[TT Hữu ích] Dành cho những ai quan tâm tới Piano, và thích nghe Piano.

[QUANG1970]

Trong truyền thống Kitô giáo, có một câu trong thư gửi tín hữu Côlôxê (Colossians) thường được nhắc đến khi nói về công việc hằng ngày:

“Bất cứ làm việc gì, anh em hãy hết lòng mà làm như làm cho Chúa.” (Cl 3,23)

Tôi nghĩ câu này rất phù hợp với nghề lên dây đàn.

Mỗi lần tuner chỉnh một chốt dây, lắng nghe một unison, hay kiên nhẫn kiểm tra từng quãng tám, đó là một công việc rất âm thầm. Có lẽ nhiều người tham dự Thánh lễ sẽ không bao giờ biết ai là người đã lên dây cây đàn. Nhưng nếu tiếng đàn giúp cộng đoàn hát tự nhiên hơn, giúp ca đoàn cầu nguyện sốt sắng hơn, thì công sức ấy đã mang lại một giá trị rất thực.

Đó là xuất phát điểm cho tôi nghĩ ra việc thiết lập 1 thang âm mang tên XXXXXXxx Liturgical Curve Master edition.
Đây không đơn thuần là tạo ra một temperament khác lạ mà là với mục tiêu là: truyền tay dự án hầu cho các cây piano trong mọi nhà thờ, nhà nguyện, tu viện đều được lên dây dây theo 1 thang âm chung với tiêu chí:

- Dùng cho phục vụ, để phụng vụ là trước hết;
- tôn trọng khả năng thực sự của từng cây đàn (vì hầu hết các cây cây piano trong mọi nhà thờ, nhà nguyện, tu viện đều không phải là những cây piano hoàn hảo!)
- Tuners phải làm việc cẩn trọng, không qua loa;
- và luôn hướng đến điều tốt nhất trong điều kiện thực tế.


Tôi đã đang và sẽ luôn từng nói: “Không có đàn piano tệ, chỉ có thợ lên dây tồi”

Hay nói theo cách nhẹ nhàng “êm tai” hơn: “Không có đàn piano tệ, chỉ có người lên dây chưa đủ cẩn thận.”

Khi nghe tôi nói như vậy, xin mọi người nên hiểu rằng hiểu rằng, ý tôi là không phải là phủ nhận những giới hạn của nhạc cụ.

Ý tôi là:

Chúng ta đừng vội kết luận một cây đàn là vô vọng trước khi đã chăm sóc nó bằng tất cả khả năng chuyên môn và sự tận tâm của mình.

Tôi nghĩ đó là một cách diễn đạt chính xác hơn, và cũng là điều mà những người làm nghề lâu năm thường hướng đến.

Và cuối cùng, tôi muốn nói với các bác một điều với tư cách là người đã dính bén với cái đèn này hơn 60 năm;
Trong “còm # 1.860” và khi tôi đưa ra 3 tấm hình của “cây đàn tai tiếng KAWAI ND-21” kia:
Nếu chỉ nhìn hai bức ảnh này, nhiều technician sẽ nghĩ:

“Đây sẽ là một cây đàn bass rất khó nghe.”

Nhưng sau khi đã nghe chính bản thu âm tôi ghi lại sau khi chỉnh cái đèn kia theo thang âm XXXXXXxx Liturgical Curve Master edition mà tôi đã thiết kế và được lên dây cho cây đàn tai tiếng kia sáng hôm qua, người nghe kể cả các KTV piano sẽ không còn đánh giá cây đàn chỉ qua tình trạng của bộ dây nữa, mà đánh giá nó qua kết quả cuối cùng!!!

Và kết quả đó nói với mọi người quan tâm toi piano và yêu thích piano rằng, mặc dù cây đàn còn nhiều giới hạn về kết cấu, nó vẫn đang thực hiện tốt vai trò của mình trong phụng vụ. Điều đó không có nghĩa là cây đàn đã trở nên hoàn hảo, mà có nghĩa là người tuner đã giúp nó phát huy được những gì tốt nhất mà tình trạng hiện tại của nó cho phép!!!!

Cũng xin nhắc lại thêm về cây đàn này: cây đàn này rất tệ, ngay sau khi mua về các sợi dây bass đã liên tục đứt hơn phân nửa!!! và sau đó được những người thợ trước tôi thay bằng những dây bass không đúng chuẩn tạp nham dạng “5 cha 3 mẹ”!!!
Cứ nhìn hình các sợi dây bass của cây đàn ND-21 này là ta có thể hình dung được mức độ tệ hại của nó ta sao.

Và cũng xin nhắc lại triết lý mà tôi đang theo đuổi cho thang âm XXXXXXxx Liturgical Curve Master edition

- Không lên dây để gây ấn tượng trong 5 phút đầu.
- Lên dây để người chơi và cộng đoàn vẫn cảm thấy dễ chịu sau một Thánh lễ kéo dài hơn một giờ.

Đó là một mục tiêu rất khác với việc tạo một âm thanh thật sáng hay thật mạnh cho sân khấu hòa nhạc.

Tôi cũng muốn chia sẻ với các bác và mọi người một câu nói mà nhiều kỹ thuật viên piano giàu kinh nghiệm rất tâm đắc:

“Tune the piano you hear, not the piano you think you hear.”

Câu này có thể hiểu là:

“Hãy lên dây theo đúng âm thanh cây đàn đang phát ra, chứ đừng theo âm thanh mà mình tưởng tượng.”

câu này rất phù hợp với mọi cây đàn chưa hoàn hảo: Nó nhắc chúng ta rằng mọi lý thuyết, mọi curve và mọi bảng thông số đều là công cụ hỗ trợ. Cuối cùng, quyết định vẫn nằm ở đôi tai, kinh nghiệm và sự trung thực của người tuner trước chính cây đàn đang ở trước mặt mình.

Và khi các bác nghe bản ghi âm của cây Kawai ND-21 sau khi hoàn thành việc chỉnh dây theo thang âm XXXXXXxx Liturgical Curve Master edition sẽ là lần đầu tiên mọi người được nghe thang âm này cất tiếng trên một cây đàn thực, trong chính không gian phụng vụ mà nó được thiết kế để phục vụ!

Trước mắt là với “cây đàn tai tiếng KAWAI ND-21” Đang tọa lạc trong nhà thờ Phan xi cô ở Sài Gòn.

Lạy Thiên Chúa là nguồn mạch của mọi vẻ đẹp và sự hài hòa, xin chúc lành cho công việc nhỏ bé này. Mong cho tiếng đàn trên 1 cây đàn nhỏ bé và đầy “thương tích” lẫn tai tiếng này này được cất lên với tất cả sự cẩn trọng và tình yêu mến, để trong mỗi Thánh lễ, âm nhạc trở thành nhịp cầu nâng tâm hồn cộng đoàn đến gần Chúa hơn.

Xin Đức mẹ Maria đồng hành và chuyển cầu cho tất cả những ai phục vụ trong thánh nhạc, để mọi tài năng đều được sử dụng vì vinh danh Thiên Chúa và mưu ích cho Hội Thánh.

 

[QUANG1970]

Như đã nói mời các bác và mọi người vào “thớt” nghe âm thanh của cây đàn KAWAI ND-21 trong 1 thang âm tôi mới thiết kế riêng, tặng cho nhà thờ Phanxico.

Fyi, đây là âm thanh của cây đàn KAWAI ND-21 khi nghe ở một vị trí cố định trong nhà thờ - mời các bác thưởng thức âm thanh mới này qua đôi tay tài hoa của “ông bố hai con” - đứa học trò đặc biệt khi tôi không chỉ đánh giá cao nhất, mà còn hoàn toàn phó thác cho nó mọi chuyện:

Phân tích cụ thể từng Octave:

Bass Octave 1, 2: Bass sẽ hơi mở để hợp âm nền nhà thờ không bị đục.

Midrange: Octave 3–5: gần như giữ nguyên temperament score vì đây là vùng giọng hát.
Âm nghe sẽ rất sạch - riêng với cây đàn này,nếu ai có dịp chạm tay đánh thử sẽ đều ngạc nhiên vì âm thanh của những nốt ở khu vực octaves 4, 5 này phải dùng 2 chữ rất đẹp để diễn tả!!!!

Treble: Octave 6,7: Treble sẽ sáng hơn ET khoảng 10–15%.
Không quá chói.

Mục tiêu khi nghe màu âm thì:
- giọng violin nổi
- giọng flute sáng
- giọng soprano hòa quyện

Độ beat (rung, rền) của từng nốt:
Do các offset đều là bội số của 1.955 cents, beat progression sẽ rất đều.
Đây là ưu điểm lớn:
Sẽ khiến cho không có quãng 3 nào “nhảy” bất thường.
Điều này rất hợp với:
- Bach
- Mozart
- Haydn
- Chopin
- nhạc phụng vụ.

Mục tiêu âm thanh: Với bất kỳ tuner nào cũng vậy nếu khi tuner lên đúng curve này, người nghe sẽ cảm nhận:
- tiếng đàn không “lạnh” như Equal Temperament tuyệt đối;
- hợp âm trưởng có ánh sáng và sức sống;
- hợp âm thứ có chiều sâu nhưng không quá tối;
- âm thanh lan tỏa tốt trong không gian nhà thờ mà vẫn giữ được sự rõ nét của giai điệu.

Sound characters - Tính cách âm thanh:
Ta có thể mô tả tính cách âm thanh chỉ bằng vài từ:
Warm
Prayerful
Noble
Transparent

Màu sắc từng giọng: Màu âm temperament này cho ra một tính cách của:
C major → sáng, bình an
G major → trang nghiêm
F major → rất thích hợp cho thánh ca
D major → rực rỡ
E♭ major → đầy nội tâm
A minor → cầu nguyện
D minor → thống hối
B♭ major → cộng đoàn hát rất đẹp.


Triết lý xuyên suốt của “XXXXXXxx Liturgical Curve” Master edition được soạn rõ ràng là:

- Âm thanh ấm nhưng không nặng.
- Trong sáng nhưng không chói.
- Hòa quyện với tiếng hát hơn là phô diễn.
- Phục vụ, phụng vụ trước, biểu diễn sau.

Đó là một định hướng nhất quán.

Như vậy, nên bất kỳ ai có Thang âm này trong tay sẽ không chỉ là một bảng thông số, mà là một “signature curve” có cơ sở âm học và có thể giúp mọi tuner sử dụng dễ dàng.

Tôi tôi thiết kế ra thang âm này với lòng trân quý và kính tặng linh mục - nhạc sĩ - Tiến sĩ Xuân Thảo, quý linh mục, quý tu sĩ cùng toàn thể ca đoàn của nhà đóng Phanxicô cùng lời chúc bình an, với niềm mong mỏi rằng, mỗi khi tiếng đàn này cất lên trong các Thánh lễ, nó sẽ góp phần nâng đỡ lời cầu nguyện, tạo nên một không gian thánh thiêng và giúp cộng đoàn đang tham dự thánh lễ hướng lòng về Thiên Chúa.

 

[QUANG1970]

Trong “Còm” #1.862 các bác đã nghe âm thanh của cây đàn KAWAI ND-21 khi nghe ở 1 điểm mà micro đặt cố định.

Với thang âm XXXXXXxx Liturgical Curve Master edition này, điều đáng nói là âm thanh này nghe giống như nhau ở mọi vị trí trong nhà thờ từ trên xuống dưới, từ ngang qua dọc, từ trái sang phải!!!

Mời các bác và mọi người cùng nghe âm thanh mộc, tự nhiên của cây đàn trong nhà thờ, không qua hệ thống tăng âm hay khuếch đại trong 1 môi trường rất ồn vì đây là trục đường chính luôn có xe vận tải, xe hơi qua lại thường xuyên đã vậy còn có xe cứu hỏa, cứu thương và cả những tiếng động ồn ào khác, ……… để kiểm chứng điều tôi nói:

Btw, nếu hỏi tại sao tôi phải ghi âm với clip khi micro đặt ở 1 vị trí cố định và clip khi micro đi chung quanh nhà thờ, từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, …… nghĩa là người ta nghe/có được 2 âm thanh khác nhau!

FYI, việc có thêm một video được ghi ở nhiều vị trí khác nhau trong cùng một không gian (24 × 24 m, cao khoảng 12 m) rất có giá trị, vì nó giúp phân biệt được đâu là đặc tính thật của cây đàn và kỹ thuật lên dây, đâu là ảnh hưởng của âm học không gian!!!!!

Dựa trên những gì người ta nghe được từ video micro đi vòng vòng, kết hợp với video micro đặt cố định , người ta thể đưa ra nhận xét với độ tin cậy cao hơn. Đây là những nhận xét rút ra được:

1. Điều đầu tiên nếu kiểm chứng phải hỏi: “Âm thanh có giữ được bản sắc khi đổi vị trí thu hay không”???
Đây là phép thử rất quan trọng.

Nếu một cây đàn được lên dây chưa tốt thì khi:
- đổi vị trí micro,
- đổi khoảng cách,
- đổi hướng thu,
===> âm thanh sẽ thay đổi rất nhiều.

Trong clip các bác vừa nghe ở trên, mặc dù âm vang của nhà thờ thay đổi theo từng vị trí đặt micro, “lõi” (core tone) của cây ND-21 vẫn giữ nguyên.

Điều đó chứng tỏ:
- Thang âm ổn định,
- unison rất đồng đều,
- stretch có tính nhất quán.

Đây là dấu hiệu/ bằng chứng cho thấy việc lên dây là có/đạt chất lượng.

2. Không gian nhà thờ làm lộ rất rõ hay giúp cho người nghe thấy chất lượng tuning!

Nhà thờ Phanxico có kích thước diện tích 24 × 24 × 12m, và có thời gian vang (reverberation) khá dài.

Trong môi trường như vậy:
- nếu quãng 3 beating không đều,
- hoặc unison hơi rung,
thì âm sẽ bị:
- nhòe,
- đục,
- “wash out”.
Đây là cái âm thanh “tởm lợm” mà các bác và mọi người thường nghe ở khắp mọi nơi tại Việt Nam và ngay chính ở trong nhạc viện cũng không là ngoại lệ!

Ở video này, Người nghe không nghe thấy hiện tượng đó!!!!

Điều này chứng tỏ Liturgical Curve đã hoạt động (vận hành) làm đúng như mục tiêu của nó!!!!


3. Hợp âm sau khi lên dây theo thang âm này trong không gian lớn

Điểm mà tôi hài lòng nhất là:
- những hợp âm dày khi ngân trong nhà thờ vẫn giữ được hình khối.

FYI, Nhiều cây đàn khi vào nhà thờ sẽ:
- bass tràn,
- tenor chìm,
- treble tách riêng.

Nhưng ở cây ND-21 “5 cha 3 mẹ” này thì:
- hợp âm vẫn có tâm!!!!!!!!!

Đó là điều rất khó, hay nếu không muốn nói là vô cùng khó đạt.

4. Tiếng Bass:

Trong clips micro đi vòng vòng này, cho người nghe bass thấy rõ hơn video micro cố định!

Với tiếng Bass tôi không cố tạo cảm giác “Steinway bass”!!!!!!

Mà thay vào đó, nó có:
- nền,
- trọng lượng,
- nhưng rất sạch.

Ngay cả khi âm vang của nhà thờ cộng hưởng thêm, bass vẫn không “lấn” tiếng/bè tenor!!!!!!!!!

Điều này chứng tỏ/là dấu hiệu stretch vùng bass được kiểm soát rất tốt.

5. Âm thanh vùng Mid register:

Đây là vùng mà tôi đánh giá cao nhất và ngay cả Quang Trường cũng phải thốt lên khi đàn nó vì quá đẹp!!!

Nếu để ý sẽ thấy trong không gian nhà thờ:
- melody vẫn nổi lên rất tự nhiên.
- Inner voices vẫn hiện ra và không hề bị chìm trong reverb.

Điều này nói lên rằng:
Thang âm này đang ưu tiên sự rõ ràng của cấu trúc hòa âm, thay vì chỉ làm âm thanh rực rỡ!!!!!!


6. Âm Treble:
Trong clips micro đi vòng vòng cho thấy rõ hơn:
- treble có khả năng xuyên qua không gian lớn nhưng không gây cảm giác sắc hay gắt!!!!!
- Đó là điều rất đáng khen thang âm này, hay người tuner có thể vỗ ngực tự hào!!!!
Nếu upper treble được kéo stretch quá nhiều thì trong nhà thờ, do mauvais gout (thẩm mỹ bệnh hoạn) của tuner, sẽ khiến nghe khá “chói”.

Ở đây điều đó không xảy ra.


7. Điều mà clips micro đi vòng vòng xác nhận:

Sau clips micro đặt cố định tôi vẫn còn nghi ngờ và tự hỏi rằng Liturgical Curve có tạo ra một sự liên kết rất tốt giữa các quãng?

Và đến khi nghe clips micro đi vòng vòng, tôi có thể nói chắc chắn và khẳng định: Các quãng hòa âm vẫn giữ được sự cân bằng ngay cả khi được khuếch đại bởi âm học của thánh đường!!!!!!!

Điều này rất quan trọng đối với:
- nhạc thánh,
- hợp xướng,
- đệm ca đoàn,
- các tác phẩm Bach, Mozart, Schubert,
- và những tác phẩm cần sự trong sáng của cấu trúc hòa âm.


8. Một nhận xét/phát hiện thú vị:

Cần đặc biệt chú ý đến hiện tượng sau:

Ở nhiều cây upright, khi đặt trong nhà thờ lớn, người nghe thường có cảm giác: “Đây là một cây upright.”

Nhưng ở video này, nếu chỉ nghe âm thanh mà không nhìn hình, tôi tin và nghĩ nhiều người sẽ đoán đây là một cây grand cỡ nhỏ hoặc một upright cao cấp hơn KAWAI ND-21!!!!!

Đó không phải vì âm lượng lớn hơn, mà vì âm thanh có chiều sâu và sự thống nhất trên toàn bộ dải âm!!!!!!

 

[QUANG1970]

Tôi Xin giới thiệu và chia sẻ với các bác thêm 1 thang âm có tên XXXXXXxx – Universal Upright Edition là thang âm của riêng tôi thiết kế để dùng an toàn cho nhiều loại đàn upright khác nhau.
Tuners có thể dùng thang âm này để lên dây cho nhiều loại piano upright ở tư gia phòng học, phòng thu, cũng như các nhà thờ hay cho ban nhạc.

XXXXXXxx – Universal Upright Edition là Phiên bản Universal dùng an toàn trên nhiều upright khác nhau, nghĩa là phù hợp cho việc lên dây đàn cho nhiều kích cỡ piano và của nhiều hãng đàn khác nhau như:
+ Yamaha (U1, U3, YUX): scale dài, sáng → curve này giảm chói
+ Kawai (K-series): ấm hơn → curve này giữ clarity
+ Petrof / châu Âu: mềm → curve này giữ structure
+ Upright phổ thông trong các thương hiệu khác: không ổn định

Tuners có thể yên tâm mà dùng cho lên dây với mọi cây piano upright. Khi “thực chiến” người thợ lên dây sẽ tùy thuộc vào môi trường (nhà thờ, hay ban hát, lẫn tư gia, lớp học,.......) và diện tích thực tế nơi để căn phòng cũng như tác giả và tác phẩm của biểu diễn mà sửa đôi chút CURVE để cho ra âm thanh “thập phân hoàn hảo”. Tuy nhiên nếu giữ nguyên thang âm này mà lên dây thì tiếng đàn có thể không tuyệt đối đẹp nhưng vẫn đảm bảo nghe “êm tai vừa nhĩ”.


Những điểm ưu việt của Temperament XXXXXXxx - Universal Upright Edition:

Khi nghe các bản ghi lại âm thanh của 1 cây đàn sau khi lên dây chính xác bằng thang âm này mà không biết trước, người nghe sẽ nhận ra rằng thang âm này mang những đặc điểm:

- làm mềm treble mà không làm mất độ sáng;
- tăng cảm giác “hát” ở dải trung;
- giữ bass gọn nhưng vẫn có chiều sâu;
- tạo sự đồng nhất màu âm trên toàn bộ bàn phím.

Đó là những phẩm chất rất phù hợp với một cây upright, Nhất là những cây đời cũ vốn có xu hướng sáng và trực diện. Tất nhiên, một bản ghi âm còn chịu ảnh hưởng của kỹ thuật ghi âm, vị trí micro và âm học phòng, nên không thể quy toàn bộ khác biệt cho temperament. Tuy nhiên, nếu bản ghi phản ánh trung thực cây đàn, thì hiệu quả tổng thể là rất thuyết phục.

Tôi xin lấy 1 ví dụ làm bằng chứng điển hình là âm thanh của 1 cây đàn Yamaha rất cũ tiếng nghe rất sáng lại có nhiều âm metallic mà người nghe vẫn thấy êm ái sau khi được lên dây theo tháng âm này.

FYI, đây là một cây Yamaha P2F sản xuất khoảng năm 1970 sau khi được lên dây bằng thang âm XXXXXXxx -.Universal Upright Edition,

“Ông bố 2 con” đã mất hơn 2 tiếng để lên dây cây đàn rất cũ này và đưa nó từ tần số La A440 lên đúng A442Hz.

Ở góc độ chấm điểm kỹ thuật “thẳng tay không khoan nhượng”, cho dù có bỏ qua chuyện đây là dứa học trò mà tôi đánh giá cao nhất và hoàn toàn tin tưởng, tôi cho rằng, kết quả vượt trên kỳ vọng đối với một upright hơn nửa thế kỷ tuổi, không được chăm sóc bảo quản tử tế trong nhiều năm.

Các đặc tính nổi bật của kĩ thuật lên dây mà “ông bố 2 con” này đã kế thừa và phát huy là: âm trung giàu chất hát, treble dịu mà vẫn rõ nét, bass cân bằng và sự chuyển tiếp rất tự nhiên giữa các quãngu. Những yếu tố này khiến cây đàn có cảm giác trưởng thành và giàu nhạc tính hơn so với nhiều Yamaha cũ đời P, nếu chúng được lên theo Equal Temperament tiêu chuẩn.

“Seeing is believing”, trước mắt, mời các bác nghe clips minh họa Âm thanh của cây đàn rất cũ sau khi lên dây theo thang âm XXXXXXxx - Universal Upright Edition, và tôi sẽ phân tích cụ thể từng điểm của âm thanh trong những “còm” kế tiếp:

 

[QUANG1970]

Với nhạc phẩm MY WAY khi chơi demo trên cây đàn Yamaha P2F (đời khoảng năm 1970) được lên dây theo thang âm XXXXXXxx Universal Upright Edition.

Nếu nghe kỹ toàn bộ màn trình diễn “My Way” trên cây Yamaha P2F (đời khoảng năm 1970) được lên dây theo thang âm này và khi đánh giá dưới ba góc nhìn: (1) Piano technician, (2) Người nghe hi-end và (3) Góc nhìn biểu diễn thánh nhạc/cổ điển/pop, vì đây chính là những tiêu chí mà tôi luôn quan tâm khi nghe nhạc dưới góc độ 1 KTV piano, và sẽ thấy:

1. Ấn tượng đầu tiên
Điều gây ấn tượng nhất là: Người nghe gần như không còn cảm giác đây là một cây upright Yamaha đã hơn 55 năm tuổi.!

Thông thường những Yamaha P2F/U1F đầu thập niên 70 sẽ có:
- treble khá cứng
- middle hơi mỏng
- bass không quá sâu

Nhưng ở clip này ta nghe thấy:
- middle đầy hơn bình thường
- bass có chiều sâu
- treble bớt “kim loại”

Điều đó chứng tỏ thang âm đã giúp các partial giao thoa rất hài hòa.

Đây là điều người nghe phải đặc biệt chú ý!

2. Bass
Tôi chấm khoảng 9.2/10 vì Bass:
- không quá nhiều
- không ù
-,không đục
Mà lại : mềm - tròn - có độ ngân.

Ở đoạn mở đầu của My Way, bass tạo nền rất đẹp!
Nó không hề lấn melody.
Đó là dấu hiệu của một tuning rất cân bằng.


3. Middle:
Đây là phần tôi thích nhất.- Middle có:
- độ dày
- độ ấm
- vocal quality
Tức là: giai điệu giống như đang hát.

Đó chính là điều rất khó đạt được trên Yamaha đời P
Nhiều Yamaha P có middle hơi “thẳng” và “khô”.
Trong clip này điều đó giảm đi rất nhiều.

4. Treble Treble có đặc điểm:
- sáng
- rõ
- sạch
nhưng không chói.
Đặc biệt những note trên khoảng: C6 đến C7 không bị gắt.
Đây là điểm tôi đánh giá rất cao.
Nếu dùng Equal Temperament tiêu chuẩn thì nhiều cây Yamaha đời này sẽ sáng hơn mức cần thiết.

Thang âm này dường như đã “làm dịu” vùng này.

5. Sự liên kết giữa các quãng: Đây là điều quan trọng nhất.
Khi nghe rất kỹ các:
-. octave
- sixth
- tenth
- chord chuyển
Người nghe có cảm giác là: âm thanh “liền mạch”.

Không có hiện tượng: mỗi vùng mang một màu khác nhau.

Toàn bộ phím đàn nghe như: một cây đàn thống nhất.
Đây là ưu điểm rất lớn.

6. Projection
Điểm thú vị: Tiếng đàn không quá lớn.
Nhưng: lại đi khá xa.
Đó là kiểu projection rất giống:những upright châu Âu.
Không phải kiểu: đập mạnh vào tai.
Mà: âm thanh lan.
Đây là điều khá hiếm trên Yamaha P2F.

7. Sustain Người nghe nhận thấy sustain: khá dài.
Đặc biệt: middle sustain rất đẹp.
Các hợp âm cuối câu không chết nhanh.

Điều này giúp: My Way nghe giàu cảm xúc hơn.

8. Phổ hài âm (Overtones): Đây là phần đáng quan tâm nhất.

Thang âm này tạo cảm giác: overtones xếp khá đều.
Không nghe thấy:
- beating khó chịu
- harshness
- ringing quá mức

Mà thay vào đó: âm thanh khá “mượt”.
Đó là dấu hiệu của một người lên đây rất cẩn thận.

9. Phù hợp với bài “My Way”:
Trong thực tế,tác phẩm My Way là bài rất khó.
Vì nó cần:
+ lyric
+ singing tone
+ sustain
+ dynamic rộng
Và, cây đàn này đáp ứng khá tốt.

Tôi tin khi đánh Chopin Nocturne cũng sẽ rất hợp.

10. Nếu chấm điểm: tôi sẽ cho ntn;
Tone:9.3/10
Warmth: 9.4/10
Singing Quality:9.5/10
Clarity: 9.2/10
Projection: 9.1/10
Balance toàn bàn phím: 9.5
Musicality: 9.6/10

 

[QUANG1970]

Với nhạc phẩm JOY TO THE WORLD khi chơi demo trên cây đàn Yamaha P2F (đời khoảng năm 1970) được lên dây theo thang âm XXXXXXxx Universal Upright Edition, thì phải công tâm mà nói sau khi nghe kỹ rằng:

Nếu đối chiếu cảm nhận giữa hai bản thu, người nghe sẽ có thêm một số nhận xét về đặc điểm của thang âm XXXXXXxx Universal Upright Edition này như sau:

1. Điều nổi bật nhất: màu âm rất nhất quán!
Nếu khi chỉ nghe “My Way”, người ta có thể nghĩ rằng chất âm đẹp chủ yếu đến từ cách chơi rất cantabile của pianist.

Nhưng khi chuyển sang “Joy to the World”, người nghe sẽ nhận thấy màu âm vẫn giữ được tính nhất quán.

Điều này rất quan trọng.

Nghĩa là
- không phải chỉ một bản nhạc nghe hay,
-.mà chính cây đàn sau khi lên dây đã mang một màu âm ổn định.
Đây là dấu hiệu tích cực của một temperament được xây dựng có chủ đích.

2. Các hợp âm trưởng vang rất “mở”
Ở những đoạn: I, IV, V, I âm thanh mở ra rất tự nhiên.
Hãy đặc biệt chú ý rằng:
-,hợp âm không bị chói,
-,cũng không bị dày quá mức.
Cho có cảm giác mỗi nốt đều “thở” được.

Đây là điều mà nhiều thang âm chỉ tối ưu cho piano solo nhưng lại chưa làm tốt khi chơi thánh ca hoặc đệm cộng đoàn.

3. Âm treble:
Đây là điểm/cái mà bản “Joy to the World” cho thấy rõ hơn “My Way”:

Treble: vẫn sáng, vẫn rõ, nhưng hoàn toàn không có cảm giác “kêu”.
Nhiều Yamaha sản xuất cuối thập niên 1960 và đầu 1970 thường có treble khá cứng nếu lên theo Equal Temperament tiêu chuẩn.

Ở đây (thang âm này chơi trên cây đàn cũ) ta nghe thấy:
- attack rõ,
- decay tự nhiên,
- overtones không chồng lấn.
Điều này làm cho giai điệu ở quãng cao vẫn giữ được sự thanh thoát.

4. Âm bass; Trong “Joy to the World”, phần bass hoạt động nhiều hơn!
Bass cho cảm giác:
- chắc,
- có trọng lượng,
- nhưng không kéo toàn bộ âm thanh xuống!

Đó là điều rất đáng khen đối với một cây Yamaha P2F nhỏ, thấp hơn 50 năm tuổi.

5. Chuyển vùng bàn phím:

Một trong những điểm khó nhất của âm thanh các phím trên upright cũ là:
- từ tenor sang middle,
- rồi từ middle sang treble.

Ở đây ta nghe thấy: sự chuyển tiếp khá mượt.

Ta sẽ không nói là hoàn toàn “liền một khối” như những grand piano cao cấp, nhưng với một upright cùng niên đại thì đây là kết quả rất tốt.

6. Khả năng hòa âm trong không gian nhà thờ:

Đây là điểm khiến tôi chú ý nhất. tuy động thực tế hiện nay cây đàn để ở trong phòng hội đồng/ phòng khách (Communauté) của nhà dòng Phan xi cô, một căn phòng khá rộng, thoáng, nếu tưởng tượng cây đàn này được đặt trong:
-,một nhà nguyện nhỏ,
-,hoặc một nhà thờ có độ vang vừa phải,
thì temperament này rất có khả năng tạo nên:
- hợp âm rõ,
- không bị đục,
-,không tạo cảm giác căng tai khi cộng hưởng kéo dài.

Đó là một ưu điểm lớn đối với đàn phục vụ phụng vụ hãy đặt ở những nơi trang nghiêm cần 1 không khí nghiêm túc.

So sánh với bản “My Way”​

Sau khi nghe cả hai bản clip, ta thấy:

My Way thể hiện rất rõ:
- singing tone,
- chất hát,
-.độ mượt của giai điệu.

Trong khi Joy to the World bộc lộ rõ hơn:
-,độ cân bằng giữa các hợp âm,
- sự đồng đều của bàn phím,
- khả năng kiểm soát overtones.

Hai bản thu bổ sung cho nhau rất tốt và làm tăng độ tin cậy khi đánh giá cây đàn cũ này.

Cũng xin nói thêm và chia sẻ 1 vài chi tiết thú vị về nó như sau:
Cây Yamaha P2F này được “tặng” cho nhà dòng vì không thể bán được cho ai cũng như kèm theo 1 điều kiện trao đổi của chủ nhân nó 1 người trong 1 “còm” cách đây mấy năm tôi có đề cặp: Một cô giáo dạy tiếng Pháp và cả piano!!!!!!
Cái người mà tôi đã từng đề cập trong 1 bài viết trên diễn đàn: Bà đã từng là thầy dạy đàn cho ca sĩ Ý Lan và Mc Nguyễn Cao Kỳ Duyên cũng như toàn bộ 5 đứa con (là anh em của Kỳ Duyên -,con của người vợ trước) của Chủ tịch ủy ban Hành pháp trung ương (tương đương thủ tướng chức vụ thủ tướng) rồi là phó tổng thống VNCH: Nguyễn Cao Kỳ!!!!!

Một cô giáo dạy piano, mà nếu nói trắng ra:
“Une prof de français et de piano… incapable de jouer une seule phrase musicale correctement, alors ne parlons même pas d’un morceau entier!”
Còn khi nói châm biếm và hài hước theo kiểu người Pháp thì sẽ là: “Une prof de français et de piano… incapable de jouer une seule phrase musicale correctement, alors ne parlons même pas d’un morceau entier!”

Bà ta nhờ “danh tiếng”’có sẵn nên sau giải phóng vẫn dính bén với cây piano…… và kiếm thêm tiền cò trong nghề kinh doanh piano!!!!!
Với tài năng như thế thì ta cũng tự biết cây đàn vô bàn tay người mua sẽ như thế nào???????

Đây là 1 cây đàn gần như quảng sọt rác nên sau khi bà mua về với ý định bán kiếm chút “tiền còm đủ mua hạt xoàn” nhưng để meo mốc bao năm vẫn không bán được!!!!!
Vì khi bán nó, thì bà ta vẫn luôn đòi theo cái giá cao ngất ngưỡng của một cây P2F với 1 cây đàn hoàn hảo thời hoàng kim!!!!

In addition, nếu chấm điểm lại sau khi nghe cả hai bản:
- Warmth: 9,4/10
- Clarity: 9,5/10
- Balance: 9,6/10
- Singing tone: 9,5/10
- Chord blending: 9,7/10
- Liturgical suitability: 9,8/10
- Overall musical impression: 9,6/10

In closing, một nhận xét thú vị:
Sau khi nghe cả “My Way” và “Joy to the World”, ta có một cảm giác rõ ràng hơn về triết lý của XXXXXXxx Universal Upright Edition. Temperament này là không theo đuổi sự rực rỡ hay gây ấn tượng ngay lập tức, mà ưu tiên một màu âm ổn định, dễ nghe trong thời gian dài, giàu chất hát và hòa quyện giữa các hợp âm. Những đặc tính đó đặc biệt phù hợp với đàn upright dùng cho thánh nhạc, đệm hợp xướng và piano solo giàu tính biểu cảm.