Giai đoạn lãi suất rẻ 2024 là ngoại lệ. Không phải quy luật. Ai đang chờ nó quay lại để mua nhà, có thể sẽ chờ rất lâu.
Năm 2024, lãi suất vay mua nhà ưu đãi về tận 4,8-7%. Thấp nhất 10 năm. Nhiều người coi đó là “bình thường”. Thực ra đó là kết quả của một tập hợp điều kiện cực kỳ đặc biệt: Fed đang cắt lãi suất, tỷ giá ổn định, ngân sách nhà nước không bị kẹt tiền, và NHNN chấp nhận đánh đổi ổn định tỷ giá để cứu tăng trưởng.
Tất cả những điều kiện đó bây giờ đã thay đổi.
Những gì đang thực sự diễn ra:
Ngày 1/6/2026, lãi suất vay qua đêm liên ngân hàng tăng lên 10,66%/năm, hơn gấp đôi trần chính sách của NHNN. Hôm sau về 5,4%. Biến động như vậy không phải bình thường. Đó là dấu hiệu hệ thống đang căng thanh khoản thật sự, không phải căng trên giấy tờ.
Tỷ lệ cho vay trên huy động của toàn hệ thống đã lên 115%. Ngân hàng đang cho vay nhanh hơn huy động được tiền. Hệ quả là các ngân hàng phải chạy đua giữ lãi suất tiền gửi cao để hút vốn. Lãi suất cho vay không thể giảm trong bối cảnh này.
5 tháng đầu năm, Việt Nam nhập siêu 13,8 tỷ USD, đảo chiều hoàn toàn so với xuất siêu cùng kỳ năm ngoái. Nhập nhiều hơn xuất có nghĩa là nhu cầu mua USD liên tục tăng. Tỷ giá đang được NHNN ghìm bằng can thiệp, không phải bằng nền tảng. Trong bối cảnh đó, cắt lãi suất là tự tay đẩy VND mất giá.
Fed Mỹ vừa họp xong, tiếp tục giữ nguyên lãi suất ở vùng 3,5-3,75%. J.P. Morgan dự báo Fed không cắt trong cả năm 2026, thậm chí có thể tăng vào 2027. Chừng nào Fed chưa nới lỏng, NHNN không có nhiều không gian để đi ngược.
Vậy NHNN đang làm gì?
Họ đổi trục. Sau một năm 2025 liên tục ép ngân hàng giảm lãi suất, từ đầu 2026 NHNN chuyển sang thông điệp khác: ổn định mặt bằng, kiểm soát thanh khoản, không còn chạy theo mục tiêu giảm lãi suất bằng mọi giá.
Thay vào đó họ dùng công cụ kỹ thuật. Thông tư 08/2026 cho phép ngân hàng tính 20% tiền gửi Kho bạc vào nguồn vốn huy động. Cách tiếp cận thông minh: giảm áp lực mà không cần động đến lãi suất chính sách.
Biến số lớn nhất nửa cuối năm: 500.000 tỷ đồng ngân sách đang bội thu nhưng chưa quay lại hệ thống. Nếu đầu tư công giải ngân mạnh từ tháng 7, thanh khoản cải thiện, lãi suất có thể hạ nhiệt nhẹ. Nếu giải ngân chậm như nửa đầu năm, áp lực còn kéo dài.
Nhìn vào số liệu này thì thấy một bức tranh rõ:
Lãi suất vay mua nhà ưu đãi cố định quanh 9-10% là mức bình thường mới trong chu kỳ này, không phải giai đoạn quá độ để chờ về 6-7%. Lãi suất thả nổi cho người vay 2023-2024 đang tiến dần đến vùng 11-13% khi hết ân hạn.
Không phải thị trường sắp sụp. Nhưng thị trường sẽ phân hóa mạnh hơn. Dự án nào có chính sách tài chính tốt, chủ đầu tư gánh thay lãi suất cho người mua, sẽ có lợi thế rõ rệt. Người mua dùng đòn bẩy cao ở phân khúc trung cấp sẽ cảm nhận rõ nhất áp lực này.
Câu hỏi không phải là “bao giờ lãi suất giảm”. Câu hỏi đúng hơn là: dòng tiền của tôi có chịu được mức 10-13% trong 24 tháng không, nếu kịch bản xấu xảy ra?
Ai trả lời được câu đó một cách trung thực, người đó sẽ đưa ra quyết định đúng, bất kể thị trường đi đâu.
copy