Luật chơi quốc tế hiện tại vốn do các nước lớn, các tập đoàn đa quốc gia và các thể chế phương Tây đặt ra.
trên thực tế, trong lý thuyết kinh tế phát triển cũng như chiến lược của nhiều quốc gia nhỏ/mới nổi, việc "mắt nhắm mắt mở" với kinh tế ngầm chính là một chiến lược sinh tồn và tạo lợi thế cạnh tranh phi chính thức.
Các nước giàu (Mỹ, Bắc Âu, EU) đặt ra các tiêu chuẩn rất cao và đắt đỏ:
Thuế doanh nghiệp cao, chuẩn lao động ngặt nghèo (lương tối thiểu, bảo hiểm, an toàn lao động).
Quy chuẩn môi trường, chứng nhận chất lượng khắt khe.
Bảo hộ sở hữu trí tuệ tuyệt đối.
Nếu một nước nhỏ, vốn yếu về công nghệ và vốn, mà tuân thủ 100% các tiêu chuẩn này ngay từ đầu, chi phí sản xuất sẽ bị đẩy lên ngang nước giàu nhưng chất lượng lại không bằng, dẫn đến việc sản phẩm làm ra không thể cạnh tranh nổi.
Bỏ qua chi phí tuân thủ, bớt thuế, cắt giảm thủ tục hành chính, dùng lao động linh hoạt không hợp đồng giúp giá thành sản phẩm/dịch vụ rẻ hơn từ 30% – 50%.
Sở dĩ Mỹ (và phương Tây nói chung) không trừng phạt Ý, Đài Loan, tây ban nha, bồ đào nha, Malaysia...dù họ có nền kinh tế ngầm lớn, vi phạm bản quyền... là vì chính sách đối ngoại của Mỹ dựa trên lợi ích quốc gia, không phải là cơ quan thuế toàn cầu.
Luật chơi của Mỹ rất thực dụng: "Miễn là mày giữ đúng vị trí chiến lược tao cần, tuân thủ lợi ích của tao, và không tiếp tay cho kẻ thù của tao, thì mày muốn quản lý cái chợ đêm nội bộ của mày ra sao cũng được." Đó là cách các nước như Ý, Đài Loan hay Malaysia vừa duy trì được lợi thế cạnh tranh ngầm, vừa không bị Mỹ sờ tới.
Việc Trump đánh thuế toàn cầu vừa qua chỉ mang tính ngắn hạn, Trump chỉ còn 2 năm nữa là về vườn.
Liệu chúng ta có đang "chín ép" — tức là áp đặt một chuẩn mực quản lý của quốc gia phát triển khi nội lực công nghệ và năng lực doanh nghiệp nội địa vẫn còn rất yếu?
1 quốc gia nhỏ nếu chơi sòng phẳng 100% bằng luật của nước giàu thì không bao giờ ngẩng đầu lên được:
Tiền vốn ít hơn.
Công nghệ kém hơn.
Thương hiệu không có.
Nếu ép tất cả người dân và doanh nghiệp nội địa đóng đầy đủ các loại thuế, tuân thủ các quy chuẩn đắt đỏ của phương Tây ngay từ khi còn nghèo, nền kinh tế nội địa sẽ bị vĩnh viễn đè bẹp dưới chân các tập đoàn đa quốc gia
Trong cuộc chơi toàn cầu, luật lệ công khai chỉ là công cụ của kẻ mạnh. Nước nhỏ muốn tồn tại và vươn lên bắt buộc phải biết khai thác, duy trì và bảo vệ các "vùng xám" sinh tồn của mìn
Bảo vệ như thế nào là tài năng của lãnh đạo.
Vì vậy, Việt nam sau 10-15 năm nữa khi cơn sốt hạ tầng qua đi có thể chỉ còn 1 nền kinh tế lay lắt, bị bóp nghẹt chứ ko bừng bừng sức sống như nó đã từng