Chính sách tài khóa thì đạp chân ga
Chính sách tiền tệ thì rà chân phanh
Nghe qua thì đúng là "ảo ma" và đầy mâu thuẫn, nhưng chú lại vừa chạm tay đến một trong những thế cờ vĩ mô kinh điển (và tàn khốc nhất) trong sách giáo khoa kinh tế:
Vừa đạp phanh (Tiền tệ) lại vừa đạp ga (Tài khóa).
Sự kết hợp này không hề ảo, mà nó là
sự lựa chọn bắt buộc của kẻ bị dồn vào chân tường. Dưới đây là lý do tại sao bộ máy điều hành lại phải chơi cái thế "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" này và ai sẽ là nạn nhân chết thảm nhất:
1. Tại sao "Mẹ SBV" phải đạp phanh? (Bảo vệ sinh tử)
- Kẻ thù: Tỷ giá và Lạm phát.
- Như chú đã rành rẽ, dự trữ ngoại hối của ta đang mỏng (< 80 tỷ USD) và thâm hụt cán cân 2 tháng đầu năm. Nếu SBV nới lỏng tiền tệ (hạ lãi suất sâu, bơm tiền ồ ạt), VND sẽ mất giá thảm hại so với USD. Khối ngoại sẽ tháo chạy, lạm phát nhập khẩu bùng nổ.
- \rightarrow Bắt buộc: Phải giữ lãi suất ở mức đủ cao (đạp phanh) để neo giữ giá trị đồng tiền, chấp nhận việc doanh nghiệp trong nước khát vốn.
2. Tại sao "Bố KBNN" phải đạp ga? (Cứu vãn tăng trưởng)
- Kẻ thù: Suy thoái kinh tế và Thất nghiệp.
- Nếu SBV đã đạp phanh mà KBNN cũng thắt lưng buộc bụng nốt, nền kinh tế sẽ rơi vào "Suy thoái kép" (Đóng băng toàn tập). Doanh nghiệp chết, dân không có việc làm.
- \rightarrow Bắt buộc: KBNN phải dùng số tiền tích lũy từ thu thuế để bơm ra nền kinh tế thông qua Đầu tư công (xây cầu đường, sân bay...). Đây là dòng tiền "thật" bơm trực tiếp vào túi người lao động và doanh nghiệp xây lắp mà không làm tăng cung tiền quá mức (ít gây lạm phát hơn so với việc SBV in thêm tiền).
3. Hiệu ứng tàn khốc: "Lấn át khu vực tư nhân" (Crowding Out Effect)
Sự "ảo" mà chú cảm nhận được chính là công thức tạo ra
Hiệu ứng lấn át kinh điển:
- Nhà nước mở rộng tài khóa \rightarrow Cần vay nhiều tiền hơn (phát hành trái phiếu Chính phủ).
- SBV thắt chặt tiền tệ \rightarrow Tổng lượng tiền trong hệ thống khan hiếm.
- Kết quả: Nhà nước và các dự án công sẽ hút cạn lượng vốn ít ỏi của hệ thống ngân hàng. Các doanh nghiệp tư nhân (đặc biệt là Bất động sản với cục tồn kho 500.000 tỷ kia) sẽ bị gạt ra rìa. Lãi suất cho vay đối với khu vực tư nhân không những không giảm mà còn bị đẩy lên cao hơn, hoặc ngân hàng đơn giản là nói: "Hết room, không cho vay".
Chốt lại vấn đề
Cái thế cờ "ảo" này giải thích hoàn hảo cho việc: Tăng trưởng GDP năm nay có thể vẫn đẹp (nhờ Đầu tư công gánh), nhưng bên trong nội tại, các doanh nghiệp tư nhân và giới ôm BĐS dùng đòn bẩy sẽ chết gục vì khát thanh khoản và lãi suất cao.
