[Funland] Cuộc đảo chính hụt ở Liên Xô 35 năm trước đây

[Ngao5]

19-8-1991 – dân chúng bảo vệ Nhà Trắng. Ảnh: Michael Evstafiev

Xe tăng T-80UD trong cuộc đảo chính bất thành năm 1991 cách mép Quảng trường Đỏ khoảng 200m

 

[Ngao5]

Mai em sẽ tiếp

 

[kudo1908]

Trong thời gian đảo chính thì quân đội trung quốc qua ràn sát dân thường của Liên Xô

 

[Ngao5]

Trong thời gian đảo chính thì quân đội trung quốc qua ràn sát dân thường của Liên Xô

Cụ có nhầm không đấy?
Vụ xung đột vũ trang Xô Trung xảy ra tháng 2/1969 ở cồn (cù lao) nổi giữa sông Amur (Trung Quốc goi là Hắc Long Giang) là biên giới tự nhiên Liên Xô - Trung Quốc. Binh sĩ Trung Quốc bất ngờ tấn công giết hàng chục binh sĩ Liên Xô đang tuần tra. Liên Xô sử dụng tên lửa phóng loạt BM-21 Grad trả đũa khiến Trung Quốc thiệt hại nặng, phải chấm dứt xung đôt.
Sau sự kiện này, Trung Quốc xoay trục bắt tay với Mỹ, coi Liên Xô là "đế quốc XHCN"
Kissinger bí mật đến Trung Quốc tháng 7/1971 mở đường cuộc đi thăm Trung Quốc của Tổng thống Nixon tháng 2/1972
Tháng 6/1971, Phó Chủ tịch Trung Quốc Diệp Kiếm Anh và Thủ tướng Chu Ân Lai đến Hà Nội để thông báo ý định bắt tay với Mỹ, khiến ông Lê Duẩn thốt lên "các đồng chí đâm sau lưng chúng tôi".

 

[gsm615]

Ý tưởng tốt nhưng thực hiện kém, nửa vời.

 

[ceconam]

E note lại theo dõi, ngày ấy cũng nghe vụ này mà ko có nhiều thông tin tư liệu gì... Cám ơn cụ Ngao5

 

[namson229]

Liên xô đứng đầu khối XHCN, nhưng theo đường lối kinh tế Kế hoạch hóa - ko cho kinh tế tư nhân, ko theo kinh tế thị trường, năng suất lao động thấp, hàng hóa làm ra chất lượng cũng kém nhiều so với phương tây; những nước như Đông đức, rumani.... trước khi sụp đổ hàng hóa khan hiếm, thiếu cả lương thực.... nói chung có thực mới vực được đạo; quốc gia mà thiếu thốn mọi mặt, dân ko đủ ăn thì trước sau cũng sập, sập dây chuyền! Chúc cụ Ngao5 mạnh khỏe!

 

[omerta77]

19-8-1991 – thủ đô Moscow (Nga) trong thời gian đảo chính.. Ảnh: Igor Palmin

Nhìn ảnh này e lại nhớ ngày xưa có 1 đôi bốt này của Nga. Trong lót lông có khóa kéo ấm cực. Nhưng ko hiểu có phải của quân đội không vì thấy đi đôi đấy mà di chuyển nhiều thì cứng chân lắm

 

[Boyngoan]

Cuộc đảo chính hụt ở Liên Xô diễn ra trong vòng gần ba ngày từ 4 giờ sáng ngày thứ năm 19/8/1991 cho tới 1 giờ sáng ngày 22/8/1991, khi những người cầm đầu đảo chính chủ động chấm dứt
Lúc 4 giờ sáng ngày Thứ Năm 19/8/1991, đài truyền hình Liên Xô phát thông báo đầu tiên tin tức đặc biệt: "Tổng thống Gorbachev đã từ bỏ chức vụ Tổng thống vì lý do sức khoẻ. Một Uỷ ban mang tên "Ủy ban Nhà nước về tình trạng khẩn cấp" (tên tiếng Nga là ГКЧП hoặc GKChP) sẽ cai quản Liên bang Xô Viết
Dưới đây em sẽ sử dụng cụm từ GKChP để gọi tắt "Ủy ban Nhà nước về tình trạng khẩn cấp"
GKChP gồm tám thành viên
1) Gennady Yanayev (1937–2010), Phó Tổng thống
2) Valentin Pavlov (1937–2003), Cựu Thủ tướng Liên Xô
3) Boris Pugo (1937–1991) Bộ trưởng Bộ Nội vụ Liên Xô
4) Dmitry Yazov (1924–2020), Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô, Nguyên soái Liên Xô
5) Vladimir Kryuchkov (1924–2007), Chủ tịch KGB (Uỷ ban An Ninh Quốc gia Liên Xô)
6) Oleg Baklanov (b. 1932) Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng-sản Liên Xô, Phó Chủ tịch Thứ nhất Uỷ ban Quốc phòng Liên Xô
7) Vasily Starodubtsev (1931–2011), Chủ tịch Liên minh Công nông Liên Xô
8) Alexandr Tizyakov (1926–2019), Chủ tịch Hiệp hội Khối các doanh nghiệp Trung ương

Gennady Yanayev (1937–2010), Phó Tổng thống,là người đứng đầu GKChP, nhưng trên thực tế lãnh tụ của cuộc đảo chính là Vladimir Kryuchkov (1924–2007), Chủ tịch KGB (Uỷ ban An Ninh Quốc gia Liên Xô) , một nhân vật có đường lối cứng rắn trong hàng ngũ những người lãnh đạo Xô Viết
Chuyên gia Hoa Kỳ Georges Obolensky còn gọi nhóm này là Bè lũ tám tên. Cuộc đảo chính thất bại, Chính phủ lâm thời giải tán vào 1 giờ sáng ngày 22 tháng 8 năm 1991 và một vài người tham gia bị Tòa án Tối cao Nga truy tố.
Riêng Pugo tự sát để tránh bị bắt, bảy thành viên khác đã bị bắt ngay sau đó.

Cụ Ngao ơi, nhờ cụ viết thêm nguyên nhân và động cơ của sự việc này cho anh em diễn đàn được có thêm thông tin cụ nhé.

 

[Ngao5]

Nhìn ảnh này e lại nhớ ngày xưa có 1 đôi bốt này của Nga. Trong lót lông có khóa kéo ấm cực. Nhưng ko hiểu có phải của quân đội không vì thấy đi đôi đấy mà di chuyển nhiều thì cứng chân lắm

Hồi đấy gọi là "bốt Kosygin". Kosygin hồi Thế chiến 2 phụ trách mảng Công nghiệp Quốc phòng sản xuất vũ khí và hậu cần. Tháng 2/1965 ông sang Việt Nam lần đầu tiên. Là người có thái độ cứng rắn với phương Tây, ông ngả theo quan điểm của Việt Nam chiến với Mỹ. Cũng trong cuộc đi thăm đó, hôm 7/2/1965 theo đề nghị của Việt Nam, ông bất ngờ đồng ý cung cấp ngay lập tức 2 trung đoàn tên lửa phòng không S-75 Dvina mà phương Tây gọi là SAM-2. Quân nhu của Liên Xô đưa sang Việt Nam trong đó có ủng, mũ sắt.... vì thế lính ta gọi ủng Kosygin, dù ông này chẳng dính dáng gì đến ủng cả

 

[hoaoaihuong02]

Cụ Ngao ơi, nhờ cụ viết thêm nguyên nhân và động cơ của sự việc này cho anh em diễn đàn được có thêm thông tin cụ nhé.

Đó là sự vô vọng của một đất nước bị người đứng đầu làm cho xáo xào lên mà ko biết đi đâu về đâu. Sau đấy là tan rã và trả giá cho giai đoạn loay hoay mò mẫm hàng chục năm.

 

[Ngao5]

Cụ Ngao ơi, nhờ cụ viết thêm nguyên nhân và động cơ của sự việc này cho anh em diễn đàn được có thêm thông tin cụ nhé.

Cũng là mong muốn của em để trình bày đai cương lịch sử Xô Viết
Cuộc đảo chính hôm 19/8/1991 bắt nguồn từ 69 năm trước đó, khi Liên bang Xô viết được thành lập hôm 30/12/1922, và người đặt quả bom nổ chậm phá vỡ Liên bang Xô viết không ai khác chính là V.I. Lenin

Hôm đó, 30/12/1922, Liên bang Xô viết chỉ có 4 nước cộng hòa tham gia chứ không phải 15 nước như khi nó tan rã. Gồm: Nga, Belarus, Ukraina và nước cộng hòa Ngoại Kavkaz (tiếng Việt gọi là Caucase, nơi xảy ra câu chuyện "Sông Đông êm đềm")
Dần dần Liên bang Xô viết mới thâu tóm thêm gần chục nước ở Trung Á và thôn tính thêm 3 nước Baltic vào 1940 hình thành Liên bang Xô viết hùng mạnh sau này gồm 15 nước công hòa
Tại sao lại nói Lenin đặt quả bom hẹn giờ? Vì khi thành lập Liên bang Xô viết, trong điều lệ đã ghi rõ ràng: "Các nước thành viên tự nguyện tham gia và có quyền rút khỏi Liên bang Xô viết"
Chết ở cái chỗ in đậm đó
Khi Liên bang Xô viết hùng mạnh, thì các nước nhỏ Trung Á phải thần phục, riêng ba nước Baltic thì chẳng hề tự nguyên mà bị cưỡng bức phải gia nhập bằng, sau khi Hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau Xô-Đức ký hôm 23/8/1939, theo đó Đức và Liên Xô sẽ chiếm Ba Lan, mỗi bên một nửa. Đức nhường cho Liên Xô ba nước Baltic và Phần Lan

 

[Vn-Index]

Đảo chính mà không rốt ráo chiểm chính quyền bắt giữ những người đứng đầu ngay từ hôm đầu thì thất bại là đúng rồi, em nghĩ thế

 

[Ngao5]

Thời gian trôi qua, dưới bàn tay sắt, Stalin đã gây dựng được Liên bang Xô viết hùng mạnh, dù có quyền rút khỏi Liên bang Xô viết nhưng chưa có Quốc gia nào dám bày tỏ.
Sau cái chết của Stalin hôm 5/3/1953, chính trường Liên Xô thay đổi. Ông Khrushchev tả xung hữu đột với những người đồng chí của mình, giành được vị trí cao nhất trong Đảng và nhà nước. Ông có nhiều cải cách về kinh tế nhất là nông nghiệp, nghiên cứu không gian, và vũ khí hạt nhân. Ông chủ trương chung sống hoà binh với phe Tư bản chủ nghĩa và hai bên sẽ thi đua kinh tế để nâng mức sống của người dân. Điều này bị những người giáo điều coi là "xét lại", đi ngược với Chủ nghĩa Marx-Lenin. Ông cải cách nông nghiệp, giải trừ quân bị, thắt chặt hầu bao cho Quốc phòng, khiến hàng ngũ tướng lĩnh bất bình. Và cái gì đến, phải đến.
Hôm 13/10/1964 ông từ nhà nghỉ Sochi, trở về Moscow, và bị bắt giữ tại chân cầu thang máy bay. Hai hôm sau ông buộc phải thoái vị "vì lý do sức khoẻ" và bị quản thúc tới khi qua đời
Trớ trêu thay, chính tại cái nhà nghỉ mà Khrushchev từng nghỉ, thì chiều hôm 18/8/1991 (một ngày trước khi chính thức đảo chính), vợ chồng Gorbachev cùng vợ chồng con rể và cháu ngoại bị phe đảo chính bắt giữ, giam lỏng tại đó, không có điện thoại và thực phẩm ngon. Ông bị giam ở đây tới 1 giờ sáng ngày 22/8/1991 thì được thả tự do và bay về Moscow lúc 4 giờ sáng

Ngôi nhà màu vàng ở Foros, bán đảo Krym là nhà nghỉ dành cho người đứng đầu Liên Xô. Tại đây toàn bộ gia đình Tổng bí thư Đảng cộng-sản Liên Xô, Tổng thống Liên Xô Gorbachev bị giam giữ từ chiều 18/8/1991 đến sáng ngày 22/8/1991
37 năm trước đó, Bí thư thứ nhất Đảng cộng-sản Liên Xô, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô Nikita Khrushchev từng nghỉ ở chính ngôi nhà màu vàng tới chiều ngày 13/10/1964, khi rời đó bay về Moscow, ông đã bị an ninh Xô Viết bắt giữ tại chân cầu thang máy bay sân bay Vnukovo và đưa về nhà tù để thẩm vấn. Hai hôm sau, 15/10/1964, Nikita Khrushchev phải nhận tội, bị truất hết mọi chức vụ, và đưa về giam lỏng ở nhà riêng tới khi qua đời. Nikita Khrushchev nói câu cuối cùng từ đáy lòng: "Cám ơn các đồng chí, không xử lý tôi theo thông lệ".
Thông lệ "bất thành văn" từ thời Stalin cai trị là sau khi bị kết tội thì bị hành quyết luôn.
Hôm sau, 16/10/1964, Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng-sản Liên Xô, Chính phủ Liên Xô thông báo ngắn gọn: "Đồng chí Nikita Khrushchev rời bỏ mọi chức vụ trong Đảng và chính quyền vì lý do... sức khoẻ"
Beria, Trùm mật vụ Liên Xô (lúc đó là NKVD, sau này đổi thành KGB, Uỷ ban An ninh Quốc gia), cánh tay phải của Stalin, ai ai cũng sợ ông này kể các các Uỷ viên Bộ chính trị.
Ngày 5/3/1953, Stalin qua đời, lo ngại Beria sẽ thịt mình để lên ngôi thay thế Stalin. Khrushchev đã vận động được những người lãnh đạo cao cấp Liên Xô từng là trợ lý cho Stalin như : Molotov, Malenkov, Voroshilov, Mikoyan... bắt giữ Beria trong cuộc họp. Beria bị xét xử bí mật và bị xử tử ngay lập tức dù ông ta van nài xin tha chết. Ông bị giết hôm 23/12/1953, không ai biết xác ông chôn hoặc xử lý như thế nào.

 

[Mandalord]

Cũng là mong muốn của em để trình bày đai cương lịch sử Xô Viết
Cuộc đảo chính hôm 19/8/1991 bắt nguồn từ 69 năm trước đó, khi Liên bang Xô viết được thành lập hôm 30/12/1922, và người đặt quả bom nổ chậm phá vỡ Liên bang Xô viết không ai khác chính là VI Lenin
Hôm đó, 30/12/1922, Liên bang Xô viết chỉ có 4 nước cộng hòa tham gia chứ không phải 15 nước như khi nó tan rã. Gồm: Nga, Belarus, Ukraina và nước cộng hòa Ngoại Kavkaz (tiếng Việt gọi là Caucase, nơi xảy ra câu chuyện "Sông Đông êm đềm")
Dần dân Liên bang Xô viết mới tập hợp thêm gần chục nước ở Trung Á và thôn tính thêm 3 nước Baltic vào 1940 hình thành Liên bang Xô viết hùng mạnh sau này gồm 15 nước công hòa
Tại sao lại nói Lenin đặt quả bom hẹn giờ? Vì khi thành lập Liên bang Xô viết, trong điều lệ đã ghi rõ ràng: "Các nước thành viên tự nguyện tham gia và có quyền rút khỏi Liên bang Xô viết"
Chết ở cái chỗ in đậm đó
Khi Liên bang Xô viết hùng mạnh, thì các nước nhỏ Trung Á phải thần phục, riêng ba nước Baltic thì chẳng hề tự nguyên mà bị cưỡng bức phải gia nhập bằng, sau khi Hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau Xô-Đức ký hôm 23/8/1939, theo đó Đức và Liên Xô sẽ chiếm Ba Lan, mỗi bên một nửa. Đức nhường cho Liên Xô ba nước Baltic và Phần Lan

Cũng nói thêm về cái quyền rút này. Nó đúng là quả bom nổ chậm, nhưng nó cũng chỉ là thủ đoạn chính trị thôi, vì có quyền nhưng không có quy trình để thực thi. Thành ra chỉ cần chính quyền trung ương LX còn mạnh thì không ai rút được, nhưng khi chính quyền trung ương yếu thì nó diễn biến thành khủng hoảng chính trị. Nó rất khác với kiểu như Brexit là rút có quy trình từ đầu, gần như chỉ là thủ tục hành chính.

 

[cocsku]

Liên xô đứng đầu khối XHCN, nhưng theo đường lối kinh tế Kế hoạch hóa - ko cho kinh tế tư nhân, ko theo kinh tế thị trường, năng suất lao động thấp, hàng hóa làm ra chất lượng cũng kém nhiều so với phương tây; những nước như Đông đức, rumani.... trước khi sụp đổ hàng hóa khan hiếm, thiếu cả lương thực.... nói chung có thực mới vực được đạo; quốc gia mà thiếu thốn mọi mặt, dân ko đủ ăn thì trước sau cũng sập, sập dây chuyền! Chúc cụ Ngao5 mạnh khỏe!

Sâu xa là nhà nước đứng ra tổ chức mọi mặt xã hội, trong đó có cả kinh tế. Cả xã hội là một bộ máy thống nhất.

 

[Ngao5]

Chính quyền do Brezhnev đứng đầu trị vì Liên bang Xô viết từ hôm 15/10/1964 cho tới ngày 8/11/1982, ngày ông qua đời
Khrushchev là người bốc đồng, ông đã phạm một số sai lầm trong nông nghiệp, đào kênh dẫn nước qua sa mạc Caracum... nhưng những tháo gỡ của ông trong công nghiệp đã thúc đẩy nền kinh tế Liên Xô. Dưới thời Brezhnev, năng suất lao động không tăng, nên kinh tế trì trệ. Lẽ ra Liên Xô đã phải lung lay từ năm 1973, nhưng một cơ hội trời cho đã cứu Liên Xô thoát khỏi khủng hoảng
Tháng 10/1973, Ai Cập và các nước Trung Đông ra tay tấn công Israel. Cuộc chiến bất phân thắng phụ, kênh Suez bị tắc vì xác tàu. Dân Ả rập tức Mỹ ủng hộ Israel đã quyết định không bán dầu cho phương Tây. Mà kể có bán dầu đi nữa thì dầu phải vận chuyển vòng qua cực nam châu Phi để tới Tây Âu. Thế là Liên Xô vớ bẫm. Họ mở van dầu bán cho Tây Âu, vừa có tiền và vừa lại giảm cả căng thẳng đối đầu giữa hai khối. Từ đó, Tây Âu phụ thuộc vào nguồn dầu giá rẻ của Liên Xô
Có tiền, có ngoại tệ, cuộc sống lại vui vẻ hát ca. Đến 12/1978, Liên Xô lật đổ chính quyền Afghanistan do một người cộng-sản lãnh đạo, thay bằng một người lãnh đạo khác thân Liên Xô hơn. Thế là xảy ra nội chiến ở Afghanistan. một bên do Liên Xô hậu thuẫn, bên Mujahedeen (Thánh chiến) do Mỹ hậu thuẫn

 

[tausuot]

Cụ Ngao nhầm Taliban với phe Mujahedeen rồi

 

[hoaoaihuong]

Cụ Ngao nhầm Taliban với phe Mujahedeen rồi

Các nhóm Mujahedeen 5 cha 7 mẹ, phức tạp hơn nhiều, nhất là mô hình tổ chức xã hội kiểu bộ tộc của Afganistan lúc đó.

 

[Ngao5]

Từ 1977 nền kinh tế Liên Xô rơi vào khủng hoảng, hàng hóa tiêu dùng bị deficit (thiếu thốn)
Gốc rễ sâu xa là nền kinh tế tập trung, "sản xuất theo kế hoạch" đã thui chột khả năng sản xuất.
Một bao diêm sản xuất năm 1961 ghi trên vỏ bao 1 kopek (100 kopek = 1 rubl). Ba mươi năm sau, khi tôi tới Moscow, giã vẫn thế, nhưng rất khó thấy xuất hiện trên quầy. Lý do đơn giản: giá nhân công lên cao, giá vật liệu lên cao, nhưng nhà máy nào sản xuất nổi với giá 1 kop/bao. Vẫn biết nhà máy không lo, đã có "trên"cung cấp vật liệu sản xuất, bao tiêu luôn. Nhưng khi "trên" không có đủ vật liệu thì công nhân nhà máy ngồi chơi. Trên bất cứ hàng hóa nào cũng ghi giá trên đó, giá đó được bán trên toàn lãnh thổ Liên Xô, từ vùng duyên hải Vladivostok đến Kharkov cách nhau 9000 km chênh nhau tới 7 múi giờ. Cung cách đó thì nền kinh tế Liên Xô sớm muộn cũng sụp, chẳng ai có thể cứu được
Từ ngày thành lập Liên bang Xô viết, sản sinh ra một tầng lớp quan liêu, hưởng đặc quyền đặc lợi mà người Nga gọi là tầng lớp "Nomenklatura". Càng ngày tầng lớp này càng đông và cấu kết chặt chẽ
Brezhnev biết, nhưng ông kệ vì ông đang cưỡi trên cỗ máy "Nomenklatura", sẵn sàng hất ông nếu ông đụng chạm.
Người thay thế ông là Andropov, vốn là Chủ tịch Uỷ ban An ninh Quốc gia (KGB). Ông cũng chẳng dám đụng đến "Nomenklatura", mà ông xiết kỷ luật làm việc. Với nền kinh tế tập trung thì xiết kỷ luật chẳng làm cho số lượng tăng.
Gorbachev vốn là Bí thư một tỉnh ở miền trung nước Nga, qua nhiều lần trò chuyện săn bắn, Andropov mến Gorbachev và muốn Gorbachev lên nắm quyền để "cải tổ nền kinh tế" (cải tổ = Perestroika = phá đi xây lại). Khi Andropov qua đời, phe bảo thủ đưa Chernenko lên thay. Ông này lúc đó chẳng khác gì một cái xác đang chuẩn bị chết. rồi Chernenko cũng qua đời và Gorbachev lên thay