Câu chuyện cuối tuần 8
Khi nào WTI đạt 100?
Tất nhiên trong xã hội, chả mấy ai mong dầu lên 100 cả. Bởi vì media đã in sâu vào đầu mọi người rằng dầu tăng sẽ khiến mọi thứ trở nên đắt đỏ hơn, lạm phát gia tăng và kết quả là tăng trưởng chậm lại, mức sống thấp hơn. Ngay cả các tổng thống mĩ cũng phải sợ chết khiếp khi giá xăng tăng vượt quá ngưỡng nào đó.
Thế nhưng giá dầu 100 đô la/thùng có đáng sợ như vậy? Chưa chắc, lí do là bởi tăng trưởng kinh tế. Khi dầu vượt 100 lần trước vào năm 2008, giá xăng khoảng 20k/lit so với tiền lương tầm 2-3 triệu. Đổ 1 lít xăng mất đứt 1% lương thì hơi xót ruột. Thế nhưng nay lương lên tầm 5 triệu, mấy bà Osin mà thấy lương dưới 5 triệu là quay đầu đi thẳng, không thèm làm. Ở quê em đi làm cả tháng chạy hết tầm 50 ngàn tiền xăng, chỉ như 1 lần hiếu hỉ thậm chí chưa đến.
Vậy nên sức chống chọi của người dân đối với giá xăng tăng đã khá hơn rất nhiều. Và khả năng chống đỡ của cả nền kinh tế cũng vậy, nhất là với quốc gia tự sản xuất 1 phần dầu và đang thặng dư xuất khẩu như nước ta. Với GDP tăng gấp đôi gấp ba sau 10 năm thì vẫn giá dầu 100 ấy, nhưng tác động với chúng ta lại chỉ như giá 50 của 10 năm trước. Thậm chí ngay như India là quốc gia đang to mồm khóc lóc nhất vì giá xăng đang là 5.5 rupee/lít, chỉ thấp hơn 0.1 rupee/lít so với năm 2008 là thời điểm giá dầu 130 đô la/thùng thì cũng vậy.Giá dầu mới bằng 1 nửa thời đó mà bọn họ đã đưa giá xăng lên sát đỉnh, đó là vì thuế cao ngất ngưởng. Tức là India còn dư đia chống chọi với giá dầu cao rất nhiều, chỉ cần hạ thuế là xong.
Thế cho nên media tung ra con ngáo ộp rằng dầu 100 sẽ dẫn tới khủng hoảng kinh tế chỉ là doạ vớ doạ vẩn. Tất nhiên giá dầu tăng đột biến sẽ dẫn tới một số khó khăn nào đó, nhưng dứt khoát không phải là tác nhân trực tiếp dẫn tới khủng hoảng. Bởi giá dầu tăng là yếu tố gần như cả thế giới phải gánh chịu như nhau. Nhất là các quốc gia đang cạnh tranh trực tiếp với chúng ta thì giá dầu tăng cũng chẳng buông tha bọn họ, do đó khó khăn của chúng ta cũng là bất lợi của bọn họ. Ai tận dụng tốt cơ hội trong mọi hoàn cảnh mới là vương đạo, rất hi vọng bác Chính sẽ lèo lái tốt.
Vậy những trở ngại lớn ngăn cản dầu tăng lên 100 đô la/thùng? Đầu tiên là trường hợp Iran và Venezuela được thả rông. Một khi các quốc gia này thoát khỏi trừng phạt, bọn họ sẽ gia tăng sản lượng. Với kinh nghiệm chống cấm vận lâu dài và phong phú của mình, người Iran có hàng trăm triệu thùng sẵn sàng bơm ra thị trường.
Số dầu này có thể được gửi dần dần vào kho ở Iraq, sau vài năm đạt đến con số đáng kể. Chúng trộn lẫn vào nhau thì có giời biết, mà nếu tình cờ người mĩ ngửi thấy mùi vị khác lạ thì dầu vẫn nằm trong kho chưa tham gia buôn bán nên khó làm căng. Vậy là người Iraq vẫn giúp được huynh đệ cùng giáo phái nhưng không trực tiếp va chạm với cấm vận của người mĩ.
Cách đơn giản hơn là kĩ thuật sale leaseback. Năm 2013, người Iran bán sạch hạm đội tàu chở dầu 47 chiếc của mình cho trung quốc rồi thuê lại. Vậy là đám kho nổi ấy trở thành tài sản của trung quốc nên không sợ bị Ixrael cho máy bay đến đánh đắm. Thế là Iran chất hơn 50 triệu thùng dầu lên tàu cho nổi ngoài biển và tới lúc này đã lên tới 75 triệu thùng, thi thoảng chúng biến mất đâu đó có giời biết.
Nếu lệnh cấm vận được dỡ bỏ thì Iran liền bơm số dầu này ra thị trường, và trên danh nghĩa thì sản lượng của Iran sẽ nhanh chóng đạt mức 3.5 triệu thùng/ngày sau 1 tháng. Tuy nhiên, thoả thuận này sẽ không thể có được trước tháng 7. Bởi chính quyền vịt què chỉ còn tồn tại 1 tháng trước bầu cử ở Iran thì đâu có quyền hành đám phán gì? Nói cho đúng hơn là những điều kiện mà bọn họ chấp nhận được thì còn xa mới đáp ứng yêu cầu của người mĩ. Do đó media cứ việc hô như thể hai bên sẽ kí kết với nhau, ai tin vào media chả khác nào tin vào tiếng hô “sói đến” của chú bé chăn cừu.
Một điều nữa là sau khi kí kết thoả thuận thì người mĩ sẽ rút bỏ cấm vận từng phần để đánh đổi lấy cam kết nào đó của Iran. Khả năng lớn nhất là các món khoáng sản như quặng sắt sẽ được tháo khoán trước. Thậm chí cả một số sản phẩm lọc hoá dầu dù có dính líu trực tiếp tới dầu mỏ cũng thả rông trước. Đơn giản vì doanh số những mặt hàng đó không nhớn nên xổ lồng dễ hơn. Riêng mặt hàng dầu thô sẽ nằm trong nhóm được ra tù sau cùng để gây áp lực tối đa. Có lẽ tới 2023 chúng ta mới thấy dầu Iran lại tham gia thị trường, nếu sớm hơn thì khả năng Vừa Bí Vừa Đần nhượng bộ sẽ là nhiều hơn.
Ắp lực thứ 2 đè lên giá dầu thô chính là đồng bạc xanh tăng giá. Vừa rồi FED mới chỉ đưa ra khả năng tăng lãi suất thì chỉ số đồng đô la đã tăng vù vù. Đồng trump mạnh lên thì đương nhiên hàng hoá các loại sẽ phải giảm đi. Tuy nhiên, nói rằng đô la sẽ tăng 10% thì chả mấy ai tin tưởng bởi chính người mĩ cũng không muốn nó mạnh như thế. Vậy là khả năng dầu giảm giá vì bị đồng bạc xanh đè xuống là rất hữu hạn, mặt khác khi mà gói hạ tầng được lưỡng viện quốc hội mĩ thông qua thì đô la lại giảm trở lại.
Nhân tố thứ 3 hãm đà tăng của giá dầu là tình hình dịch bệnh. Thế nhưng dự kiến đến tháng 8/2021 là Bắc Mĩ và châu Âu sẽ hoàn thành cơ bản việc tiêm vắc xin cho đội ngũ lao động chủ chốt và bắt đầu nới lỏng xã hội trên diện rộng. Vì thế bọn họ có nguồn vắc xin để cung cấp cho phần còn lại của thế giới nên tình hình dịch bệnh sẽ như quả lắc dao động yếu dần đi. Nhu cầu dầu sẽ tăng và giá phi thăng theo.
Điều kiện thứ 4 là quan trọng nhất : liệu các công ti đá phiến mĩ có tăng sản lượng khi giá dầu vượt 80 hay thậm chí lớn hơn 100 hay không. Câu trả lời có lẽ là không. Bởi 10 năm qua các công ti đá phiến trả lương cho đội ngũ giám đốc bằng tiền tươi thóc thật dựa trên cơ sở sản lượng ít hay nhiều. Vậy là Ban Giám đốc ra sức tăng sản lượng bất kể giá dầu thế nào. Điều này khiến cho giá cổ phiếu dầu khí mất 70-97% giá trị trong khi chỉ số Dow Jones tăng từ 8000 lên 28.000 điểm.
Thế nhưng lúc này cổ đông các công ti đá phiến đã biểu quyết trả lương cho đội ngũ Giám đốc bằng cổ phiếu, số lượng tuỳ theo cổ tức hay giá cổ phiếu. Vậy là các Ban Giám đốc ngoan như cún, cho dù giá dầu tăng như thế nào thì bọn họ cũng không vội vàng tăng sản lượng.
Ngoài ra xu thế môi trường, xã hội , quản trị ESG cũng không vội vàng nhận vốn từ bên ngoài để có tiền đẩy mạnh việc khoan. Bài học Exxon vẫn còn đó. Cổ đông Engine 1 chỉ chiếm số cổ phần tính theo phần vạn, thế nhưng bọn họ lại chiếm mất 3 ghế trong Hội đồng quản trị. Vì thế các công ti đá phiến đều cố gắng sử dụng dòng tiền hoạt động OCF chiếm tối thiểu 70% tiền thăm dò khai thác. Bị OCF chặn trên, lại phải trích một phần kha khá để trả cổ tức cho nên số tiền còn lại đưa vào tăng sản lượng khá là hạn chế.
Số giấy phép khoan ở Permian.
Chúng ta biết rằng sô giấy phép khoan lớn hơn số giàn khoan, lượng giàn khoan lại nhiều hơn số thiết chiết tách dầu frack, số bộ frack lại cao hơn sản lượng, Ấy vậy mà số giấy phép khoan trong tháng lại giảm từ 800 xuống còn hơn 200, vậy sản lượng đá phiến chỉ có tăng lên bằng niềm tin. Hơn nữa từ lúc bắt đầu khoan cho tới khi sản lượng của giếng dầu đạt đỉnh cần tới 6 tháng, Vậy chúng ta có thể đoán sản lượng dầu đá phiến từ nay tới cuối năm sẽ không tăng bao nhiêu.
Như vậy các nhân tố đè giá dầu đều có điểm yếu nào đó và đây là cơ hội cho dầu phi thăng. Bao giờ giá dầu sẽ đạt 3 chữ số? Lúc này có nhiều người đã nhảy ra phán WTI vượt 100 trong năm nay như đúng rồi. Lí do bọn họ đưa ra cũng rất nặng kí: nào là dịch bệnh Kung Fu sẽ giảm, nào là nước mĩ sẽ bơm gói 2000 tỉ cải tạo hạ tầng. Các lí do đó đều đúng, nhưng dùng để định lượng thì không được. Bởi chúng ta không phải là bác sĩ để chém gió về bệnh tật, lại càng không phải là chính trị gia để biết khi nào các ông bà nghị sĩ mĩ thông qua dự luật. Vậy là đành dùng nhân tố khác : công suất dự phòng của OPEC.
Năm 2020 khoá sổ với nhu cầu ở ngưỡng 90.5 triệu thùng/ngày, công suất dự trữ của OPEC còn 9 triệu thùng/ngày. Dự kiến nhu cầu năm nay tăng lên 96.5 triệu thùng/ngày. Vào lúc này công suất dự trữ của OPEC còn 7.7 triệu thùng/ngày. THế nhưng nhu cầu của ngành hàng không là 7 triệu thùng/ngày, cho nên chỉ cần ngành hàng không khôi phục hoàn toàn là gần nuốt hết số công suất dự trữ còn lại của OPEC.
Nếu tính thêm cả các ngành công nghiệp sản xuất cũng như hoạt động thương mại văn hoá thể thao khôi phục hoàn toàn thì 7.7 triệu thùng/ngày kia của OPEC không đủ đáp ứng nhu cầu. Một khi OPEC không còn công suất dự trữ, chỉ cần ngọn cỏ gió lùa là người ta đã hốt hoảng vơ vét dầu bằng mọi giá. Khi đó đừng nói tới 100, có mà WTI =130 cũng có người mua. Vậy là bên cạnh năn nỉ OPEC tăng sản lượng, người ta cũng trịnh trọng đề nghị dầu đá phiến mĩ hoạt động hết công suất.
Có điều đá phiến mĩ đẩy sản lượng lên thì mất tới 6 tháng để thấy hiệu quả, khác với OPEC chỉ việc mở vòi, bơm xuống ít chất dung hoà lớp màng kết tủa là có dầu phun lên. Nhỡ lúc đá phiến mĩ đang tăng sản lượng mà bị OPEC chơi đểu bơm hết cỡ thì chết dở. Vì thế, đá phiến mĩ sẽ chỉ nhập cuộc khi mà công suất dự trữ của OPEC còn dưới 1 triệu thùng/ngày. Tức lúc giá dầu đã gần đạt 100 rồi.
Túm váy lại : WTI > 100 vào quí 2/2022, áng chừng 15/5