Căn nguyên sâu xa của cuộc chiến Nga–Ukraine không nằm ở năm 2022, mà bắt đầu định hình rõ ràng từ năm 2014. Những người ủng hộ lập trường của Nga thường đặt câu hỏi tại sao Ukraine không chọn con đường trung lập để tránh xung đột, nhưng câu hỏi đó bỏ qua hoàn toàn bối cảnh chính trị thực tế lúc bấy giờ. Trước phong trào Euromaidan, Ukraine tồn tại song song hai khuynh hướng chính trị lớn: một phe nghiêng về hội nhập châu Âu, một phe nghiêng về quan hệ gần gũi với Nga. Sau khi phe thân EU nắm quyền, phe thân Nga không biến mất mà vẫn hiện diện đáng kể, cùng với một bộ phận dân chúng còn đang lưỡng lự chưa chọn hướng đi rõ ràng. Thế nhưng khi Nga tiến hành sáp nhập Crimea và hỗ trợ lực lượng ly khai tại Donbas, đó chính là đòn giáng mạnh nhất vào phe thân Nga ngay trong lòng Ukraine — những người muốn di chuyển thì sang Nga sinh sống, còn những người ở lại buộc phải giữ im lặng, vì trong chính trị hiện đại không có vấn đề nào khó đàm phán hơn chủ quyền lãnh thổ. Nghịch lý là sau khi đã chiếm đất, Nga lại đòi Ukraine trung lập và không gia nhập NATO, trong khi đồng thời yêu cầu Ukraine công nhận Crimea là lãnh thổ Nga, không can thiệp vào chính quyền ly khai tại Donbas, và điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng có lợi cho Nga. Ba điều kiện đó, dù là Zelensky hay bất kỳ tổng thống nào khác nắm quyền, đều không thể chấp nhận được trước nhân dân, quân đội và giới chính trị Ukraine, và con đường dẫn đến xung đột vũ trang gần như là tất yếu. Thêm vào đó, tư tưởng chính trị của giới lãnh đạo Nga thể hiện sự pha trộn không nhất quán giữa hoài niệm về đế chế Sa hoàng, tư tưởng Xô viết, và chủ nghĩa Á-Âu theo trường phái Dugin — ba dòng tư tưởng xuất phát từ những nền tảng lịch sử hoàn toàn khác nhau nhưng hội tụ tại một điểm chung là không công nhận Ukraine là một quốc gia độc lập với bản sắc riêng biệt. Chính những hành động của Nga từ năm 2014 đã triệt tiêu khả năng Ukraine duy trì lập trường trung lập, rồi sau đó lại trách Ukraine tại sao không trung lập — đó là một mâu thuẫn logic căn bản mà bất kỳ phân tích nghiêm túc nào cũng không thể bỏ qua
)
