[CCCĐ] Lang thang ở Tây Bắc Trung Quốc

[ZHZ]

Điều thú vị thứ hai là vị trí lịch sử của Dương Quan trên Con đường tơ lụa cổ đại.
Dương Quan được xây dựng dưới thời Tây Hán Vũ Đế, khoảng thế kỷ thứ 2 TCN. Đây từng là một cửa ải biên cương quan trọng của Trung Nguyên thời Hán - Đường, đồng thời cũng là "trạm hải quan" sớm nhất.

Năm Nguyên Đỉnh thứ 6 thời Hán Vũ Đế (năm 114 TCN), triều đình tách từ quận Tửu Tuyền để lập quận Đôn Hoàng, đồng thời thiết lập các cửa ải quan trọng, hình thành thế bố trí ở Hành lang Hà Tây là "lập bốn quận, giữ hai ải". Bốn quận là: Đôn Hoàng, Vũ Uy, Trương Dịch, Tửu Tuyền, hai ải là Dương Quan và Ngọc Môn Quan.

Đôn Hoàng chính là “ngã ba” của Con đường Tơ lụa cổ. Khi đi qua vùng Đôn Hoàng, Con đường Tơ lụa cổ bắt đầu chia nhánh thành hai tuyến chính là Bắc lộ và Nam lộ. Vào thời đó, việc giao lưu với Tây Vực và các quốc gia Tây Á diễn ra thường xuyên: đi về phía bắc thì xuất quan qua Ngọc Môn Quan, đi về phía nam thì xuất quan qua Dương Quan.

Hai cửa ải này lần lượt khống chế các tuyến đường nam – bắc của Thiên Sơn, trở thành yết hầu giao thông và là nơi tất yếu phải đi qua trên Con đường Tơ lụa. Về sau có thêm tuyến Trung lộ đi xuyên qua trung tâm sa mạc La Bố Bạc (chủ yếu phát triển vào thời Đường – Tống).

 

[Cristian]

Em rót rượu mà các assmin sợ mợ say

 

[ZHZ]

Em rót rượu mà các assmin sợ mợ say
View attachment 9530026

Cám ơn bác nhiều, bác đừng lo, tửu lượng em tốt lắm ạ!

 

[ZHZ]

Như vậy nếu nói đầy đủ thì Con đường tơ lụa gồm: Bắc lộ, Trung lộ, Nam lộ.

Ngoài ra còn một tuyến nữa thường được gọi là Con đường tơ lụa Tây Nam ra đời trước cả Con đường tơ lụa cổ đại nói trên. Điểm khởi đầu của con đường này là Thành Đô (Tứ Xuyên), điểm kết thúc thuộc lãnh thổ Trung Quốc là Đằng Xung (Vân Nam) sau đó vượt qua biên giới sang Myanmar và Ấn Độ. (cái này em có nói tới ở thớt "Đằng Xung - thành phố biên viễn miền Tây Vân Nam" ạ).

Sở dĩ phải chia nhánh ở Dương Quan vì khi rời Đôn Hoàng người ta không thể đi thẳng xuyên qua sa mạc La Bố Bạc, sẽ rất nguy hiểm, Vì vậy tuyến chính của Con đường Tơ lụa luôn tránh La Bố Bạc và tại Đôn Hoàng các đoàn thương nhân buộc phải chia hai tuyến Bắc – Nam. Tuyến Bắc vòng qua rìa sa mạc Taklamakan, hoặc tuyến Nam men theo dãy núi Côn Lôn để vòng quanh sa mạc này.

Đây là lý do Dương Quan (cùng với Ngọc Môn Quan) thường được gọi là "cửa ải cuối cùng của người Hán" - bước qua cửa ải này là rời khỏi Trung Nguyên và tiến vào miền đất Tây Vực hoang lạnh.

 

[ZHZ]

Tới Dương Quan còn phải nhắc tới Dương Quan Đạo.
Dương Quan Đạo chính là chỉ tuyến phía Nam của Con đường tơ lụa. Con đường này thực sự có tồn tại trong lịch sửa và có thể coi nó như "đường cao tốc" ngày nay.

Cũng chính nhà thơ Vương Duy đã nói tới Dương Quang Đạo trong một bài thơ khác khi ông tiễn một người bạn khác qua đây.

Dương Quang Đạo cũng gắn với câu thành ngữ quen thuộc của Trung Quốc : “Nhĩ tẩu nhĩ đích Dương Quan đạo, ngã tẩu ngã đích độc mộc kiều” nghĩa là “Anh đi đường Dương Quan của anh, tôi đi cầu độc mộc của tôi”, dùng để chỉ hai bên cắt đứt quan hệ, ai đi đường nấy

"Dương Quan đạo" vốn là con đường lớn đi qua cửa ải Dương Quan để ra Tây Vực, tượng trưng cho con đường rộng rãi, dễ đi, còn “độc mộc kiều” là chiếc cầu làm từ một thân cây, hẹp và khó đi, tượng trưng cho con đường gian nan, đơn độc.

Cho nên đến di chỉ Dương Quan hôm nay, mọi người hầu như đều không quên nhắc tới Dương Quan Đạo, câu thơ “Tây xuất Dương Quan vô cố nhân” và nhà thơ Vương Duy. Đây là ba yếu tố không thể tách rời của địa danh này.

Và chắc chắn mọi du khách khi ngồi trên những chiếc xe lừa đi trên Dương Quan đạo đều nhắc tới điều này.

 

[ZHZ]

Từ Dương Quan, bác tài cho xe quay về đường cũ một đoạn một đoạn rồi sau đó rẽ trái để đi Ngọc Môn Quan.

 

[ZHZ]

Đi thẳng là hướng về Đôn Hoàng, rẽ trái là đi Ngọc Môn Quan (27km), tường thành nhà Hán (27km), Công viên địa chất Nhã Đan (97km), còn rẽ phải là đi Hang Mạc Cao (95km).

Đường tới Ngọc Môn Quan

 

[ZHZ]

Bên đường có một tác phẩm điêu khắc bằng kim loại mang chủ đề Con đường tơ lụa, dải kim loại uốn lượn tượng trưng cho tơ lụa và trên đó là hình Phi Thiên vốn là biểu tượng của Đôn Hoàng.

Hai bên đường là sa mạc Gobi.

 

[MienTran]

Cảm ơn Mợ Z nhiều, em là người thích đọc truyện kiếm hiệp, nghe nhiều về địa danh Đôn Hoàng. Hôm nay mới được nhìn thấy để so sánh với trí tưởng tượng của mình. Tuyệt vời quá.

 

[ZHZ]

Được xây dựng dưới triều Hán Vũ Đế trong khoảng thời gian từ năm 121 đến 107 TCN, Ngọc Môn Quan và Dương Quan được ví như "hai chị em". Ngọc Môn Quan trấn giữ phía Bắc và Dương Quan trấn giữ phía Nam, đều là cửa ngõ khống chế hai tuyến đường trọng yếu nơi con đường Tơ Lụa phân nhánh thông sang Tây Vực từ Đôn Hoàng, đồng thời cũng là những cửa ải quan trọng trên Con đường Tơ Lụa.
Khác với Dương Quan chủ yếu phụ trách việc thông sứ và giao thương buôn bán với khu vực Tây Vực, Ngọc Môn Quan thiên về các chức năng quân sự.
Dương Quan và Ngọc Môn Quan đối diện từ xa, hỗ trợ lẫn nhau. Khi một cửa ải bị tấn công, cửa ải kia có thể nhanh chóng chi viện.

 

[ZHZ]

Nếu đi thẳng từ Đôn Hoàng thì Ngọc Môn Quan cách thành phố khoảng 90 km, với diện tích khoảng 260 km². Cái tên Ngọc Môn Quan tương truyền là do ngọc Hòa Điền từ Tây Vực được đưa vào qua cửa ải này, nên mới có tên gọi như vậy.

 

[ZHZ]

Nếu Dương Quan được coi là gắn liền với câu thơ “Tây xuất Dương Quan vô cố nhân” thì Ngọc Môn Quan cũng gắn với một câu thơ nổi tiếng không kém, đó là “Xuân phong bất độ Ngọc Môn Quan” (nghĩa là Gió xuân không qua nổi ải Ngọc Môn).
Nhìn con đường đi ra Ngọc Môn Quan xung quanh toàn là cát sỏi sa mạc Gobi như thế này thì đủ thấy tại sao gió xuân không vượt qua nổi rồi.
Mọi người đến Đôn Hoàng đều nói rằng: Nếu chưa đọc thơ Đường thì rất khó cảm nhận Dương Quan và Ngọc Môn Quan. Đúng vậy, cụ mợ nào đến đây nhất định nhớ đọc hai bài thơ này trước nhé, nếu không e là chả thấy cảm xúc gì đâu.

 

[ZHZ]

Vé vào cửa 110 tệ, trong đó đã bao gồm 50 tệ tiền xe điện.

Sở dĩ vé xe điện tận 50 tệ vì các điểm tham quan của khu vực này cách nhau khá xa và nằm rải rác.

 

[ZHZ]

Không phải vô cớ mà trên bức tường ngay lối vào di chỉ Ngọc Môn Quan là bài “Lương Châu từ” của Vương Chi Hoán, nhà thơ nổi tiếng thời Đường (688–742) chuyên sáng tác về đề tài biên tái:
“Hoàng Hà viễn thượng bạch vân gian,
Nhất phiến cô thành vạn nhận sơn.
Khương địch hà tu oán Dương Liễu,
Xuân phong bất độ Ngọc Môn Quan.”
Trong đó, câu cuối “Xuân phong bất độ Ngọc Môn Quan” (Gió xuân cũng không thể vượt qua Ngọc Môn Quan) chính là câu thơ nổi tiếng nhất, gần như đã trở thành biểu tượng khi nhắc đến nơi này.

Ngọc Môn Quan có vị trí quan trọng trong lịch sử Hà Tây, nhưng ngày nay, trong tâm trí nhiều người thì hình ảnh của nó lại gắn liền với câu thơ của Vương Chi Hoán.
Bài thơ khắc họa một cảnh tượng thực tế: một cô thành giữa sa mạc, hùng vĩ mà hoang vắng, đúng với hình ảnh Ngọc Môn Quan – cửa ải nơi biên giới cực tây của Trung Hoa cổ đại.

Câu thơ “xuân phong bất độ” không chỉ tả cảnh, mà còn gợi lên sự cách biệt giữa Trung Nguyên phồn hoa và vùng biên tái lạnh lẽo, thường được dùng để biểu đạt nỗi cô đơn và sự xa cách.

 

[ZHZ]

Ngọc Môn Quan hay còn gọi là Tiểu Phương Bàn Thành.

Sở dĩ gọi như vậy vì quan thành còn lại hiện nay mặt bằng hình vuông nhỏ, mỗi chiều dài rộng khoảng 26m, tổng diện tích khoảng 700m2.

Các bức tường của Ngọc Môn Quan được làm bằng đất sét vàng, tường thành bốn phía được bảo tồn khá hoàn chỉnh, chiều cao khoảng 10m.

 

[ZHZ]

Có một cổng ở bức tường phía Tây và phía Bắc.

 

[ZHZ]

Bao quanh là sa mạc Gobi khô cằn, quanh năm gió cát bào mòn.

 

[ZHZ]

Từ Tiểu Phương Bàn Thành phải đi xe điện sang Trường thành thời Hán và Đương Cốc Toại cách đó 5km.

 

[ZHZ]

Từ thời Hán trở đi, cùng với việc con đường Tơ lụa lừng danh thế giới được thông suốt, quy mô xây dựng Trường Thành ngày càng mở rộng.

Theo ghi chép sử sách, nhà Hán từ Lệnh Cư (nay là Vĩnh Đăng) tiến về phía tây bắc, qua Cư Diên Hải, Kim Tháp, Tửu Tuyền, phía bắc Gia Dục Quan, kéo dài đến Ngọc Môn, An Tây (nay là Qua Châu), Đôn Hoàng, cho tới tận La Bố Bạc, kiến tạo nên tuyến Trường Thành nối từ Hà Tây đến Tân Cương.

Trong đó, Trường Thành thời Hán ở Đôn Hoàng chạy theo hướng đông – tây, phía đông bắt đầu từ Đông Kiềm Đôn thuộc huyện Qua Châu, men theo bờ nam sông Sơ Lặc, phía tây đến bồn địa Du Thụ Tuyền ở Đôn Hoàng, dài khoảng 172,7km, cách nay hơn 2100 năm.

Đoạn Đương Cốc Toại của Trường Thành Hán tại Đôn Hoàng là đoạn tường thành thời Hán được bảo tồn hoàn chỉnh nhất hiện còn ở Trung Quốc. Trường Thành tại đây có nền rộng 3m, mặt trên rộng 0,65m, cao khoảng 2,95m, đều được xây dựng bằng vật liệu tại chỗ, đắp từng lớp từ cỏ lau, hoàng thổ và cát sỏi.

Hiện tại, ở Dương Quan chỉ còn lại một Phong Toại Đài tương đối nguyên vẹn để du khách dựa vào đó mà hoài cổ. Còn ở Ngọc Môn Quan này thì dấu tích xưa hầu như chỉ còn lại một đoạn tường thành đất nện hoang phế cô độc giữa sa mạc gió cát mênh mông.

 

[ZHZ]

Cạnh Trường thành là Đương Cốc Toại, đây cũng là một trong những phong hỏa đài của trường thành ở Ngọc Môn Quan giống Phong Toại Đài ở Dương Quan.

Thật ra trên đường vào khu di chỉ Ngọc Môn Quan còn một vài phế tích của các phong hỏa đài khác, nhưng Đương Cốc Toại này là được bảo tồn tương đối nguyên vẹn nhất và nằm gần tuyến tham quan Ngọc Môn Quan nhất nên dễ tiếp cận.