dài bên bờ vực vỡ nợ quốc gia, ngân khố cạn kiệt, nền kinh tế bết bát, lạm phát phi mã. Ở cái thế đường cùng đó, bất kỳ một quốc gia nào cũng sẽ điên cuồng gõ cửa từng nhà mà siết nợ, hòng tự cứu lấy chính mình trước.
- Thế nhưng điện Kremlin lại làm một điều ngược đời, đến mức mà giới tài chính phương Tây phải gọi là điên rồ: "Họ dứt khoát châm lửa đốt sạch cuốn sổ nợ khổng lồ trị giá lên tới 140 tỷ USD. Những chữ ký hào phóng được vung tay ngay trong giai đoạn mà nước Nga đang khát ngoại tệ nhất: xóa trắng 31,7 tỷ USD cho Cuba; hơn 20 tỷ USD cho các nước châu Phi; và hàng chục tỷ USD khác cho Iraq, Triều Tiên hay là cả Việt Nam."
- Trong một thế giới tư bản cá lớn nuốt cá bé, nơi mà các chủ nợ quốc tế sẵn sàng bóp nghẹt một quốc gia nghèo đến đồng xu cuối cùng, thì hành động của Moskva vang lên như một nghịch lý chấn động.
- Tại sao một cường quốc đang thoi thóp bên bờ vực phá sản lại chủ động vứt bỏ hàng trăm tỷ USD thay vì dùng mọi cách để đòi lại chúng? Rốt cuộc, đằng sau cái việc xé bỏ những tờ giấy nợ khổng lồ đó, thì Moscow đang âm thầm thiết lập một ván cờ quyền lực tàn khốc và vĩ đại nào để hồi sinh vị thế của một đế chế?
I. Bức tranh nợ nần từ di sản Liên Xô
1. Để hiểu quyết định của Nga, cần nhìn thẳng vào gốc rễ của khối nợ này, đây không phải là các khoản vay tiền mặt thông thường, nó là di sản của Chiến tranh Lạnh.
- Thời điểm mà Liên Xô ồ ạt bơm vũ khí, dầu mỏ và cả máy móc cho các nước đồng minh để mở rộng tầm ảnh hưởng chính trị, hoàn toàn không tính toán lỗ lãi.
- Khi Liên Xô sụp đổ vào năm 1991, nước Nga mới ra đời phải ôm cái đống sổ nợ này. Giữa lúc mà nền kinh tế ngấp nghé phá sản và oằn mình cõng thêm hàng chục tỷ USD tiền nợ từ phương Tây, Nga rất khát tiền nên đã mang sổ đi đòi.
- Nhưng thực tế đã tát cho họ một gáo nước lạnh: "Chủ nợ đã nghèo, những con nợ thì còn kiệt quệ hơn. Cuba thì bị bóp nghẹt bởi cấm vận; Iraq hay các nước châu Phi thì chìm ngập trong chiến tranh." Bạn không thể nào ép một quốc gia đang đói khát phải trả nợ bằng USD được. Khối tài sản 140 tỷ USD kia thực chất chỉ là những khoản nợ chết, vô giá trị trên giấy.
2. Nhận rõ cái thế bí này, bước sang thế kỷ 21, Tổng thống Putin lập tức lật ngược thế cờ, hay vì cố đấm ăn xôi truy thu những khoản nợ vô vọng, ông thay đổi luật chơi bằng một quyết định làm cả phương Tây phải sững sờ:
- Năm 2004 và 2008, Nga đã xóa cho Iraq khoảng 21,5 tỷ USD trong bối cảnh quốc gia này vừa bị tàn phá bởi bom đạn và sự xâm lược.
- Đến năm 2012, Bình Nhưỡng tiếp tục nhận được món quà ngoại giao khổng lồ khi Moskva hủy bỏ 10 tỷ USD nợ từ thời kỳ Liên Xô, giúp Triều Tiên trút bỏ một gánh nặng tài chính khổng lồ.
- Đỉnh điểm của sự hào phóng diễn ra vào năm 2014, khi Nga quyết định xóa sổ con số kỷ lục 31,7 tỷ USD cho Cuba. Đối với một quốc đảo bị bao vây cấm vận hơn nửa thế kỷ, nơi mà nền kinh tế luôn trong tình trạng thiếu hụt ngoại tệ nghiêm trọng, thì chữ ký của ông Putin không khác gì một phép màu giúp kinh tế Cuba hồi sinh.
- Tiếp đó thì là khu vực châu Phi, nơi Nga đã tuyên bố xóa hơn 23 tỷ USD cho các quốc gia tại lục địa đen, những nơi vốn đang bị bóp nghẹt bởi các bẫy nợ của phương Tây.
- Tại Đông Nam Á, Việt Nam cũng là một minh chứng lịch sử. Vào năm 2000, Nga đồng ý xóa khoảng 85% khoản nợ của Việt Nam, tương đương với khoảng 11 tỷ USD, chỉ giữ lại khoảng 1,5 tỷ đô la được thanh toán dần qua nhiều năm dưới hình thức hợp tác đầu tư kinh tế. Đối với một Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ nhưng vẫn đang rất khát vốn đầu tư, quyết định này của Nga mang một ý nghĩa cực kỳ lớn lao, giúp cởi trói hoàn toàn cho nền tài chính vĩ mô của đất nước.
3. Có một điểm chung dễ nhận thấy: "đó là những quốc gia được Nga ưu ái xóa nợ hầu hết đều sở hữu vị trí địa lý chiến lược, hoặc từng là những trụ cột vững chắc của Liên Xô trên bản đồ địa chính trị toàn cầu."
- Câu hỏi hóc búa đặt ra là: Vì sao Moscow lại làm như vậy?
- Nga hoàn toàn có thể sử dụng các công cụ pháp lý quốc tế để siết nợ, để ép các quốc gia này phải gán nợ bằng tài nguyên, mỏ vàng hay là hải cảng cơ mà? Cách mà rất nhiều chủ nợ khác trên thế giới hiện vẫn đang thực hiện!
- Vậy thì đằng sau cái sự hào phóng trị giá hàng trăm tỷ USD này là lòng tốt đơn thuần, hay là một toan tính chiến lược sâu thẳm mang tầm vóc thế kỷ?
II. Nghệ thuật thu phục nhân tâm
1. Trong quan hệ quốc tế, cứu một quốc gia lúc hoạn nạn nó mang lại giá trị vĩnh cửu hơn bất kỳ một bản hiệp ước nào.
- Hãy nhìn vào cách thức đòi nợ của các định chế tài chính phương Tây như là Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hay là Câu lạc bộ Paris.
- Khi một quốc gia nghèo mất khả năng thanh toán, họ sẽ bị ép buộc phải thực hiện các chính sách thắt lưng buộc bụng tàn khốc. Ví dụ như là cắt giảm lương hưu, tăng thuế, tư nhân hóa điện nước, bán rẻ tài nguyên quốc gia. Những chính sách này thì nó bóp nghẹt sự sống còn của người dân, tạo ra cảm giác bất mãn, có thể là bạo loạn và đẩy rất nhiều quốc gia vào cái vòng luẩn quẩn của sự phụ thuộc thực dân kiểu mới.
2. Nga thì lại chọn một con đường khác hoàn toàn:
- Thay vì đóng vai là một kẻ đòi nợ máu lạnh, Nga bước đến như một người giải phóng tài chính.
- Việc xóa những khoản nợ lên tới hàng chục tỷ USD đối với Cuba hay là các nước châu Phi mang một ý nghĩa nhân văn và chính trị khổng lồ. Nó giải phóng ngân sách của các quốc gia này khỏi áp lực trả lãi hàng năm, cho phép họ dùng số tiền ít ỏi đó để xây dựng trường học, bệnh viện và tái thiết đất nước. Đổi lại thì thứ Nga thu về là một "sự tôn trọng và tình cảm vô giá" từ người dân và giới lãnh đạo các nước này.
3. Thực tế là đã chứng minh sự hiệu quả đến đáng kinh ngạc của chiến lược này.
- Tại sao trong bối cảnh nước Nga đang phải đối mặt với hàng vạn lệnh trừng phạt phức tạp nhất lịch sử, thì hình ảnh của nước Nga vẫn luôn giữ vị trí độc tôn trong lòng của người dân nhiều nước?
- Ở châu Phi hiện tại, những cuộc diễu hành chống lại sự can thiệp của nước ngoài luôn rợp bóng quốc kỳ Nga. Những nhà lãnh đạo lục địa đen công khai gọi Nga là người bạn thực sự, người không mang xiềng xích tài chính đến áp đặt họ.
- Tại Cuba, quan hệ Nga - Cuba vẫn vững như bàn thạch, cho phép các tàu chiến hay tàu ngầm hạt nhân tối tân của Nga cập cảng Havana một cách công khai, ngay sát sườn nước Mỹ.
- Còn tại Việt Nam, tình cảm sâu đậm dành cho nước Nga vẫn luôn được duy trì qua nhiều thế hệ, bất chấp những biến động dữ dội của thời cuộc.
4. Nga đã dùng 140 tỷ USD nợ cũ để mua lại niềm tin chiến lược. Trong kỷ nguyên mà các siêu cường đang tranh giành từng lá phiếu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, sự ủng hộ vô điều kiện từ các nước Nam Bán cầu, từ Mỹ Latinh, châu Phi đến châu Á chính là tấm khiên vững chắc nhất bảo vệ vị thế của Moskva. Đó là một khoản đầu tư chính trị mang tới siêu lợi nhuận mà không một cái đầu tư bản tài chính thông thường nào có thể tính toán nổi.
Theo VN-Index
Bộ Ngoại giao Nga thông báo Nga đã thắng kiện trọng tài quốc tế liên quan đến quyền chủ quyền ven biển của nước này tại Biển Đen, Biển Azov và Eo biển Kerch.
Những nội dung chính từ tuyên bố của Bộ Ngoại giao:
Hôm nay, phán quyết cuối cùng đã được công bố trong cuộc tranh chấp kéo dài 10 năm giữa Nga và Ukraine.
