[Funland] Lượm lặt tin tức quân sự đó đây, có gì đăng nấy

[đội mũ_ lái xe]

Tàu ngầm là 'cách trị' Trung Quốc trên biển. Nhưng phải làm đúng cách

Philippines phải tạo ra một lực lượng mạnh mẽ, có năng lực ngay từ đầu.

Philippines sẽ mua tàu ngầm lần đầu tiên, tăng cường đáng kể tiềm năng chiến đấu của hạm đội nhỏ nhưng đang phát triển nhanh chóng của mình . "Thật là một giấc mơ đối với chúng tôi khi có được ít nhất hai tàu ngầm", Tướng Romeo Brawner, tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Philippines, cho biết.

Tuy nhiên, giấc mơ đó có thể trở thành cơn ác mộng tốn kém. Mặc dù có sức mạnh đặc biệt trong một cuộc chiến tranh lớn, tàu ngầm cũng rất tốn kém để chế tạo, hỗ trợ và triển khai - và đòi hỏi những thủy thủ lành nghề, những chỉ huy quyết liệt và học thuyết đúng đắn để có hiệu quả.

Việc mua tàu ngầm – một phần của chương trình hiện đại hóa quân sự toàn diện kéo dài nhiều thập kỷ với chi phí 35 tỷ đô la – diễn ra vào thời điểm căng thẳng gia tăng giữa Manila và Bắc Kinh . Các lực lượng Trung Quốc đã leo thang các hoạt động “vùng xám” của họ ở vùng biển tranh chấp tại Biển Đông: biến các đảo thành tiền đồn quân sự, đánh bắt các ngư trường có giá trị và định kỳ phong tỏa nguồn tiếp tế cho một đơn vị đồn trú của Philippines trên một căn cứ biển mong manh ở Bãi Cỏ Mây.

Tàu ngầm sẽ không giúp hải quân Philippines chống lại sự xâm lược của vùng xám. Nhưng chúng có thể giúp ngăn chặn hoặc đánh bại một cuộc tấn công toàn diện của Trung Quốc trong khu vực. Không phải vô cớ mà hải quân Hoa Kỳ và Nhật Bản ưu tiên tàu ngầm trong kế hoạch dự phòng cho một cuộc chiến tranh có thể xảy ra với Trung Quốc.

Khi Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế đưa ra kịch bản Trung Quốc xâm lược Đài Loan và Hoa Kỳ can thiệp thay mặt Đài Loan, nhóm nghiên cứu này kết luận rằng chỉ riêng tên lửa chống hạm và tàu ngầm của Hoa Kỳ và đồng minh mới có thể đánh bại cuộc xâm lược.

Với tàu ngầm, Philippines có thể đóng góp đáng kể vào cuộc chiến với Trung Quốc. Nhấn mạnh vào có thể. Hãy nhớ lại rằng, trong những ngày đầu của cuộc tấn công của Đế quốc Nhật Bản vào Philippines vào tháng 12 năm 1941, Hải quân Mỹ có 29 tàu ngầm ở vùng biển Philippines – nhưng chỉ có 7 tàu trong số đó nỗ lực chống lại hạm đội Nhật Bản.

Một báo cáo sau chiến tranh đổ lỗi cho sonar hiệu quả của Nhật Bản, ngư lôi Mỹ bị lỗi, thuyền trưởng tàu ngầm quá thận trọng và xu hướng của các chỉ huy hạm đội triển khai tàu ngầm ở vùng nước nông thay vì vùng nước sâu hơn theo thiết kế của họ.

Để tránh một thảm họa dưới nước bi thảm và có khả năng gây ra chiến tranh như thảm họa của người Mỹ năm 1941, hải quân Philippines phải mua đúng loại tàu ngầm, huấn luyện thủy thủ đoàn một cách nghiêm ngặt, chỉ phân công những sĩ quan giỏi nhất chỉ huy tàu và soạn thảo học thuyết chỉ đạo tàu ngầm đến đúng vùng biển vào đúng thời điểm.

Nói thì dễ hơn làm, và đòi hỏi phải có ý chí chính trị bền bỉ. Joshua Bernard Espeña, một thành viên của Tổ chức Hợp tác Phát triển và An ninh Quốc tế có trụ sở tại Manila, viết rằng: "Manila phải nhận ra rằng bất kỳ khả năng mua tàu ngầm nào của Philippines đều phải được hướng dẫn bởi nhu cầu ngăn chặn hoặc giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh trong tương lai, và bất kỳ điều gì khác sẽ là một sai lầm".


.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Brawner có vẻ đánh giá cao tính cấp bách. "Chúng ta là một quần đảo", ông nói. "Vì vậy, chúng ta phải có loại năng lực này, vì thực sự rất khó để bảo vệ toàn bộ quần đảo đó mà không có tàu ngầm".

Bước đầu tiên là chọn một loại tàu ngầm. Các nhà đóng tàu Pháp, Hàn Quốc và Tây Ban Nha đang cung cấp các thiết kế. Công ty Navantia của Tây Ban Nha đã đưa ra một lời chào hàng thú vị với S-80 – một tàu ngầm diesel-điện nặng 3.000 tấn với sáu ống phóng ngư lôi và hệ thống đẩy không cần không khí cho phép tuần tra dưới nước trong thời gian dài. Ngoài ngư lôi, loại tàu này có thể bắn tên lửa chống hạm Harpoon.

Tàu ngầm S-80 – một tàu ngầm diesel-điện của Tây Ban Nha

Nhưng công ty đóng tàu Hanwha Ocean của Hàn Quốc có thể có lợi thế hơn với tàu ngầm KSS-III nặng 3.800 tấn, chạy bằng động cơ diesel-điện, có sáu ống phóng ngư lôi, hệ thống đẩy không cần không khí và khả năng phóng tên lửa chống hạm.

Quân đội Philippines đã mua máy bay chiến đấu, tàu hộ tống và tàu khu trục của Hàn Quốc – và có vẻ hài lòng với chúng. Hơn nữa, vũ khí của Hàn Quốc có xu hướng rẻ hơn so với các mẫu của Mỹ và châu Âu, và không làm giảm chất lượng.

Sự thật là, bất kỳ nhà sản xuất nào cũng sẽ làm tốt. Thách thức đối với Philippines sẽ là xây dựng một lực lượng tàu ngầm hiệu quả từ đầu. Nếu có thể hoàn thành được điều này, quốc gia quần đảo này sẽ có khả năng đối mặt với mối đe dọa từ Trung Quốc tốt hơn đáng kể.

 

[đội mũ_ lái xe]

Pakistan cho biết Ấn Độ đã bắn tên lửa vào các căn cứ không quân và Pakistan đáp trả

Các cuộc tấn công trả đũa là hành động leo thang mới nhất trong cuộc xung đột nổ ra sau vụ thảm sát bằng súng vào tháng trước.

Đài truyền hình nhà nước Pakistan cho biết hôm thứ Bảy rằng các cuộc tấn công trả đũa đang diễn ra sau khi Ấn Độ bắn tên lửa vào ba căn cứ không quân bên trong Pakistan. Đài này không đưa ra chi tiết và không rõ những địa điểm quân sự nào ở Ấn Độ đang bị nhắm tới.

“Nhiều địa điểm ở Ấn Độ đang trở thành mục tiêu tấn công trả đũa”, phương tiện truyền thông nhà nước đưa tin.

Ấn Độ đã bắn tên lửa vào ba căn cứ không quân bên trong Pakistan nhưng hầu hết các tên lửa đã bị đánh chặn, người phát ngôn quân đội Pakistan cho biết hôm thứ Bảy. Đây là sự leo thang mới nhất trong cuộc xung đột nổ ra sau vụ thảm sát bằng súng vào tháng trước mà Ấn Độ đổ lỗi cho Pakistan.

Quân đội Ấn Độ cho biết trong một tuyên bố vào cuối ngày thứ Sáu rằng máy bay không người lái đã được phát hiện ở 26 địa điểm tại các tiểu bang của Ấn Độ giáp với Pakistan và ở Kashmir do Ấn Độ kiểm soát, bao gồm cả thành phố chính Srinagar của khu vực.

Báo cáo cho biết máy bay không người lái đã bị theo dõi và tấn công.

Tuyên bố cho biết: "Tình hình đang được theo dõi chặt chẽ và liên tục, và các hành động nhanh chóng đang được thực hiện bất cứ khi nào cần thiết".

Syed Mohammad Ali, một nhà phân tích quốc phòng, cho biết Pakistan đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa sau khi đã kiềm chế tối đa.

Ông cho biết Pakistan đang sử dụng tên lửa đạn đạo để tấn công các cơ sở quân sự của Ấn Độ, nơi mà Ấn Độ đã phát động các cuộc tấn công mới nhất vào Pakistan.

“Thế giới biết rằng Pakistan đã kiềm chế tối đa. Chúng tôi đã cho ngoại giao một cơ hội khi các nước thân thiện nỗ lực xoa dịu tình hình, nhưng Ấn Độ vẫn tiếp tục gây hấn”, ông nói.

 

[đội mũ_ lái xe]

Xuồng không người lái chạy bằng tín hiệu Starlink định hình lại chiến tranh Biển Đen của Ukraine

Trong một bước phát triển mang tính đột phá cho chiến tranh hải quân hiện đại, Tổng cục Tình báo Ukraine [GUR] đã triển khai ít nhất hai loại xuồng không người lái hải quân tiên tiến ở Biển Đen, thể hiện khả năng tấn công chính xác vào các mục tiêu của Nga.

Những cảnh quay độc quyền từ bộ phim tài liệu Naval Battle: The Era of Drones của nhà làm phim người Ukraine Artem Shevchenko, phát sóng vào đầu năm 2025, đã tiết lộ những nền tảng không người lái tinh vi này, đang định hình lại bối cảnh chiến lược của cuộc xung đột đang diễn ra.

Các xuồng không người lái được trang bị công nghệ tiên tiến và có khả năng phóng máy bay không người lái cảm tử đã chứng minh được hiệu quả của chúng trong các hoạt động gần Crimea bị chiếm đóng, báo hiệu bước tiến đáng kể trong năng lực hàng hải của Ukraine.

Bộ phim tài liệu này đã thu hút sự chú ý vì có quyền truy cập chưa từng có vào các hoạt động của GUR, cung cấp cái nhìn hiếm hoi về hai loại xuồng không người lái hải quân riêng biệt, khác biệt đáng kể so với Magura V5 nổi tiếng, một tàu mặt nước không người lái [USV] do Ukraine phát triển trước đây được sử dụng để gây ra hiệu ứng tàn phá đối với các tài sản hải quân của Nga.

Loại thứ nhất, được mô tả bởi các viên chức GUR, có động cơ thuyền thông thường với cánh quạt, không giống như hệ thống đẩy phản lực nước của các mẫu trước đó. Xuồng không người lái này được thiết kế để mang theo tối đa bốn thùng chứa máy bay không người lái kamikaze góc nhìn thứ nhất [FPV], cho phép nó tấn công cả mục tiêu trên đất liền và mục tiêu trên biển có khả năng cơ động cao.

Một sĩ quan lực lượng đặc nhiệm GUR tham gia vào các hoạt động xuồng không người lái đã nhấn mạnh tính linh hoạt của phương tiện này, tuyên bố rằng, "Nền tảng hải quân của chúng tôi mang theo từ 500 đến 3.000 kg các loại vũ khí khác nhau—trên không, trên mặt nước, dưới nước. Hệ thống này sử dụng các công nghệ mới nhất, kết hợp với trí tuệ nhân tạo theo phong cách NATO." Mặc dù danh tính của sĩ quan này không được tiết lộ vì lý do an ninh, nhưng tuyên bố này nhấn mạnh đến việc Ukraine tích hợp các hệ thống tiên tiến vào kho vũ khí của mình.

Loại thứ hai, được hiển thị trong cảnh quay chất lượng thấp hơn, tiết lộ thiết kế thân tàu hoàn toàn khác và hệ thống phóng cho bốn máy bay không người lái tấn công cánh cố định. Mặc dù thông tin chi tiết về mô hình này vẫn còn khan hiếm, cấu hình của nó cho thấy vai trò chuyên biệt trong việc đưa máy bay không người lái đến các mục tiêu sâu trong phòng tuyến của kẻ thù.

Bộ phim tài liệu ám chỉ đến việc nó được sử dụng nhiều lần trong các nhiệm vụ bí mật nhằm cung cấp vũ khí cho bờ biển Crimea, một khu vực do Nga kiểm soát từ năm 2014. Vào tháng 4 năm 2025, nền tảng này được cho là đã tấn công một số tàu tuần tra của Nga và một hệ thống phòng không Tor-M2 ở vùng biển Crimea, làm nổi bật tác động hoạt động của nó.

Khả năng thực hiện các cuộc tấn công như vậy từ xa thể hiện sự tiến hóa về mặt chiến thuật, cho phép Ukraine thách thức sự thống trị của Nga ở Biển Đen mà không gây nguy hiểm cho tàu thuyền hoặc nhân sự.

Cả hai loại xuồng đều được trang bị ăng-ten internet vệ tinh Starlink, một tính năng quan trọng giúp mở rộng phạm vi hoạt động của chúng bằng cách cung cấp liên lạc tốc độ cao, đáng tin cậy. Công nghệ này, do SpaceX cung cấp, đã trở thành nền tảng cho liên lạc quân sự của Ukraine kể từ khi Nga xâm lược vào tháng 2 năm 2022.

....

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Việc tích hợp Starlink đảm bảo rằng những xuồng không người lái này có thể hoạt động xa bờ biển Ukraine, duy trì kết nối thời gian thực với các trạm điều khiển ngay cả trong môi trường có tranh chấp. Bộ phim tài liệu cũng giới thiệu trạm điều khiển cho các nền tảng này, có ghế điều khiển, cần điều khiển kiểu xuồng và cần ga.

Một bảng điều khiển với nhiều nút bấm, bao gồm một nút có thể dùng để điều chỉnh độ cao của tàu, cho phép điều hướng chính xác. Người vận hành sử dụng kính thực tế tăng cường [AR] để xem dữ liệu từ camera ngày và đêm của xuồng không người lái, với hình ảnh được sao chép trên màn hình để nhận biết tình huống giữa những nhân viên khác.

Thiết lập này, kết hợp dữ liệu từ camera nhiệt và camera phía sau thành góc nhìn rộng, giúp tăng cường khả năng điều hướng và tiếp cận mục tiêu hiệu quả của người vận hành.

Magura V5, mặc dù không phải là trọng tâm của bộ phim tài liệu, nhưng đóng vai trò là chuẩn mực để hiểu những nền tảng mới này. Được phát triển bởi ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, Magura V5 là một USV dài 5,5 mét với tốc độ tối đa 42 hải lý/giờ và phạm vi hoạt động khoảng 800 km.

Nó có thể mang theo tải trọng lên tới 320 kg, thường là thuốc nổ cho các nhiệm vụ cảm tử, và được cho là đã đánh chìm một số tàu chiến của Nga, bao gồm cả tàu hộ tống Sergei Kotov vào tháng 3 năm 2024. Thiết kế tàng hình và kiểu dáng thấp khiến nó khó bị phát hiện, một đặc điểm có thể được các nền tảng mới chia sẻ.

Tuy nhiên, khả năng phóng FPV hoặc máy bay không người lái cánh cố định khiến các mẫu mới hơn trở nên khác biệt, cung cấp khả năng tấn công đa miền kết hợp chiến tranh trên biển và trên không. Để so sánh, Hạm đội Biển Đen của Nga đã dựa vào máy bay không người lái trinh sát Orlan-10 và gần đây hơn là máy bay không người lái tấn công như Skvorets VMF, như Newsweek đưa tin vào tháng 3 năm 2025.

Các hệ thống này của Nga, mặc dù có hiệu quả trong giám sát, nhưng lại thiếu khả năng phóng máy bay không người lái tích hợp như các hệ thống của Ukraine, điều này làm nổi bật khoảng cách công nghệ.

Tầm quan trọng chiến lược của những xuồng không người lái hải quân này vượt xa tác động trực tiếp của chúng trên chiến trường. Bằng cách buộc Hạm đội Biển Đen của Nga phải di dời từ Sevastopol đến các căn cứ kém an toàn hơn như Novorossiysk, Ukraine đã phá vỡ các hoạt động hải quân và tuyến tiếp tế của Moscow.

Việc GUR sử dụng xuồng không người lái để hỗ trợ các nhiệm vụ phá hoại và các cuộc đột kích đổ bộ càng nhấn mạnh thêm tính linh hoạt của họ. Trong một hoạt động đáng chú ý, được nêu chi tiết trong báo cáo tháng 2 năm 2025 của Armymedia.bg, xuồng không người lái của Ukraine được trang bị tên lửa không đối không đã bắn hạ một máy bay chiến đấu Su-30 của Nga trên Biển Đen, đánh dấu trường hợp đầu tiên được ghi nhận về một xuồng không người lái của hải quân bắn hạ một máy bay.

Sự cố này, được các quan chức GUR xác nhận, đã chứng minh tiềm năng của các phương tiện này trong việc cung cấp sự yểm trợ trên không cho các hoạt động hàng hải, một khả năng trước đây chỉ dành cho tàu thuyền hoặc máy bay có người lái.

Trong lịch sử, chiến tranh hải quân đã phát triển thông qua những bước nhảy vọt về công nghệ, từ sự ra đời của tàu bọc sắt vào thế kỷ 19 đến tàu sân bay của thế kỷ 20. Sự xuất hiện của các hệ thống không người lái như phương tiện không người lái của hải quân Ukraine đại diện cho chương mới nhất trong quá trình phát triển này.

Không giống như tàu chiến truyền thống, đòi hỏi nhiều thủy thủ đoàn và hậu cần rộng rãi, USV tiết kiệm chi phí và có thể tiêu hao, giúp giảm chi phí nhân lực và tài chính cho hoạt động. Để so sánh, một tàu ngầm lớp Kilo của Nga có giá lên tới 300 triệu đô la, trong khi một chiếc Magura V5 ước tính có giá 250.000 đô la.

Các phương tiện mới, mặc dù có thể đắt hơn do hệ thống tiên tiến của chúng, vẫn cung cấp một phần nhỏ chi phí của các giải pháp thay thế có người lái. Sự bất cân xứng về chi phí này cho phép Ukraine, với nguồn lực hạn chế, thách thức một đối thủ vượt trội về số lượng.

............

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Trên toàn cầu, các quốc gia khác cũng đang đầu tư vào phương tiện không người lái của hải quân, mặc dù ít quốc gia nào có kinh nghiệm hoạt động ngang bằng với Ukraine. Theo Bloomberg, Hoa Kỳ đã phát triển Orca, một phương tiện tự hành dưới nước, với chi phí được báo cáo là 620 triệu đô la cho sáu đơn vị tính đến năm 2022.

Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia đi đầu trong công nghệ phương tiện không người lái, đã triển khai Alpagut, một loại đạn tuần kích được phóng từ các bệ phóng trên tàu, như đã nêu trong báo cáo Money.bg năm 2022. Phương tiện không người lái cảm tử Shahed-136 của Iran, được Nga sử dụng ở Ukraine, có nhiều điểm tương đồng với phương tiện không người lái FPV của Ukraine nhưng lại thiếu khả năng tích hợp trên biển như trên các bệ phóng của GUR.

Alpagut của Thổ Nhĩ Kỳ

Những so sánh này làm nổi bật cách tiếp cận sáng tạo của Ukraine, kết hợp các công nghệ thương mại như Starlink với các hệ thống cấp quân sự để tạo ra khả năng kết hợp phù hợp với nhu cầu của nước này.

Chương trình phương tiện không người lái của GUR không phải là không có thách thức. Các hệ thống tác chiến điện tử của Nga, gây nhiễu tín hiệu GPS và vô tuyến, gây ra mối đe dọa liên tục đối với các nền tảng không người lái. Để chống lại điều này, Ukraine đã phát triển phương tiện không người lái có công nghệ chống nhiễu, bằng chứng là dự án Artemis, một dự án hợp tác giữa Hoa Kỳ và Ukraine để thử nghiệm phương tiện không người lái kamikaze tầm xa, được Armymedia.bg đưa tin vào tháng 4 năm 2025.

Ngoài ra, bản chất phi tập trung của quá trình phát triển phương tiện không người lái của Ukraine, liên quan đến nhiều cơ quan và công ty tư nhân, có thể cản trở sản xuất hàng loạt, như đã lưu ý trong bài viết năm 2023 của Capital.bg. Bất chấp những rào cản này, khả năng đổi mới dưới áp lực của GUR đã biến phương tiện không người lái của họ trở thành nền tảng trong chiến lược quốc phòng của Ukraine.

Những hàm ý rộng hơn của phương tiện không người lái của hải quân Ukraine mở rộng ra học thuyết quân sự toàn cầu. Như Tướng Valerii Zaluzhnyi, cựu tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Ukraine, đã tuyên bố trong bài phát biểu vào tháng 5 năm 2025 tại Diễn đàn Công nghệ Quốc phòng Ukraine-Anh, “Cuộc chiến Nga-Ukraine đã thay đổi hoàn toàn bản chất của chiến tranh. Tên lửa đắt tiền và đạn dược dẫn đường chính xác đã mất hiệu quả, trong khi phương tiện không người lái trở nên không thể thiếu”.

Dự án Artemis của Ukraine và Mỹ

Sự thay đổi này thể hiện rõ ở Biển Đen, nơi phương tiện không người lái của Ukraine đã vô hiệu hóa lợi thế hải quân của Nga, buộc phải đánh giá lại các hoạt động hạm đội truyền thống. Các đồng minh NATO, quan sát thấy thành công của Ukraine, có khả năng sẽ đẩy nhanh các chương trình không người lái của riêng họ, có khả năng định hình lại các chiến lược hải quân trên toàn thế giới.

Theo quan điểm địa chính trị, hoạt động phương tiện không người lái của GUR nhấn mạnh sự tự lực ngày càng tăng của Ukraine trước sự hỗ trợ không đồng đều của phương Tây. Trong khi NATO đã cung cấp viện trợ quan trọng, bao gồm tên lửa chống hạm và tình báo, ngành công nghiệp phương tiện không người lái trong nước của Ukraine đã lấp đầy khoảng trống do việc giao hàng bị chậm trễ hoặc hạn chế.

Việc sử dụng Starlink, một công nghệ do Hoa Kỳ cung cấp, cũng làm nổi bật sự tương tác phức tạp giữa đổi mới của khu vực tư nhân và chiến tranh do nhà nước lãnh đạo. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào các hệ thống nước ngoài như Starlink đặt ra câu hỏi về tính bền vững, đặc biệt là nếu quyền truy cập bị hạn chế trong các cuộc xung đột trong tương lai.

Việc công bố phương tiện không người lái của hải quân Ukraine đánh dấu một thời điểm quan trọng trong cuộc xung đột Nga-Ukraine và sự phát triển rộng hơn của chiến tranh. Bằng cách tích hợp phương tiện không người lái kamikaze với các nền tảng hàng hải, GUR đã tạo ra một lực lượng nhân lên bù đắp cho việc Ukraine thiếu một lực lượng hải quân thông thường.

Khả năng tấn công các mục tiêu của Nga ở Crimea, phá vỡ các hoạt động hải quân và hỗ trợ các nhiệm vụ bí mật cho thấy mức độ tinh vi ngang ngửa với các cường quốc quân sự đã thành danh. Tuy nhiên, khi Nga thích nghi với khả năng tác chiến điện tử và phương tiện không người lái của riêng mình, cuộc đua giành quyền tối cao về công nghệ ở Biển Đen vẫn còn lâu mới kết thúc.

Liệu lợi thế đổi mới của Ukraine có tiếp tục vượt trội hơn đối thủ hay Điện Kremlin sẽ tìm cách vô hiệu hóa mối đe dọa bất đối xứng này? Câu trả lời có thể định hình tương lai của chiến tranh hải quân trong nhiều thập kỷ tới.

 

[đội mũ_ lái xe]

Giải pháp chống máy bay không người lái gắn trên xe

Tính đơn giản và khá hiệu quả của các loại đạn có đầu nổ lõm (EFP) chống lại nhiều loại mục tiêu bọc thép khác nhau đã dẫn đến việc sử dụng và triển khai chúng từ nhiều hệ thống vũ khí khác nhau trong hơn một thế kỷ. Ở Ukraine, các đầu đạn xuyên phá tự tạo hình tấn công từ trên xuống, bao gồm cả từ pháo binh và các hệ thống thả từ trên không, ngày càng hiệu quả với cả hai bên trong việc đánh bại lớp giáp nóc tương đối mỏng của ngay cả những xe bọc thép tiên tiến nhất.

Các mối đe dọa từ các loại đạn có đầu nổ lõm đối với xe bọc thép chiến trường đã tồn tại trong rất nhiều năm và trong một số cuộc xung đột khác nhau, phần lớn được triển khai từ các hệ thống trên mặt đất. Ngày nay, các loại xe bọc thép hạng nhẹ và xe bọc thép cho đến xe tăng chiến đấu chủ lực (MBT) vẫn tiếp tục có nguy cơ bị các hệ thống vũ khí có đầu nổ lõm trên mặt đất tấn công, cho dù là từ mìn, thiết bị nổ tự chế (IED), vũ khí chống tăng có điều khiển (ATGW) hay các biện pháp khác. Cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraine cũng không ngoại lệ, nơi những mối đe dọa như vậy rất nhiều. Một ví dụ được sử dụng trong Lực lượng vũ trang Ukraine là mìn chống xe HPD-2 do Pháp sản xuất, hoạt động bằng cảm biến cảm ứng tương hỗ, với đầu đạn bắn một viên đạn EFP trực tiếp hướng lên trên, có khả năng xuyên thủng 150 mm giáp dưới bụng của xe mục tiêu từ vị trí đặt bên dưới.

Tuy nhiên, mối nguy hiểm ngày càng tăng của đạn có đầu nổ lõm tấn công từ bên trên xuống đối với lớp giáp trên nóc tương đối mỏng của ngay cả những nền tảng được bọc thép dày nhất đang thay đổi động lực chiến trường. Ví dụ, đạn pháo có điều khiển cũng như các hệ thống thả từ trên không mang theo các loại đạn con dựa trên đạn có đầu nổ lõm đã được Lục quân Mỹ và Đồng minh sử dụng rộng rãi ở Trung Đông trong Cuộc chiến chống khủng bố. Tuy nhiên, ở Ukraine, chúng thậm chí còn được sử dụng nhiều hơn, lần này là trong bối cảnh ngang hàng, với một số hệ thống như vậy gây thiệt hại cho cả hai bên và củng cố khả năng phá hủy lớp giáp bên trên xe rất đáng sợ của đạn có đầu nổ lõm.

Mặc dù cần lưu ý rằng nhiều máy bay không người lái (UAV), bao gồm cả các loại đạn bay lảng vảng mới nhất, đang được sử dụng ở Ukraine để phá hủy xe tăng thông qua quỹ đạo tấn công từ trên xuống, phần lớn chúng sử dụng đầu đạn chống tăng nổ phá mạnh (HEAT), thay vì đạn có đầu nổ lõm. Thay vào đó, bài viết này sẽ xem xét một số kiến thức cơ bản về đạn có đầu nổ lõm, điểm yếu của giáp trên, pháo dẫn đường và hệ thống vũ khí tấn công từ trên xuống được mang trên các phương tiện bay không người lái của cả hai bên ở Ukraine, cũng như một số cải tiến mới về tấn công từ trên xuống.

Đạn có đầu nổ lõm được đơn giản hóa

Nói một cách tương đối đơn giản, bất kể phương pháp hay vũ khí nào được sử dụng để phóng đạn có đầu nổ lõm, đầu đạn này là một loại thuốc nổ khối được thiết kế để sử dụng chống lại các phương tiện bọc thép nhẹ hoặc các khu vực có lớp giáp mỏng nhất và các điểm yếu khác trên một nền tảng bọc thép dày hơn, chẳng hạn như xe tăng chiến đấu chủ lực. Đôi khi còn được gọi là đầu đạn hiệu ứng Misnay–Schardin, đạn có đầu nổ lõm bao gồm một vỏ chứa khối thuốc nổ phá mạnh (HE), một kíp nổ và một lớp lót kim loại, thường được làm bằng Đồng, mặc dù các kim loại khác, bao gồm cả Tantalum, cũng được sử dụng. Lớp lót này tạo thành chất xuyên thấu và trong trường hợp của đạn có đầu nổ lõm, nó khác với thuốc nổ HEAT, vì lớp lót của nó thường dày hơn; thay vì hình nón, hình bán cầu hoặc hình parabol thông thường, lớp lót có hình dạng của một đĩa nông hoặc bát.

Những đặc điểm này dẫn đến việc nó sụp đổ thành một viên đạn hình con sên chuyển động nhanh, hình thành trong vòng khoảng 200-400 micro giây sau khi chất nổ HE phát nổ. Điều đáng chú ý là các biến thể về hình dạng và vật liệu lót, ví dụ như Đồng, Tantali (vật liệu lót được ưa chuộng hiện nay), Sắt, Molypden và hợp kim Tantali-Vonfram, cũng như độ dày của lớp lót, cùng với thuốc nổ được sử dụng và điểm nổ, sẽ quyết định hiệu suất chung của đầu đạn có đầu nổ lõm cuối cùng.

Điều đó nói rằng, bất kể thông số nào, khi so sánh với luồng siêu tốc độ được tạo ra bởi lớp lót hình nón của khối thuốc nổ HEAT thông thường (được thiết kế để hoạt động tối ưu chỉ trong khoảng cách khá ngắn và có xu hướng vỡ ra khi di chuyển trên khoảng cách xa hơn), đạn có đầu nổ lõm ít có khả năng xuyên giáp hơn, mặc dù đầu đạn có đầu nổ lõm di chuyển nhanh sẽ giữ nguyên hình dạng và sức mạnh xuyên giáp của nó trong khoảng cách xa hơn nhiều để tạo ra đủ lực đánh bại mục tiêu. Trong trường hợp tấn công từ trên xuống, điều đó có nghĩa là đánh bại lớp giáp trên nóc xe mỏng hơn của MBT và các AFV khác. Thật vậy, lớp giáp mái mỏng hơn chỉ dày vài chục milimét có nghĩa là đạn có đầu nổ lõm không cần sức mạnh xuyên giáp của một đầu đạn HEAT, vì nó không cố gắng đánh bại lớp giáp trước xe dày vài trăm milimét của một xe tăng thông thường. Tuy nhiên, những gì nó có thể làm là tạo ra hiệu ứng sau khi xuyên giáp tốt hơn cho mục tiêu so với đầu đạn HEAT, từ cự ly xa hơn.

.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Mỏng ở trên – điểm yếu để khai thác

Về lý do tại sao giáp nóc xe AFV lại mỏng như vậy ngay từ đầu, điều này phụ thuộc vào lý do tiết kiệm trọng lượng và thiết kế; không phải mọi bộ phận của xe bọc thép hoặc MBT đều có thể được bảo vệ tốt như các bộ phận phía trước của thân xe và tháp pháo – những bộ phận có nhiều khả năng bị trúng vũ khí trên mặt đất trong trận chiến, với khả năng tấn công từ trên cao xuống được coi là ít xảy ra hơn so với các mối đe dọa trên mặt đất trong quá khứ. Do đó, giáp trên cùng hoặc trên nóc xe của MBT và các AFV khác thường được chấp nhận là một trong những bộ phận mỏng nhất trên xe.

Thật vậy, những khu vực này thậm chí có thể không đủ độ dày để bảo vệ xe khỏi các đầu đạn HEAT cỡ nhỏ, thường có thể xuyên thủng khoảng 2–5 cm giáp đồng nhất cán (RHA). Nhiều nhà sản xuất đã cung cấp các gói giáp nóc để khắc phục điểm yếu này. Để hiểu rõ hơn, giáp nóc của một chiếc M1 Abrams thông thường, chẳng hạn, ước tính dày khoảng 25,5 mm; để so sánh, giáp má tháp pháo của các biến thể M1 Abrams mới hơn ước tính dày tới 700-980 mm. Sự khác biệt giữa hai phép đo này, minh họa rõ ràng lý do tại sao các hệ thống tấn công từ trên xuống dựa trên đạn có đầu nổ lõm mới đang gia tăng.

Khi nói đến các mối đe dọa lớn hơn như đạn pháo dẫn đường 155 mm, đạn con đầu nổ lõm từ các loại đạn như SMArt 155 hoặc đạn dẫn đường BONUS 155 mm, hoặc đạn bay lảng vảng (LM) như Libelle, được hiểu là sử dụng đạn có đầu nổ lõm đường kính 155 mm tương tự như loại được mang theo bởi đạn SMArt 155 (cả hai đều do Diehl Defence sản xuất), ngay cả một phần nóc được bọc thép chống lại bom bi cũng không thể chịu được các loại đạn có đầu nổ lõm cỡ lớn tấn công từ bên trên xuống, gây ra mối đe dọa hiện hữu lớn hơn nhiều đối với xe và kíp lái so với một quả bom bi HEAT nhỏ. Mặc dù không có trên chiến trường, Libelle là dự án đầu tiên của Diehl Defence vào LM. Như đã lưu ý, đầu đạn nổ lõm của nó tương tự như đầu đạn của SMArt 155, mặc dù hệ thống có cánh quay dựa vào camera và thuật toán nhận dạng hình ảnh, thay vì kết hợp các cảm biến radar hồng ngoại (IR) và sóng milimét (mmWave) mà SMArt 155 sử dụng để kích hoạt ngòi nổ.

Các mối đe dọa ở Donbas

Trước khi xem xét một số hệ thống của Đồng minh đang được sử dụng trong cuộc chiến ở Ukraine, một mối đe dọa tấn công từ bên trên xuống của đạn có đầu nổ lõm của Nga trên chiến trường đến từ SPBE (đạn phụ chiến đấu tự dẫn đường), thường được phóng từ trên không, mặc dù nó cũng có thể được phóng vào mục tiêu bằng pháo phản lực. Hệ thống này tương tự như đạn phụ cảm biến và phá hủy vỏ giáp (Sense and Destroy Armour - SADARM) của Mỹ được sử dụng trong bom chùm nửa tấn CBU-105, mang theo 40 quả đạn phụ. Hệ thống SPBE chống xe, có ngòi nổ cảm biến, có dù chậm sử dụng đầu đạn nổ lõm cho mục đích tấn công từ trên xuống. Khi thả từ máy bay, SPBE được phóng từ bom chùm SPBE RBK-500, chứa 15 quả đạn con, được thả ra sau khi ngòi nổ hẹn giờ cơ học của quả đạn mang theo được kích hoạt. Trong quá trình rơi xuống, vũ khí được làm chậm bởi ba chiếc dù nhỏ để tối ưu hóa thời gian phát hiện mục tiêu trên không, trong khi cảm biến IR/mmWave chế độ kép của đạn con quét các mục tiêu xe bên dưới. Khi mục tiêu được phát hiện và nằm trong tầm bắn, đầu đạn của SPBE sẽ được kích nổ và đầu nổ lõm của nó có thể xuyên thủng tới 70 mm giáp ở cự ly 100 m.

Đạn Sense and Destroy Armour - SADARM của Mỹ

Nếu không phát hiện mục tiêu nào trong thời gian đó và đạn con chạm đất mà không kích hoạt đạn có đầu nổ lõm, đạn sẽ hoạt động như một quả mìn chống tăng, các cảm biến của nó cũng phản ứng tương tự ở chế độ trên mặt đất như vậy. Các cảnh quay trong bản tin trong những tháng đầu của cuộc chiến ở Ukraine đã ghi lại cảnh nổ giai đoạn bay cuối giữa không trung của các hệ thống mang như vậy và việc thả nhiều đạn con phía trên bãi đậu xe của một khu chung cư. Các đạn con, có thể là SPBE, đã phát nổ cách mặt đất khoảng vài chục mét và phá hủy bừa bãi hầu hết, nếu không muốn nói là tất cả, các xe đang đỗ, bao gồm cả những gì trông giống như nhiều lần tấn công vào nhiều xe.

Sự ưa chuộng của xạ thủ

Khi nói đến các hệ thống do Đồng minh cung cấp trong cuộc chiến hiện tại ở Ukraine, đã đề cập đến đạn chùm dẫn đường Bofors Nutating Shell (BONUS) 155 mm và đạn pháo dẫn đường SMArt 155 mm của Diehl Defence, cung cấp đạn con đầu nổ lõm tấn công từ trên xuống. Cả hai đều được các xạ thủ Ukraine đánh giá cao – khi có sẵn – chủ yếu là do khả năng bắn trúng cao của chúng. Bài viết sẽ không đi sâu vào chi tiết về từng hệ thống, nhưng vì các hệ thống này có nhiều điểm tương đồng, chúng tôi sẽ xem xét một hệ thống, BONUS, chi tiết hơn.

Đạn chùm BONUS 155 mm

Vào tháng 7, Militarnyi của Ukraine đã báo cáo rằng một loạt đạn chùm BONUS 155 mm đã được sử dụng để tiêu diệt một xe tăng T-90M của Nga ở từ cự ly khoảng 8 km, sau khi máy bay không người lái trinh sát Shark của Ukraine quan sát và phát hiện xe tăng. Chiếc xe tăng đã bị trúng ít nhất một quả đạn con do đạn chùm phóng ra và bắn trúng tháp pháo; cảnh quay trực tuyến cho thấy rõ ràng quả đạn phát nổ phía trên mục tiêu, với một quả đạn chùm đầu nổ lõm bắn trúng đỉnh tháp pháo, sau đó là một vụ hỏa hoạn thảm khốc xảy ra ngay bên trong. Nhìn từ bên ngoài, chiếc xe dường như không hề hấn gì. Điều này cho thấy đòn tấn công từ trên nóc bằng đạn có đầu nổ lõm gây ra mức độ sát thương rất lớn.

Theo nhà sản xuất, bản thân quả đạn BONUS có cảm biến IR đa băng tần và LiDAR (radar laser) chế độ kép, cho phép mỗi quả đạn bắn trúng một mục tiêu. Đạn này có hiệu quả trong phạm vi xa tới 35 km, khi sử dụng đạn pháo based bleed (loại đạn nhả khí vào vùng áp suất thấp sau quả đạn khi bay để giảm lực cản), một khi nó được bắn ra từ súng cỡ nòng L52 tiêu chuẩn của NATO. Ngòi nổ hẹn giờ điện tử của đạn, được kíp pháo cài đặt trước khi bắn, sẽ khởi động quá trình phóng để giải phóng hai đạn con đầu nổ lõm từ đạn mang đầu đạn ở độ cao được xác định trước từ 800 m đến 2.200 m so với chiến trường, sử dụng dữ liệu bắn từ sở chỉ huy, dựa trên thông tin về mục tiêu và mô tả mục tiêu từ người quan sát phía trước hoặc nhóm máy bay không người lái phát hiện.

Sau khi được phóng ra, hai đạn con đầu nổ lõm có ngòi nổ cảm biến sẽ tìm kiếm mục tiêu của riêng chúng, mỗi quả có đường kính tìm kiếm là 200 m và cả hai đều có khả năng bao phủ tổng cộng tới 32.000 m2, tùy thuộc vào độ cao mà chúng được phóng ra. Mỗi đạn con đầu nổ lõm có vận tốc rơi là 45 m/giây, được làm chậm bởi các cánh phụ ngắn và tốc độ quay là 15 vòng/giây. Khi mục tiêu được chọn bởi một quả đạn con, đầu đạn nổ lõm được bắn xuống lớp giáp trên cùng của xe, viên đạn đạt tốc độ vượt quá 2.000 m/giây và có khả năng xuyên thủng từ 100 mm đến 140 mm giáp cán đồng nhất (RHAe); nhà sản xuất tuyên bố loại đạn này có hiệu quả chống lại cả giáp thụ động và phản ứng nổ.

............

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Đạn tấn công từ trên xuống, lắp bằng tay

Bên ngoài Ukraine, công ty quốc phòng Mỹ, Textron, đã công bố một bài báo vào tháng 10 năm 2024 có tựa đề 'Định hình địa hình trong chiến tranh hiện đại', thảo luận về các chiến thuật kiểm soát chuyển động của kẻ thù và thiết lập vị thế phòng thủ bằng cách sử dụng, trong số những thứ khác, các hệ thống phóng ra đạn có đầu nổ lõm tấn công từ trên xuống. Bài báo này được viết rất rõ ràng để ủng hộ sự xuất hiện của hệ thống mìn chống xe thiết giáp, tấn công từ trên xuống XM204 (và XM250) mới của công ty – XM204 đã được trưng bày tại AUSA 2023/24 và Eurosatory 2024.

Mìn XM204

Đã được sản xuất sau hợp đồng năm 2022 với Lục quân Mỹ, hệ thống mìn chống phương tiện, tấn công từ trên xuống XM204 là một khối nặng 38 kg, hai người có thể khiêng, lắp bằng tay, có bốn đạn con tấn công từ trên xuống có ngòi nổ cảm biến trên mỗi mô-đun phóng để đạn con bung ra (DLM) kiểu vali. Mỗi DLM bao phủ một khu vực tấn công có đường kính 100 m (bán kính tấn công 50 m). Các cảm biến âm thanh, địa chấn và radar của nó theo dõi và có thể phát hiện chuyển động của xe trong phạm vi 1.000 m và sau đó hệ thống sẽ xác định xem dữ liệu cảm biến có phải là mục tiêu phù hợp để tấn công hay không. Khi mục tiêu đã được phát hiện và nằm trong phạm vi, DLM sẽ phóng một quả đạn con, được đẩy lên độ cao để tấn công mục tiêu bằng động cơ tên lửa tích hợp. Khi đã ở trên không, một cảm biến hồng ngoại trên quả đạn con sẽ quét, phát hiện mục tiêu và khởi động đầu đạn nổ lõm, bắn một viên đạn Tantalum xuyên qua nóc xe mục tiêu.

Hệ thống này đã được thử nghiệm trên một xe tăng T-72 tại Yuma Proving Grounds ở Arizona và đã vô hiệu hóa được mục tiêu. Theo Textron, XM204 là hệ thống tấn công từ trên xuống, chống cơ động duy nhất mà NATO có. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng người Nga có một hệ thống tương đương dưới dạng PTKM-1R, mặc dù chúng được triển khai dưới dạng các loại đạn riêng lẻ, thay vì nằm trong một máy phân phối nhiều loại đạn con lớn hơn.

Suy nghĩ cuối cùng – bảo vệ chống lại đạn có đầu nổ lõm tấn công từ trên xuống?

Khuôn khổ hạn chế của bài viết một lần nữa ngăn cản thảo luận chi tiết ở đây về các phương pháp kỹ thuật hoặc vận hành, có thể giảm thiểu đạn có đầu nổ lõm tấn công từ trên xuống. Tuy nhiên, đủ để nói rằng, hiện tại các xe bọc thép không thực sự được chế tạo để chống lại mối đe dọa này. Thậm chí dường như không có giải pháp dễ dàng nào trong tương lai gần. Có vẻ như không khả thi khi tăng cường bán cầu trên của xe để phù hợp với mối đe dọa và các hệ thống bảo vệ chủ động (APS) hiện có không được thiết kế để tính đến mối đe dọa đạn có đầu nổ lõm tấn công từ trên xuống. Đạn có đầu nổ lõm có thể khởi động ở khoảng cách khoảng 50-100 m tính từ mục tiêu, nằm ngoài phạm vi giao tranh đã biết của APS. Ngoài ra, ngay cả đối với các dạng APS tĩnh, đạn có đầu nổ lõm là một viên đạn rất nhỏ di chuyển cực nhanh, khiến việc phản ứng kịp thời để đánh chặn nó trở nên rất khó khăn, đặc biệt là ở khoảng cách ngắn đã đề cập ở trên. Ngoài ra, việc nhắm mục tiêu vào các đạn có đầu nổ lõm tấn công từ trên xuống sẽ yêu cầu APS phải có khả năng tấn công mục tiêu ở góc gần như thẳng đứng, điều mà hầu hết các APS không thể làm được. Ngược lại, đầu đạn HEAT dễ đánh chặn hơn, vì tên lửa, đạn pháo hoặc máy bay không người lái mang đầu đạn có xu hướng lớn hơn và là mục tiêu di chuyển tương đối chậm hơn (so với đạn có đầu nổ lõm) và có xu hướng tiếp cận mục tiêu theo quỹ đạo ngang hoặc gần ngang. Do đó, chúng đại diện cho một triển vọng đơn giản hơn nhiều để APS đánh chặn.

Vì vậy, có lẽ câu trả lời thiết thực nhất cho các mối đe dọa như vậy hiện nằm ở các hệ thống phòng không tầm cực ngắn (VSHORAD), đặc biệt là những hệ thống phù hợp để đối phó với các mục tiêu máy bay không người lái đối phó (C-UAV) và/hoặc tên lửa chống hạm, pháo binh và súng cối (C-RAM). Với nhu cầu về các hệ thống như vậy đã cao do mối đe dọa từ máy bay không người lái nhỏ, việc phổ biến đạn có đầu nổ lõm tấn công từ trên xuống thậm chí có thể sẽ chỉ làm tăng hơn nữa giá trị của chúng đối với lực lượng vũ trang./.

 

[đội mũ_ lái xe]

Những vấn đề của lực lượng hàng không vũ trụ Nga tại Ukraine

Tác giả bài viết này tin rằng, trước khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra, tư duy của Nga về năng lực của lực lượng hàng không vũ trụ đã bộc lộ những vấn đề, bao gồm việc tập trung chiến lược sai lầm vào phòng thủ thay vì tấn công, không phát triển đủ năng lực chiến đấu quy mô lớn và các khái niệm tác chiến tương đối lạc hậu. Những thiếu sót về lực lượng hàng không vũ trụ của Nga sẽ mang lại những bài học liên quan cho các nước NATO khi các thành viên NATO muốn hiện đại hóa quân đội của họ trong những năm tới.

Đánh giá về Không quân Nga

Kể từ khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra vào tháng 2 năm 2022, một trong những câu hỏi dai dẳng của cuộc xung đột này là: tại sao sức mạnh không quân Nga lại không thể giành được ưu thế trên không trước một đối thủ có vẻ yếu hơn. Do không giành được ưu thế trên không, càng không thể nói đến quyền kiểm soát trên không, giới lãnh đạo Nga chỉ có thể cho phép Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga (VKS) phóng tên lửa hành trình tầm xa và máy bay không người lái từ các "pháo đài" không phận trong nước, hoặc tệ hơn là tiến hành các cuộc tấn công nguy hiểm ở độ cao thấp vào không phận cốt lõi trên lãnh thổ Ukraine, nơi triển khai tên lửa phòng không vác vai và pháo phòng không.

Không quân Nga tổn thất trong giai đoạn đầu cuộc chiến

Tại sao Nga không sử dụng lợi thế về số lượng và công nghệ trong sức mạnh không quân để chống lại Ukraine? Bài viết này xem xét các nguồn tin của Nga và lập luận rằng, sự thiên lệch về mặt tri thức trong số các nhà hoạch định quốc phòng Nga đã dẫn đến những thiếu sót về mặt kỹ thuật, thiếu khái niệm tác chiến (đặc biệt là trong các lĩnh vực quan trọng là chế áp và phá hủy hệ thống phòng không của đối phương) và huấn luyện lực lượng không đầy đủ, không phù hợp với chiến trường Ukraine. Nhiều chuyên gia nghiên cứu sức mạnh không quân của Nga đã nhận thức được những thiếu sót này, nhưng chúng bị che giấu bởi các khoản đầu tư quân sự lớn và các phân tích đáng tin cậy về những khoản đầu tư đó.

Cuộc chiến giành sức mạnh không quân của Nga cũng mang đến bài học cho nỗ lực mua sắm của các nước NATO. Các quốc gia thành viên EU phải tính đến những thiếu sót đã đút rút được trong sức mạnh không quân của Nga khi đầu tư vào các năng lực không quân chiến thuật quan trọng. Điểm yếu nghiêm trọng nhất là thiếu máy bay tấn công điện tử chuyên dụng cấp chiến thuật. Máy bay này có thể thực hiện cả nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát (ISR) cũng như chế áp/phá hủy hệ thống phòng không của đối phương (SEAD/DEAD). Những nỗ lực mua sắm quốc phòng hiện tại của châu Âu, ngay cả đối với máy bay chiến đấu F-35 Lightning 11, vẫn chưa lấp đầy hoàn toàn khoảng trống này.

Ngoài ra, lực lượng không quân các nước châu Âu phải cảnh giác với quan niệm sai lầm rằng, đổi mới công nghệ đồng nghĩa với việc cải thiện hiệu quả tác chiến trên chiến trường. Khi quá trình mua sắm tiếp tục và số lượng máy bay tấn công tăng lên, việc phát triển các khái niệm và thông số kỹ thuật hoạt động khả thi sẽ trở nên cấp thiết. Nếu không thực hiện được điều này, lực lượng không quân châu Âu sẽ thấy mình rơi vào tình trạng tương tự như Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga hiện nay. Cuối cùng, các thành viên NATO ở châu Âu cần phải tập trung cho đào tạo và bảo dưỡng máy bay đầy đủ để đảm bảo ưu thế trên không trong trường hợp xảy ra xung đột với Nga.

Nhiều học giả đã nghiên cứu cái gọi là "sự biến mất" của sức mạnh không quân Nga trong cuộc xung đột ở Ukraine. Nghiên cứu phân tích dài hạn cuộc xung đột Nga-Ukraine bắt đầu vào cuối năm 2022, chưa đầy một năm sau khi cuộc xung đột bắt đầu. Hai trong số những nghiên cứu toàn diện nhất cho đến nay về chiến dịch không quân trong cuộc xung đột ở Ukraine cho thấy thất bại của Nga phần lớn xuất phát từ việc Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga không có khả năng liên tục ngăn chặn hoặc áp đảo hệ thống phòng không mặt đất của Ukraine ngay từ đầu cuộc xung đột.

Những phân tích này mô tả thành công của quân đội Nga trong tuần đầu tiên của cuộc xung đột, khi có thể "lập bản đồ" các hệ thống tên lửa đất đối không (SAM) của Ukraine, hơn nữa các hệ thống này của Ukraine cũng hầu như không áp dụng các biện pháp phòng thủ để tăng khả năng sống sót của chúng. Tuy nhiên, sau khi sự hỗn loạn ban đầu lắng xuống, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga bắt đầu suy yếu. Do Nga không đủ khả năng chế áp/phá hủy hệ thống phòng không của đối phương và khả năng duy trì tốt hệ thống phòng không trên bộ của Ukraine, Nga không thể giành được ưu thế trên không, dẫn đến bế tắc trong chiến dịch trên không. Cả hai bên đều chỉ giới hạn ở các cuộc không kích thăm dò, các cải tiến chiến thuật quy mô nhỏ (Ukraine) và các cuộc tấn công chính xác tầm xa vào các mục tiêu cố định (Nga).

Nga sử dụng nhiều vũ khí tầm xa để tấn công Ukraine

Tuy nhiên, những nghiên cứu được cho là đầy đủ này lại đưa ra rất ít bằng chứng từ nguồn tiếng Nga để hỗ trợ cho lập luận của họ. Hơn nữa, những quan sát này cho thấy những thiếu sót quan trọng trong trang thiết bị của Nga. Bài viết này sẽ chứng minh rằng, nhiều nguồn tin đáng tin cậy bằng tiếng Nga về sức mạnh không quân của Nga chỉ ra rằng, mặc dù có những tiến bộ công nghệ trước chiến tranh trong lĩnh vực tình báo trên không, giám sát, trinh sát và tấn công điện tử, Nga vẫn chưa thể biến những tiến bộ này thành khả năng chiến đấu hiệu quả.

Việc ghép nối những suy nghĩ trước chiến tranh về hoạt động của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga cho thấy một loạt thách thức mà Nga vẫn chưa giải quyết được trước khi cuộc xung đột quân sự nổ ra. Những điều này bao gồm ưu tiên chiến lược cho các hoạt động phòng thủ hơn là tấn công, không phát triển đủ năng lực cho các hoạt động chiến đấu ở quy mô này và các khái niệm về tác chiến tương đối non trẻ. Những bài học này có ý nghĩa quan trọng đối với các quốc gia thành viên NATO khi họ tiến hành hiện đại hóa quân đội trên quy mô lớn trong những năm tới.

...........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Khuynh hướng phòng thủ

Phân tích học thuyết quân sự của Nga cho thấy, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga chủ yếu dựa trên ưu tiên quân sự lâu dài của Nga là bảo vệ "Nước Nga" khỏi cái gọi là "chiến dịch tấn công chớp nhoáng trên không" của NATO thay vì các hành động tấn công chiến lược trên không kéo dài. "Nga không có ý định tấn công bất kỳ quốc gia nào", vào năm 2019, Nga đã tiến hành phân tích Lực lượng Phòng thủ Không gian Vũ trụ (tiền thân của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga) và đã có tư như vậy. Bất kể có lợi về mặt chính trị hay không, tư duy này đã ảnh hưởng đến trọng tâm chiến lược và các ưu tiên nhiệm vụ của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga. Kết quả là, các ưu tiên chi tiêu quân sự của Nga không nhấn mạnh đến các khái niệm hoạt động như trấn áp và phá hủy hệ thống phòng không của đối phương, vốn là những yêu cầu chính để đạt được ưu thế trên không tại một khu vực chiến đấu đang có tranh chấp và đó cũng là những yếu tố thiết yếu của bất kỳ hoạt động tấn công trên không nào.

Chiến lược của VKS ưu tiên cho phòng thủ

Phần lớn kế hoạch tác chiến hậu Xô Viết của Nga tập trung vào việc phòng thủ chống lại các cuộc tấn công trên không của NATO, đặc biệt là trong "giai đoạn đầu của một cuộc xung đột... giai đoạn quan trọng và mang tính quyết định nhất của cuộc xung đột khi các quốc gia bắt đầu các hoạt động chiến lược trong khi lực lượng của họ đã được triển khai". Theo đánh giá của Nga, trong giai đoạn đầu của một cuộc xung đột, hành động tấn công của NATO vào Nga sẽ bao gồm những gì Nga coi là một cuộc tấn công tên lửa-hàng không quy mô lớn, hiện nay thường được gọi là một cuộc không kích tổng hợp quy mô lớn. Khái niệm về một cuộc không kích lớn đã thúc đẩy mạnh mẽ tư duy của Nga về tác chiến trên không. Do các nhà tư tưởng quân sự Nga từ lâu đã nhấn mạnh đến nhu cầu phòng thủ hàng không vũ trụ ở cấp độ chiến dịch xung đột, nên họ thường coi loại không kích tổng hợp quy mô lớn này là mối đe dọa chính đối với an ninh quốc gia Nga.

Đổi lại, điều này đã thúc đẩy quá trình phát triển công nghệ quân sự, mua sắm và đào tạo của quốc gia theo hướng phòng không tích hợp thay vì các hoạt động chiếm ưu thế trên không mang tính tấn công nhiều hơn. Trong khi Nga đã tăng cường các hoạt động tấn công trên không trong các cuộc xung đột gần đây, chẳng hạn như ở Georgia năm 2008, Crimea năm 2014 và Syria năm 2015, thì "định hướng và tư duy cơ bản của quân đội Nga vẫn tập trung vào việc bảo vệ vùng đất trung tâm, các ngành công nghiệp và thành phố quan trọng bằng các phương tiện phòng không tích hợp và nhiều lớp". Mặc dù học thuyết quân sự của Nga cho rằng, cần kết hợp các hoạt động tấn công và phòng thủ trên không, như một nhà lý luận về sức mạnh không quân nổi tiếng của Nga đã chỉ ra: "Có thể lập luận rằng, trong khái niệm chung về phòng thủ hàng không vũ trụ, trọng tâm ngữ nghĩa chính vẫn nằm ở khái niệm 'phòng thủ'".

Do ưu tiên nhận thức dành cho phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp, các nhà chiến lược sức mạnh không quân Nga đã dành ít nỗ lực hơn cho việc chuẩn bị các chiến dịch giành quyền kiểm soát trên không và chiếm ưu thế trên không phức tạp. Trung tướng Không quân Mỹ đã nghỉ hưu David Deptula lưu ý rằng: "Nga chưa bao giờ nhận thức đầy đủ về việc sử dụng sức mạnh không quân ngoài việc hỗ trợ lực lượng mặt đất" và "do đó, Nga chưa bao giờ hình dung hoặc triển khai một chiến dịch trên không chiến lược trong bất kỳ cuộc xung đột nào".

Nga đang thiếu khả năng chế áp phòng không

Chiến lược quân sự của Nga nhìn chung ưu tiên bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng và cung cấp hỗ trợ trên không cho lực lượng mặt đất, thay vì triển khai sức mạnh trên không phận được bảo vệ chặt chẽ. Chính vì vậy, sự phát triển các khái niệm và học thuyết về hoạt động chiếm ưu thế trên không, bao gồm việc chế áp/phá hủy hệ thống phòng không của đối phương, đã bị ảnh hưởng. Khuynh hướng phòng thủ trong nhận thức đã vô tình hoặc hữu ý dẫn đến việc sắp đặt ưu tiên thứ yếu cho việc lập kế hoạch, thực hành và thực hiện các hoạt động tấn công nhằm giành ưu thế trên không trong không phận đang tranh chấp.

Mua sắm không đủ

Kể từ cuộc xung đột năm 2008 ở Georgia, Nga đã tiến hành cải tổ quân đội, nhưng không rõ liệu số tiền đó có được chi tiêu một cách khôn ngoan để chuẩn bị cho cuộc xung đột trong Thế kỷ 21 hay không. Một báo cáo phân tích quốc phòng của Nga lưu ý rằng, mặc dù Nga đã đạt được sự tăng trưởng thành công trong các thiết kế phần cứng đã có, nhưng nước này chỉ đạt được tiến triển nhỏ trong việc sản xuất các loại vũ khí và nền tảng hoàn toàn mới (chẳng hạn như máy bay thế hệ thứ năm). Kể từ năm 2010, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã nhận được khoảng 350 máy bay chiến đấu hiện đại, phần lớn là các thiết kế nâng cấp của các nền tảng cũ hơn, bao gồm máy bay chiến đấu đa năng Su-30SM, máy bay chiến đấu chiếm ưu thế trên không Su-35S và máy bay tiêm kích bom Su-34.

Tuy nhiên, khoản đầu tư vào việc nâng cấp nền tảng tấn công này lại che giấu thực tế là thiếu sự đầu tư bài bản và kém phát triển. Nghĩa là, đã thiếu sự đầu tư vào các hệ thống ít nổi bật nhưng quan trọng, cần thiết để đánh bại hệ thống phòng không mặt đất của Ukraine và là một phần để giành chiến thắng trong chiến dịch trên không.

Các chuyên gia quân sự của Nga có thể không tin rằng, Nga đang đầu tư tiền bạc hoặc tập trung vào các công nghệ chưa phù hợp. Những người theo dõi sức mạnh không quân đã lưu ý rằng, ngành công nghiệp quốc phòng Nga đã không phát triển được trang thiết bị để chế áp và phá hủy hệ thống phòng không của đối phương, đặc biệt là trong các lĩnh vực tình báo, giám sát, trinh sát và tấn công điện tử. Ví dụ, một bài báo năm 2021 được công bố trên tạp chí Tư tưởng quân sự (bản dịch tiếng Anh của tạp chí thuộc Bộ Quốc phòng Liên Xô/Nga) thừa nhận rằng, Nga vẫn tụt hậu trong việc phát triển nhiều nền tảng khác nhau, bao gồm "máy bay cánh cố định và cánh quạt tiên tiến, nền tảng trinh sát và trinh sát-tấn công tầm thấp và tầng bình lưu, máy bay chiến đấu và máy bay gây nhiễu, máy bay không người lái giám sát radar và chuyển tiếp thông tin". Điều này chứng minh học thuyết quân sự của Nga chỉ chú trọng tập trung vào phòng thủ, dẫn đến khoảng cách năng lực trong các vũ khí tấn công chiếm ưu thế trên không quan trọng (chẳng hạn như khả năng chế áp và phá hủy hệ thống phòng không của đối phương).

Máy bay giám sát và trinh sát trên không hiệu quả nhất của Nga là Il-20 Black Duck

Giống như phần còn lại của chuỗi sát thương, việc chế áp và phá hủy hệ thống phòng không của đối phương phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động tình báo, giám sát và trinh sát kịp thời và chính xác. Tính đến năm 2022, các nền tảng tình báo, giám sát và trinh sát trên không hiệu quả nhất của Nga là Il-20 Black Duck và Su-24MR. Il-20 là máy bay cánh quạt được chế tạo trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh vào những năm 1970, gần như không phù hợp để tác chiến trong môi trường có xung đột, trong khi Su-24MR là phiên bản cải tiến của máy bay tiêm kích bom từ những năm 1980. Cả hai loại máy bay này đều có khả năng thu thập và phân loại thông tin tình báo điện tử từ hệ thống radar mặt đất nhưng lại thiếu hệ thống chế áp điện tử. Ngoài ra, Su-24MR cũng có thể tạo ra hình ảnh của radar khẩu độ tổng hợp. Tuy nhiên, trong cuộc xung đột ở Georgia năm 2008, Su-24MR không hiệu quả trước hệ thống phòng không của Georgia, vốn cũng giống như Ukraine, đều được sản xuất từ thời Liên Xô.

Các hoạt động ở Georgia cũng chứng minh rằng, máy bay Nga không thể định vị chính xác radar của đối phương bằng công nghệ tình báo điện tử hiện có. Việc đào tạo phi hành đoàn Su-24MR cũng bị đánh giá là kém chất lượng. Người ta ước tính rằng, Nga hiện có 10 chiếc Il-20 đang hoạt động trên toàn thế giới với nhiều cấu hình khác nhau. Tính đến tháng 1 năm 2023, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga được cho là vẫn còn 48 máy bay Su-24MR đang hoạt động. Không rõ Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã phân bổ bao nhiêu máy bay cho chiến trường Ukraine, nhưng dù là con số nào đi nữa thì chắc chắn cũng quá ít so với nhu cầu toàn cầu.

.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Điều đáng chú ý là, Nga gần đây đã cố gắng nâng cấp khả năng tình báo, giám sát và trinh sát chiến lược của mình bằng máy bay Tu-214R. Nga hiện chỉ có 2 chiếc máy bay tình báo, giám sát và trinh sát hiện đại này, chiếc thứ ba vẫn đang được phát triển. Các nguồn tin của Nga cho biết, hệ thống radar của máy bay Tu-214R có phạm vi phát hiện lên tới 400 km, nhưng nền tảng này đang gặp phải nhiều vấn đề trong quá trình phát triển. Các chuyên gia quân sự Nga đặc biệt chỉ trích sự chậm trễ trong quá trình phát triển Tu-214R, khẳng định rằng nếu Nga có thể triển khai đủ số lượng Tu-214R kịp thời để tấn công Ukraine thì "sự kháng cự của lực lượng vũ trang Ukraine đã bị đánh bại từ lâu rồi".

Tu-214R có số lượng nhỏ

Mặc dù Nga công khai tuyên bố máy bay Tu-214R có hiệu suất hoạt động mạnh mẽ, nhưng có vẻ như Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã thất vọng với hiệu suất của Tu-214R và do đó đã hủy bỏ việc sản xuất tiếp. Sau khi dự án bị hủy bỏ, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga chỉ còn lại vài chục máy bay cũ và ba máy bay tình báo, giám sát và trinh sát hiện đại có hiệu suất kém. Các máy bay không người lái như Orlan-10 có thể lấp đầy khoảng trống này, nhưng những máy bay không người lái này do lực lượng mặt đất của Nga vận hành và dường như không thể cung cấp cho Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga các "bản đồ" tình báo, giám sát, trinh sát nhanh chóng và đáng tin cậy để thực hiện các nhiệm vụ như chế áp/phá hủy hệ thống phòng không của đối phương.

Ngoài ra, có rất ít bằng chứng cho thấy Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã phát triển đầy đủ khả năng tấn công điện tử cần thiết để hỗ trợ nhiệm vụ chế áp/phá hủy hệ thống phòng không của đối phương. Đầu tiên, Nga không có máy bay tấn công điện tử chiến thuật chuyên dụng và không thể thực hiện nhiệm vụ phi hỏa lực nhằm chế áp các hệ thống tên lửa phòng không của đối phương. Máy bay Il-22PP được trang bị bộ tác chiến điện tử tầm xa, nhưng khung máy bay lại dựa trên máy bay chở khách Il-18D. Không khó để thấy rằng, trong môi trường tác chiến tên lửa phòng không, thân máy bay chở khách cũ sẽ là một phương tiện chế áp kém hiệu quả đối với hệ thống phòng không của đối phương, nơi mà việc gây nhiễu từ xa là không đủ, máy bay tác chiến điện tử cũng cần có tốc độ và khả năng cơ động để duy trì sự liên kết gây nhiễu hỗ trợ với máy bay tấn công. Một nhà phân tích quân sự Nga lưu ý rằng, việc sử dụng Il-22PP để tấn công điện tử "không phải là giải pháp lý tưởng".

Để bù đắp, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga hiện đang trang bị cho máy bay dòng Flanker bộ tác chiến điện tử RTU 518-PSM. Theo báo cáo, loại khoang treo gắn trên cánh này, còn được gọi là khoang gây nhiễu Khibiny, dường như sử dụng công nghệ bộ nhớ tần số vô tuyến kỹ thuật số, nó có khả năng rất mạnh trong phát hiện và đánh bại radar tên lửa phòng không của đối phương.

Tuy Su-34 có thể được trang bị hệ thống Khibiny để hỗ trợ gây nhiễu, thế nhưng theo các báo cáo nguồn mở cho thấy, hệ thống Khibiny chủ yếu hoạt động ở chế độ tự động, phần mềm của hệ thống sẽ phát hiện, phân loại và truyền tín hiệu gây nhiễu đến radar đe dọa. Trên thực tế, chúng chỉ có thể tự bảo vệ máy bay bằng cách gây nhiễu chứ không thể chế áp điện tử các radar đe dọa cần thiết để chế áp/phá hủy hệ thống phòng không của đối phương. Có những dấu hiệu cho thấy, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga có thể đã phát triển khả năng gây nhiễu hộ tống để chế áp radar của đối phương, nhưng khả năng này vẫn chưa được xác nhận và không có dấu hiệu nào cho thấy Nga đã nắm vững khái niệm này.

Hệ thống Khibiny trên máy bay Nga chưa đủ chế áp phòng không Ukraine

Kể từ khi xung đột nổ ra, lực lượng phòng không Ukraine đã bắn hạ ít nhất một máy bay chiến đấu Su-35 và một máy bay chiến đấu Su-30SM được trang bị khoang treo Khibiny. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên khi xét đến những hạn chế của máy gây nhiễu bộ nhớ tần số vô tuyến kỹ thuật số khi đối mặt với các hệ thống tên lửa phòng không hiện đại. Tính linh hoạt về tần số của tên lửa phòng không dẫn đường bằng radar hiện đại khiến cho máy gây nhiễu khó có thể liên tục sao chép tín hiệu phản hồi đủ để liên tục che giấu máy gây nhiễu. Bài học quan trọng về cách Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga sử dụng các loại khoang này là chúng có thể hữu ích nhất trong việc tự vệ trong các cuộc giao tranh đất đối không và không nên coi chúng là phương tiện thay thế cho lực lượng hộ tống chế áp phòng không chuyên dụng của đối phương.

Cuối cùng, Nga cũng phải đối mặt với thực tế là, trong trường hợp xảy ra xung đột với NATO, nước này phải cần có đủ lực lượng máy bay cao cấp, và những tổn thất trên chiến trường ở Ukraine đã gây áp lực rất lớn lên lực lượng này. Như một nhà quan sát người Nga đã lưu ý, "máy bay mà chúng ta điều đi săn lùng hệ thống phòng không của Ukraine càng hiện đại thì khả năng chúng bị bắn hạ càng thấp, nhưng tổn thất sẽ càng lớn khi chúng bị bắn hạ".

Theo quan điểm này, về mặt kỹ thuật, Nga có thể sử dụng máy bay tính năng cao để thực hiện các cuộc tấn công điện tử vào đội hình máy bay khác nhau, nhưng khả năng và nhân lực của Nga có hạn và vẫn chưa thực sự hoàn thiện. Theo một phân tích năm 2016, "nhu cầu lắp đặt thiết bị tác chiến điện tử trên máy bay chiến thuật đã được chứng minh là cần thiết... một xu hướng hướng tới tương lai trong nghiên cứu quân sự đòi hỏi một giải pháp thiết thực và tức thời". Mặc dù kinh nghiệm khi hoạt động ở vùng trời không có đối thủ tại Syria đã cung cấp những bài học liên quan, nhưng xét đến hiệu suất hiện tại của máy bay chiến thuật ASF trong nhiệm vụ chế áp/phá hủy hỏa lực phòng không của đối phương, Nga dường như chỉ đạt được rất ít tiến bộ trong những năm qua.

Do thiếu các nền tảng tấn công điện tử chuyên dụng hiệu suất cao, Nga có ít lựa chọn để chế áp phi động năng đối với hệ thống phòng không tích hợp của đối phương. Với các lựa chọn phi động năng hạn chế, lựa chọn duy nhất là cố gắng phá hủy các hệ thống tên lửa phòng không của đối phương bằng năng lượng động năng. Với số lượng đạn dược dẫn đường chính xác hạn chế để phá hủy hệ thống tên lửa phòng không của đối phương, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga có ít lựa chọn để nhắm vào các hệ thống phòng không tích hợp của đối phương. Phương pháp chính được quan sát thấy trên chiến trường ở Ukraine cho đến nay là sử dụng các tên lửa chống bức xạ.

Tên lửa chống ra đa phổ biến của Nga là Kh-31

Tên lửa chống bức xạ được thiết kế để thu chặn và theo dõi các tín hiệu radar phát ra từ hệ thống radar tên lửa phòng không và có thể là một phương tiện hiệu quả nếu được sử dụng đúng cách. Theo quan sát, máy bay chiến đấu Su-35S và Su-30SM của Nga, được trang bị tên lửa chống bức xạ Kh-31, đã thực hiện một số phi vụ chiến đấu để chế áp Ukraine. Tuy nhiên, dựa trên các video xuất hiện trên mạng xã hội, độ cao, đường bay và tầm bay được quan sát khó có thể tối đa hóa hiệu quả mong muốn của tên lửa chống bức xạ.

Người ta cũng quan sát thấy máy bay chiến đấu của Nga phóng tên lửa chống bức xạ rồi rời khỏi vùng giao tranh vũ khí. Những người vận hành radar thông minh có thể phòng thủ chống lại cuộc tấn công này bằng cách tắt và bật lại hệ thống radar. Do không có đặc trưng tín hiệu radar trên không nên tên lửa chống bức xạ mất đi phương thức dẫn đường chính và trở thành "đạn câm". Mặc dù radar có thể bị vô hiệu hóa tạm thời, nhưng tác động chỉ có thể được tính bằng vài giây. Sau khi tránh được mối đe dọa từ tên lửa chống bức xạ, người vận hành hệ thống SAM chỉ cần bật lại radar và tiếp tục tấn công máy bay. Chiến thuật này nhấn mạnh đến nhu cầu về tình báo, giám sát và trinh sát nhiều lớp, cũng như các phương tiện tấn công và gây nhiễu. Ngoài ra, phi công Nga cần nắm vững các khái niệm tác chiến và được đào tạo nghiêm ngặt bằng các nền tảng phù hợp. Những nhu cầu này chưa được đáp ứng trên diện rộng trong Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga.


.............

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Các khái niệm tác chiến chưa hoàn chỉnh

Mặc dù quân đội Nga đã hiện đại hóa thành công trong thập kỷ qua, nhưng họ vẫn phải đối mặt với một vấn đề mới, thách thức không kém và vẫn chưa được giải quyết vào đêm trước cuộc xung đột ở Ukraine xảy ra. Ngay cả khi Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã có những bước tiến vượt bậc về mặt nhận thức và công nghệ hướng tới khả năng tấn công điện tử tiên tiến, thì việc đưa những thành quả nghiên cứu phát triển của Thế kỷ 21 này vào thực tiễn tác chiến lại là một thách thức hoàn toàn khác. Trong cuộc xung đột ở Ukraine, các khái niệm về hoạt động tình báo, giám sát, trinh sát và tấn công điện tử của Nga còn chưa hoàn thiện.

Không quân Nga vẫn bị phòng không Ukraine bắn hạ

Ví dụ, trong tác chiến liên hợp hiện đại, đặc biệt là trong môi trường có nhiều tên lửa đất đối không (SAM), sự phối hợp nhanh chóng của tình báo, giám sát và trinh sát đóng vai trò quan trọng trong việc lập bản đồ và đánh giá thiệt hại trong chiến đấu đối với các mục tiêu đột ngột xuất hiện. Xét đến các khả năng kỹ thuật nêu trên, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga cần có năng lực nhanh chóng chuyển đổi thành hành động tấn công trước sự xuất hiện đột ngột của các mục tiêu radar của hệ thống tên lửa đất đối không được phát hiện trong khi bay. Nhưng các quan chức NATO cho biết, các hoạt động tình báo, giám sát, trinh sát và định vị mục tiêu của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga không đáp ứng được nhiệm vụ này trong cuộc xung đột ở Ukraine.

Johnny Stringer, Phó Tư lệnh Bộ tư lệnh Không quân Đồng minh của NATO, Trung tướng Không quân Hoàng gia Anh, chỉ ra rằng: "Sự chuyển đổi của lực lượng không quân Mỹ và NATO trong 50 năm qua là điều không thể đạt được trong Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga. Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga không có khả năng tấn công, trong đó khả năng về tình báo, giám sát và trinh sát giữ vai trò chủ đạo giống như Lực lượng Không quân NATO, họ cũng không có các trình tự nhắm mục tiêu để sử dụng các khả năng này". Trên thực tế, các nhà phân tích đã quan sát thấy Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga phải mất ít nhất 48 giờ để xử lý thông tin tình báo có thể hành động và phân phối thông tin này cho các nền tảng tấn công. Điều này hoàn toàn không phù hợp trong môi trường tên lửa đất đối không đầy biến động.

Trên thực tế, các nhà lý luận về sức mạnh không quân Nga đã nhận ra vấn đề này từ lâu trước khi xung đột quân sự Nga-Ukraine nổ ra. Trong cuộc xung đột Georgia năm 2008, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã thực hiện các cuộc không kích quy mô nhỏ bằng 2 đến 4 máy bay. Trong quá trình này họ đã không sử dụng máy bay trinh sát (hộ tống) để phát hiện các mối đe dọa tên lửa phòng không bất ngờ, cũng không sử dụng tác chiến điện tử để vô hiệu hóa các hệ thống phòng không của Georgia bị phát hiện. Ngoài ra, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã không điều động máy bay chuyên dụng để phá hủy các hệ thống phòng không của đối phương mà họ phát hiện, họ cũng không thể tiến hành đánh giá thiệt hại trong trận chiến sau các cuộc tấn công.

Về vấn đề này, các hoạt động tác chiến của quân đội Nga ở Syria có thể mang lại một số kinh nghiệm. Nhưng tạp chí "Lực lượng Hàng không Vũ trụ: Lý luận và Thực tiễn" (tạp chí chính về lực lượng không quân của Nga) cho biết, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga vẫn chưa giải quyết được những vấn đề nảy sinh từ cuộc xung đột ở Georgia. Điều thú vị là, việc tạo ra thông tin tình báo tổng hợp trên nhiều nền tảng chiến đấu (điều này rất quan trọng để lập bản đồ các mục tiêu mới nổi và đánh giá thiệt hại trong trận chiến một cách hiệu quả) được coi là đặc biệt khó khăn, và thông tin tình báo, giám sát và trinh sát trên không gian phục vụ cho các cuộc tấn công chiến thuật thậm chí được coi là còn khó khăn hơn.

Những vấn đề này nếu không được giải quyết sẽ đặt ra thách thức cho các phi công Nga trên chiến trường Ukraine. Bản thân các chuyên gia quân sự Nga đã chỉ ra điều này vào năm 2021: việc tránh bị bắn hạ bởi các hệ thống phòng không tầm thấp di động và ẩn nấp ngày càng trở nên khó khăn hơn. Sau khi leo lên độ cao trung bình, càng đòi hỏi các kỹ thuật chế áp hiệu quả hơn, chẳng hạn như các biện pháp chống nhiễu, để chống lại việc phát hiện và nhắm bắn của các hệ thống phòng không tầm trung. Tuy nhiên, khi độ cao bay tăng lên, độ chính xác ném bom của máy bay giảm xuống mức không thể chấp nhận được. Vấn đề càng trở nên phức tạp hơn là, mặc dù Nga không thể chế áp và phá hủy hiệu quả hệ thống phòng không của đối phương trong cuộc xung đột ở Ukraine, nhưng một loạt các yếu tố khác đã ngăn cản lực lượng Ukraine tiến hành các hoạt động không quân phức tạp và kéo dài để kiểm soát bầu trời Ukraine.


..........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Huấn luyện và duy tu bảo dưỡng không đầy đủ

Để hiểu được những điểm yếu của sức mạnh không quân Nga, điều quan trọng là phải phân tích chương trình huấn luyện, học thuyết hàng không vũ trụ và chương trình bảo dưỡng hàng không của Không quân Nga.

Huấn luyện và học thuyết. Đối với bất kỳ phi công nào, công tác huấn luyện, mức độ thành thạo và kinh nghiệm là những yếu tố chính quyết định chiến thắng hay thất bại trong chiến đấu. Các phi công của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga bay ít hơn 100 giờ mỗi năm, chỉ bằng khoảng một nửa thời gian bay hàng năm của các phi công Mỹ và Anh. Trên thực tế, cả ban lãnh đạo Không quân Hoàng gia Anh và Không quân Mỹ đều bày tỏ lo ngại về khả năng sẵn sàng đạt 180 giờ bay mỗi năm của phi công. Tỷ lệ huấn luyện thấp của phi công Nga đã bị phơi bày trong cuộc xung đột ở Ukraine. Hiệu suất kém của các phi công Nga, do những vấn đề trong quá trình huấn luyện đã bị phơi bày trong cuộc xung đột năm 2008 ở Georgia, dường như vẫn tiếp diễn. Nếu Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga tập trung vào phòng thủ tên lửa và phòng không tích hợp, chiếm phần lớn trong 100 giờ huấn luyện mỗi năm, thì các nhiệm vụ phụ trợ như chế áp và phá hủy hệ thống phòng không của đối phương có thể sẽ bị gác lại. Nguyên nhân khiến vấn đề về năng lực phi công càng trầm trọng thêm chính là sự cứng nhắc trong học thuyết chiến thuật khi sử dụng máy bay của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga.

Như đã thể hiện trong cuộc tập trận Zapad-2021, các phi công của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga được huấn luyện chủ yếu để hỗ trợ lực lượng mặt đất (khi không thực hiện nhiệm vụ tấn công tầm xa). Nhưng không giống như học thuyết chiến đấu của phương Tây, phi công của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga phải chịu những hạn chế đáng kể khi thực hiện các hoạt động tấn công như vậy. Học thuyết không kích của Nga nhấn mạnh rằng, máy bay được điều khiển bởi đội ngũ chỉ huy và kiểm soát mặt đất, "khiến phi công bị hạn chế trong việc tấn công các mục tiêu đã định trước". Cách tiếp cận cứng nhắc này thường dẫn đến lãng phí đạn dược vào các mục tiêu di động, bởi vì những mục tiêu này đã di chuyển ra khỏi vị trí ban đầu. Nó không cung cấp cho phi công sự linh hoạt để tấn công các mục tiêu xuất hiện đột ngột.

Ngược lại, phi công phương Tây thường được huấn luyện nhắm mục tiêu cơ động và có tính linh hoạt chiến thuật cao hơn. Trong phần lớn cuộc xung đột ở Ukraine, các cuộc không kích chiến thuật của Nga đã sử dụng các chiến thuật ngăn chặn truyền thống trên mặt đất, sử dụng bom và tên lửa không dẫn đường tấn công vào các mục tiêu đã xác định trước. Khi đối phó với các hệ thống tên lửa phòng không của đối phương, Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga cũng áp dụng chiến thuật tấn công dồn dập, sử dụng tên lửa chống bức xạ để tấn công các radar tên lửa phòng không đã định trước.

Bảo dưỡng máy bay. Huấn luyện và học thuyết không phải là điểm yếu duy nhất của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga, căn cứ vào các sự kiện gần đây, việc bảo trì máy bay thường xuyên dường như cũng là một hạn chế của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga. Những vụ tai nạn thảm khốc gần đây đã làm nổi bật những thiếu sót, hạn chế trong khả năng bảo trì máy bay chiến đấu của Nga. Vào tháng 9 năm 2022, một máy bay Su-25 đã bị rơi ngay sau khi cất cánh. Sau đó, vào tháng 10 năm 2022, một máy bay tiêm kích bom Su-34 đã đâm vào một tòa nhà chung cư do động cơ bị hỏng. Vào tháng 4 năm 2023, một chiếc máy bay tiêm kích MiG-31 bất ngờ bốc cháy khi đang bay và bị rơi gần Murmansk.

Một chuyên gia bảo dưỡng hàng không người Nga đã chỉ ra những thiếu sót nghiêm trọng, bao gồm: sự chậm trễ trong việc ký kết hợp đồng với các nhà thầu cung cấp; sự chậm trễ trong việc xử lý các yêu cầu bảo dưỡng và cung cấp phụ tùng do số lượng trung gian tham gia vào việc tổ chức các dịch vụ bảo dưỡng quá nhiều, làm tăng chi phí và vượt quá phạm vi hợp đồng dịch vụ của nhà nước; không đáp ứng đầy đủ tất cả các yêu cầu dịch vụ; lượng phụ tùng thay thế tồn kho thấp; tổ chức các xưởng bảo dưỡng máy bay kém, không thể tiến hành sửa chữa và khắc phục sự cố kịp thời; cơ chế khiếu nại không hoàn hảo để xử lý vi phạm hợp đồng; thiếu tài liệu hướng dẫn vận hành và bảo dưỡng cần thiết; trình độ của nhân viên kỹ thuật và công trình (bao gồm cả nhóm dịch vụ dã chiến) không đủ hoặc khiếm khuyết.

Tác động tích lũy của tất cả những sự cố trong quá trình bảo trì này cho thấy rằng, chương trình bảo trì hàng không của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã bị gặp phải nhiều khó khăn cơ bản, thiếu về quy trình. Bản thân việc hỗ trợ bảo trì của Không quân trong thời bình cũng là một thách thức lớn. Tuy nhiên, kể từ tháng 2 năm 2022, đội ngũ bảo dưỡng hàng không Nga đã phải tăng thêm khối lượng công việc vốn đã rất nặng nề, do số giờ bay của máy bay tăng theo cấp số nhân, các bộ phận linh kiện bị hao mòn và hư hỏng trong chiến đấu tăng lên.

Những vấn đề của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga ở Ukraine cho thấy sự thành công hay thất bại của các hoạt động chiếm ưu thế trên không ngày nay không chỉ phụ thuộc vào phần cứng sẵn có. Mặc dù lý luận nghiêng về phòng thủ của Nga có thể khiến nước này đánh giá thấp giá trị của tác chiến tấn công trên không, nhưng hiệu quả của các hệ thống phòng không mặt đất hiện đại khiến việc thiết lập một "nơi trú ẩn" cho máy bay trong chiến đấu an toàn và hiệu quả nhất có thể trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Trong Thế kỷ 21, bất kỳ quốc gia nào muốn giành được ưu thế trên không, chứ đừng nói đến việc chiếm ưu thế trên không, đều phải có công nghệ tương ứng, phi công được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm phong phú và lý thuyết chiến đấu vững chắc.

Ngoài ra, lực lượng liên quân và liên hợp phải chú trọng hơn vào việc chế áp và phá hủy hệ thống phòng không của đối phương. Trên chiến trường Ukraine, Nga đã cho thấy rằng, sức mạnh không quân của họ sẽ không thể thành công ở lĩnh vực này nếu không hội tụ đầy đủ các yếu tố nêu trêu. Cho đến nay, NATO đã chứng minh rằng, họ hiểu được yêu cầu này và mặc dù hiện tại họ vẫn đang thiếu sức mạnh không quân cần thiết, nhưng họ đang thực hiện các bước để lấp đầy những khoảng trống đó. Thế nhưng câu hỏi vẫn chưa có lời giải thực tế là: Liệu NATO có thể rút ra bài học kinh nghiệm từ những thất bại của Nga và chuẩn bị kịp thời cho cuộc xung đột quy mô lớn tiếp theo hay không?./.

 

[đội mũ_ lái xe]

Xe rô-bốt chiến đấu của

Kế hoạch Chiến dịch Xe rô-bốt chiến đấu (RCV) được hình thành năm 2019 để phát triển một họ gồm 3 xe trên bộ không người lái (UGV) vũ trang với kích thước khác nhau, có những khả năng đặc biệt và các loại hình nhiệm vụ khác nhau. Chúng bao gồm: RCV hạng nhẹ (RCV-L), với các chiều kích thước tối đa 569 x 224 x 239 cm (LWH), nặng đến 10 tấn, có khả năng sống còn và khả năng sát thương hạn chế; RCV hạng trung (RCV-M) là lớp xe nặng 10-20 tấn có khả năng đánh bại các mối đe dọa bọc thép hạng nhẹ và hạng trung; và RCV hạng nặng (RCV-H) có khả năng sống còn cao, nặng tới 30 tấn. Loại hạng nặng về cơ bản là xe yểm trợ hỏa lực không người lái, được trang bị một cannon cỡ nòng lớn để chiến đấu chống các mối đe dọa bọc thép hạng nặng.

Tầm nhìn cơ bản đối với RCV là yêu cầu về tác chiến liên quân để hỗ trợ cho xe chiến đấu bọc thép như Stryker, M2 Bradley, và những “hậu duệ” của Bradley, xe chiến đấu bộ binh cơ giới hóa (MICV). RCV có thể thực hiện vai trò giám sát vũ trang, triển khai như là xe trinh sát phía trước xe có người lái, Bảo vệ bên sườn của các đội hình có người lái, và hỗ trợ vượt chướng ngại vật. Tùy theo tình trạng AI mà xe rô-bốt sẽ được điều khiển từ xa từ xe có người lái mà nó đang hộ tống, hoặc được triển khai với ít nhất là khả năng tự hoạt hạn chế. Điều khiển từ xa được dự định là tiêu chuẩn ban đầu của xe.

Một kích thước vừa cho phần lớn

Việc thử nghiệm dã chiến sử dụng một hệ thống trình diễn thử nghiệm đã bắt đầu năm 2020. Nó bao gồm tích hợp công nghệ của hệ thống trình diễn vào các cuộc diễn tập chiến thuật cấp trung đội và các kịch bản huấn luyện. Việc thử nghiệm các vũ khí lắp trên xe bắt đầu năm 2021 và bao gồm sử dụng súng máy được điều khiển từ xa để bắn vào mục tiêu, , phóng lựu đạn, phóng tên lửa chống tăng Javelin. Những bài học thu được sau đánh giá các kịch bản và diễn tập giúp Lục quân Mỹ điều chỉnh lại các yêu cầu kĩ thuật và tính năng hoạt động cho việc chế tạo RCV trong tương lai và tiếp tục chỉ đạo việc phát triển chiến thuật, kĩ thuật và qui trình cho các hoạt động phối hợp có người lái – không người lái trong tương lai.

RCV-M

Mùa hè năm 2023, Lục quân Mỹ đã quyết định tạm hoãn phát triển cả RCV-M và RCV-H. Tháng 8/2023, ông Douglas Bush, Trợ lí Bộ trưởng Lục quân Mỹ về Mua sắm đã nói rằng, Lục quân quan tâm chung đến xe rô-bốt với các kích cỡ khác nhau, nhưng hiện đang chú trọng vào RCV-L vì cho rằng đó là bước cần thiết đầu tiên trước khi tiến tới các hệ thống lớn hơn. Tháng 10/2023, quân chủng đã tiến một bước xa hơn, tuyên bố rằng, giờ đây họ đang theo đuổi một khung gầm RCV chung, từ đó có thể cấu hình đa dạng theo những nhiệm vụ trước đây được giao cho các xe RCV-L hoặc RCV-M. Các tài liệu ngân sách Lục quân cho tài khóa 2025 khẳng định rằng, xe rô-bốt chiến đấu (RCV) đã chuyển đổi từ một họ các biến thể hạng nhẹ, hạng trung và hạng nặng thành một dòng xe với khung gầm chung.

Thiếu tướng Glenn Dean, Chỉ huy điều hành chương trình Các hệ thống chiến đấu trên mặt đất đã giải thích rằng, sự thay đổi này là do tác động của những kết quả thu được sau chu trình ba tháng đánh giá các mẫu thử nghiệm RCV được thực hiện giữa năm 2022. Tháng 10/2023, tướng Deen công bố: Kết quả thu được từ các cuộc thử nghiệm cho thấy chúng ta thực sự cần một phương tiện dạng mô-đun nằm giữa hạng nhẹ và hạng trung. Nó có thể lớn hơn hạng nhẹ một chút, nhưng không cần phải lớn như chúng ta dự kiến cho hạng trung, bởi vì chúng ta đã nhận thấy rằng, các lựa chọn có sẵn hiện nay về mang tải cho xe có thể lắp vừa trên các phương tiện mang nhỏ hơn. Những năng lực của khái niệm RCV hạng nặng (RCV-H) trước đây không được xem xét để đặt lên khung gầm chung, vì khung gầm quá nhỏ để chứa được các loại pháo cỡ nòng lớn. Ngoài vấn đề kích thước, năm 2022, Lục quân Mỹ cũng đã quyết định dừng vô thời hạn RCV-H sau khi kết luận rằng hoạt động điều khiển từ xa cho cannon cỡ nòng lớn là không thực tiễn.

RCV-H


..........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Cạnh tranh

Giai đoạn thiết kế kĩ thuật và phát triển cho RCV mục tiêu đã bắt đầu tháng 3/2023 với việc Lục quân Mỹ ban hành Yêu cầu đối với Đề xuất Mẫu thử nghiệm đầu tiên. Ở thời điểm đó, các yêu cầu vẫn hướng tới các biến thể RCV-L dùng riêng cho từng nhiệm vụ. Hợp đồng chế tạo mẫu thử nghiệm đầu tiên được giao tháng 9/2023 cho 4 công ty: General Dynamics Land Systems (GDLS), McQ, Oshkosh Defense và Textron Systems. Những hợp đồng này tạo thành Giai đoạn I của chương trình RCV: Thiết kế và Chế tạo Mẫu thử nghiệm đầu tiên. Thời hạn chót của hợp đồng đặt ra là tháng 8/2024 mỗi công ty tham gia thi đấu phải giao 2 xe mẫu thử nghiệm đầu tiên. Như mô tả của Lục quân Mỹ lúc đó, việc giao hợp đồng chế tạo mẫu thử nghiệm đầu tiên hoàn chỉnh tạo thành một phần của chương trình “Chế tạo nhanh mẫu thử nghiệm đầu tiên – Tiếp nhận tầng giữa đối với xe RCV-L”. Đây là dấu mốc chính thức của sự dịch chuyển từ hoạt động thí nghiệm sang giai đoạn đưa hệ thống ra thực địa trước năm 2030.

RCV-L của General Dynamics Land Systems

Lục quân đã đặt ra nhiều yêu cầu mà các ứng viên tham dự phải hoàn thành. Với khái niệm RCV-L nguyên bản, hệ thống dạng mô-đun có thể được cẩu bằng trực thăng; Lục quân hi vọng – nhưng không yêu cầu – là khung gầm RCV cũng có thể được vận chuyển bên trong trực thăng CH-47. Theo thiếu tướng Dean, trọng tâm ban đầu sẽ tập trung vào những khả năng trinh sát và phần tải trọng, bao gồm cả một UAV buộc trên xe theo lựa chọn của các công ty. Mỗi thiết kế còn phải bao gồm một bệ vũ khí chung vận hành từ xa (CROW) có khả năng triển khai tên lửa chống tăng có điều khiển Javelin. Những tải trọng mang trong tương lai có thể là khả năng tạo khói, che mắt, tác chiến điện tử, và các khả năng chống UAV, cũng như các xen-xơ hóa học, sinh học, bức xạ và hạt nhân (CBRN).

Trả lời báo chí hồi tháng 10/2023, tướng Dean còn đề cập tính năng “đóng thế” của RCV trong các cuộc diễn tập thử nghiệm lớn tại Trung tâm Huấn luyện Quốc gia ở California để chứng minh tiềm năng hoạt động của nó. Họ đã dùng các rô-bốt mở đầu các cuộc tấn công bên sườn bằng khói và tác chiến điện tử, tất cả được sử dụng cùng một lúc. Điều này giúp tiết kiệm lực lượng, và chỉ cần hai rô-bốt để thay thế cho cả một đại đội bộ binh Mỹ mà vẫn hoạt động rất thành công.

RCV-L của Oshkosh Defense

Lục quân Mỹ hi vọng sẽ nhận được 4 chiếc mẫu thử nghiệm đầu tiên RCV vào mùa hè năm 2024, sau đó 4 thiết kế này sẽ có một năm thử nghiệm và đánh giá liên tục bởi các đơn vị chiến đấu. Việc đánh giá sẽ có trọng tâm mới, chuyển sang tính phù hợp của chúng như là một khung gầm RCV dùng chung hơn là một RCV-L dùng riêng. Lục quân Mỹ có kế hoạch lựa chọn một thiết kế trong tài khóa 2025 cho Giai đoạn II, là Thiết kế Mẫu thử nghiệm Hệ thống hoàn chỉnh và Chế tạo. Nếu ngân sách cho phép, Lục quân Mỹ có thể giao hợp đồng Giai đoạn II cho 2 công ty. Các nhà thầu được lựa chọn sẽ hoàn thiện thiết kế hệ thống, chế tạo và bàn giao tới 9 mẫu thử nghiệm hệ thống hoàn chỉnh trong tài khóa 2026. Quyết định chế tạo được dự kiến đưa ra trong tài khóa 2027, và Lục quân Mỹ dự định đưa vào hoạt động đơn vị đầu tiên trong tài khóa 2028.

Những thách thức và quan ngại: Các hệ thống tự hoạt

Tuy các dự án của Lục quân Mỹ rất tin tưởng vào kế hoạch này – và về triển vọng của việc có được một loại khung gầm xe có thể vượt qua thử thách – nhưng vẫn còn một số thách thức và quan ngại về chương trình. Một mối quan ngại lớn là tình trạng tự hoạt của xe. Hạt nhân Công nghệ Rô-bốt (RTK), còn gọi là hệ thống Điều khiển Rô-bốt (ARCS), là một thư viện các gói phần mềm dạng mô-đun cho các phương tiện tự hoạt, chịu trách nhiệm về các yếu tố như lập kế hoạch đạo hàng, phát hiện và tránh chướng ngại vật, tốc độ và điều hướng. Nó tạo thành phần cốt lõi của gói năng lực tự hoạt của RCV. Không như hầu hết các bộ phận phần cứng và phần mềm khác của xe rô-bốt chiến đấu, Lục quân Mỹ phát triển công nghệ này bằng nội lực, một phần để tránh phải lệ thuộc vào bất kì nhà cung cấp nào về khả năng then chốt này, và một phần để quân chủng có khả năng áp dụng phần mềm này cho các hệ thống xe cộ khác mà không phải thương thảo các hợp đồng mới. Các nguồn tin công nghiệp cảnh báo rằng, Lầu Năm Góc đang giám sát các hệ thống tự hoạt được thiết kế thương mại đã chín muồi hơn ARCS, để quân chủng có thể đưa vào sử dụng những xe rô-bốt chiến đấu tốt hơn.

Quân đội Mỹ thừa nhận rằng việc phát triển RTK không được như mong đợi. Các cuộc thử nghiệm vẫn đang tiến hành về xe không người lái có khả năng chạy trên đường cho thấy phần mềm còn hạn chế về khả năng thông hiểu độc lập và làm chủ trong đối phó với nhiều loại chướng ngại như cầu cống và những chỗ gồ ghề trên đường. Điều này làm cho hệ thống bị tự động “rơi” khỏi chế độ tự hoạt và phải đợi sự can thiệp của con người. Từ tháng 1 đến tháng 4/2024, Lầu Năm Góc đã giao 11 hợp đồng cho ngành công nghiệp để cung cấp RTK, trong đó bao gồm 3 hợp đồng OTA (Thẩm quyền giao dịch khác) về phát triển phần mềm tự hoạt RCS trong hai năm tới, cộng với 8 hợp đồng khác về phát triển phần mềm mẫu thử nghiệm đầu tiên trong lĩnh vực đạo hàng tự hoạt (với các nhà cung cấp: Forterra, Kodiak Robotics, Neya Systems và Overland AI), máy học và tự hoạt (với công ty Applied Intution và Scale AI) và tích hợp hệ thống phần mềm (với công ty Anduril và Palantir).

Ngày 3/4/2024, giám đốc sản xuất RCV Steven Herick phát biểu: Chúng tôi rất vui mừng vì được làm việc cùng các nhà cung cấp, các chuyên gia phần mềm và các nhà tích hợp thuộc hạng tốt nhất trong lĩnh vực này khi chúng tôi tiếp tục phát triển hòa nhập các năng lực phần mềm… để hoàn thiện mẫu thử nghiệm hệ thống RCV hoàn chỉnh. Những công ty này sẽ cùng nhau hỗ trợ chương trình RCV để phát triển một hệ thống phần mềm mạnh mẽ, có năng lực và phù hợp, có thể hoạt động ở nhiều chế độ tự hoạt khác nhau và nhanh chóng tích hợp nhiều loại tải trọng khác nhau, khi chúng trở nên sẵn có.


..........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Những thách thức và quan ngại: Điều khiển từ xa

Sự hạn chế của khả năng tự hoạt dẫn đến yêu cầu về điều khiển từ xa cho hầu hết các chức năng của RCV, ít nhất là trong vài năm đầu sau khi đưa chúng vào sử dụng. Điều này sẽ đòi hỏi người lính điều khiển rô-bốt phải hiện diện trong khu vực lân cận rất gần và đường ngắm để bảo đảm độ trung thực của kênh kết nối radio hay sự kết nối nào khác. Khái niệm hoạt động đòi hỏi một nhóm 2 binh sĩ để điều khiển ro-bốt từ phía sau xe bọc thép bám theo RCV.

Sự kết hợp RCV-L và RCV-M trong cuộc thử nghiệm Sự hội tụ 4 của dự án của Lục quân Mỹ thực hiện tại California hồi tháng 2-3/2024 đã cung cấp những chi tiết mới về độ tin cậy của sự “kết nối” chúng. Trong địa hình mở, xe điều khiển phải ở trong phạm vi cách rô-bốt 1.000 - 2.000 m. Do các chướng ngại làm suy giảm hoặc ngăn chặn sóng radio, nên các hoạt động trong môi trường đô thị hay địa hình rừng núi có thể đòi hỏi người điều khiển phải ở trong phạm vi cách rô-bốt gần tới 500 m. Điều này mâu thuẫn với ý đồ của Lục quân Mỹ là sử dụng rô-bốt, chứ không phải người lính để thực hiện những giao tranh đầu tiên với kẻ thù, định vị và đẩy lùi các lực lượng đối phương hoặc làm thất bại làn sóng tấn công đầu tiên của kẻ thù.

Tướng về hưu Geoffrey Norman, người từng đứng đầu Nhóm Chức năng chéo về Xe chiến đấu thế hệ tiếp sau phát biểu rằng: Chúng ta cần đưa những người lính về phía sau sâu hơn nữa. Nếu họ ở trong tầm hỏa lực trực tiếp của kẻ thù, dù là cannon, hỏa lực trực tiếp hay tên lửa chống tăng có điều khiển, thì các xe điều khiển này cũng rất dễ bị tổn thương. Ông đã đề xuất thiết kế RCV và trạm điều khiển để có thể sử dụng truyền thông tin vệ tinh để hỗ trợ chuyển tiếp thông tin theo đường ngắm. Tuy nhiên, các nguồn tin khác từ Lục quân lại nêu ra những khó khăn kĩ thuật trong việc tích hợp các đầu cuối vệ tinh vào hỗn hợp phần cứng của hệ thống.

Tướng Dean còn cảnh báo thêm rằng, tín hiệu vệ tinh có thể đến với độ trễ trên 250 miligiây. Điều này không những có thể không phù hợp trong phần nhiều các kịch bản tác chiến, nó còn có thể là vấn đề khi RCV chạy với tốc độ cao hoặc giao chiến với mục tiêu di động bằng các vũ khí mà nó mang. Một vấn đề khác đang được xem xét là việc kết nối mạng lộn xộn, trong đó tín hiệu radio từ các xe khác ở gần hoặc từ UAV có thể trở thành máy lặp đối với các tín hiệu điều khiển. Điều này làm loại bỏ yêu cầu kết nối theo đường ngắm giữa xe điều khiển và RCV. Ngay cả ở đây, vẫn có sự mất mát tín hiệu và sự gắn kết trong mỗi qui trình chuyển tiếp tín hiệu, và việc truyền theo đường ngắm vẫn là cần thiết giữa các radio trung gian. Việc bảo đảm duy trì một kênh truyền thông không bị gián đoạn là điều sống còn cho những ứng dụng giao chiến với kẻ thù bằng những vũ khí không cần sự ra quyết định của con người, hoặc chuyển những tín hiệu cập nhật nhận biết tình hình chiến trường về cho các chỉ huy đơn vị.

Một yếu tố khác là đòi hỏi cực kì cao về băng tần truyền thông tin trên chiến trường hiện đại, kể cả trước khi RCV được đưa vào đội hình. Yêu cầu về truyền thông của xe rô-bốt chiến đấu sẽ rất khác nhau tùy theo nhiệm vụ mà nó thực hiện và tùy theo mức độ tự hoạt mà nó có trong từng nhiệm vụ cụ thể. Tướng Norman nói rằng: Chúng ta không thể ấn định một nhóm băng tần hay một phần tổng thể bao trùm về khả năng mạng cho các rô-bốt vì sẽ có rất rất nhiều yêu cầu. Vậy nên việc tiếp tục nghiên cứu để có những kênh truyền thông tin mạnh mẽ hơn và an ninh hơn sẽ là một trong những ưu tiên của chương trình phát triển.

Tiến về phía trước

Cho dù rất nỗ lực, quân đội Mỹ phải thừa nhận rằng những hạn chế hiện nay về tự hoạt sẽ làm hạn chế thể loại nhiệm vụ của những rô-bốt ban đầu. Các nhiệm vụ cảnh giới – bao gồm cả khả năng giao chiến từ một vị trí cố định với các lực lượng đang tiến đến – được cho là những ứng dụng khả thi nhất cho những đơn vị RCV đầu tiên được đưa vào sử dụng. Tướng Norman thừa nhận rằng Lục quân cần phải hạ thấp mong đợi của mình trong lúc này, nhưng vẫn bảo vệ quyết định thúc đẩy chương trình. Tháng 7/2024 ông nói: Tôi thông cảm với thực tế mà tôi thấy hiện nay do tình trạng công nghệ, nhưng tôi có chút áp lực và nhận thức rằng, chúng ta cần đưa được khả năng này ra chiến trường. Đó không chỉ là khả năng tự hoạt như chúng ta mong muốn hoặc chúng ta mơ ước, mà chúng ta cần phải đưa những khả năng này đến tay các binh sĩ, các đơn vị và các chỉ huy lực lượng để họ bắt đầu thử nghiệm./.

 

[đội mũ_ lái xe]

Đường lối cứng rắn báo hiệu tiến trình hòa bình ở Ukraine sụp đổ

Lời lẽ cứng rắn hơn của Trump và sự miễn cưỡng của Putin trong việc tham gia vào một thỏa thuận tồi tệ có nghĩa là cuộc chiến tranh Ukraine có thể sớm leo thang trở lại

Những bình luận mới nhất của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Phó Tổng thống JD Vance về các cuộc đàm phán với Nga cho thấy lập trường đàm phán của Hoa Kỳ đã cứng rắn hơn.

Bình luận đầu tiên nhắc lại lời của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khi kêu gọi ngừng bắn vô điều kiện trong 30 ngày và đe dọa sẽ áp đặt lệnh trừng phạt nếu vi phạm. Bình luận thứ hai tiết lộ rằng yêu cầu của Nga đối với Ukraine rút khỏi toàn bộ các khu vực tranh chấp là "đòi hỏi quá đáng".

Cùng nhau, họ xác nhận sự mất kiên nhẫn ngày càng tăng của Hoa Kỳ đối với tiến trình hòa bình của Ukraine, bắt đầu vào cuối tháng 3. Khi đó, Trump đã đe dọa sẽ áp đặt các lệnh trừng phạt thứ cấp được thực thi nghiêm ngặt đối với những người mua dầu của Nga nếu ông xác định các giao dịch này chịu trách nhiệm cho khả năng thất bại của các cuộc đàm phán hòa bình.

Một tháng sau, ông suy đoán rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin "chỉ đang lợi dụng tôi", trong thời gian đó ông tái khẳng định mối đe dọa trừng phạt thứ cấp. Ngay sau đó, Hoa Kỳ và Ukraine đã ký thỏa thuận khoáng sản được mong đợi từ lâu, mà phân tích này dự đoán chính xác sẽ được tiếp nối bằng nhiều gói vũ khí của Hoa Kỳ hơn.

Mặc dù đã được lên kế hoạch từ rất lâu trước những diễn biến nói trên, cuộc gặp mới nhất giữa Putin với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Moscow có thể được coi là phản ứng của Nga khi xét đến việc hai bên đã dành tới bảy giờ đàm phán cùng nhau.

Trước cuộc gặp, người ta đã thấy trước rằng “ Putin và Tập có thể sẽ đưa ra một thỏa thuận lớn có hiệu lực nếu các cuộc đàm phán về Ukraine sụp đổ”, điều này có vẻ chính xác đã xảy ra và có thể khiến Trump phải đăng bài viết mới nhất.

Hoa Kỳ đã biết rằng Nga phản đối lệnh ngừng bắn vô điều kiện trong 30 ngày vì họ lo ngại một cách chính đáng, theo tiền lệ của các lệnh ngừng bắn trước đây trong thời kỳ Hiệp định Minsk, rằng lệnh này có thể bị lợi dụng để cho Ukraine có thời gian luân chuyển quân đội và tái vũ trang trước khi tái diễn các cuộc giao tranh.

Đối với Nga, điều quan trọng nữa là giành được quyền kiểm soát hoàn toàn các khu vực tranh chấp như một phần của thỏa thuận hòa bình để sáp nhập hoàn toàn và “ phi phát xít hóa ” những vùng lãnh thổ mà nước này hiện coi là của mình.

Bình luận của Vance cho thấy rõ ràng rằng Hoa Kỳ coi đây là "yêu cầu quá đáng" và do đó sẽ không ép buộc Ukraine rút quân, điều này cho thấy lời kêu gọi ngừng bắn vô điều kiện trong 30 ngày sau đó của Trump nhằm mục đích đóng băng vô thời hạn tiền tuyến, trái với mong muốn của Nga.

Việc đe dọa áp dụng các lệnh trừng phạt thứ cấp nghiêm ngặt nếu không tuân thủ, có lẽ là đối với những bên mua dầu của Nga, nhằm gây sức ép với Putin và các khách hàng dầu mỏ hàng đầu của nước này, bao gồm cả Trung Quốc.

Việc Trump tiết lộ rằng ông đã thảo luận về những nỗ lực chung nhằm chấm dứt xung đột ở Ukraine trong cuộc gọi mới nhất với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và phát biểu gần đây của ông về việc "Tôi nghĩ việc yêu cầu" Trung Quốc hỗ trợ là điều tự nhiên cho thấy ông hình dung Erdogan và Tập sẽ gây sức ép với Putin.

Họ sẽ được khuyến khích làm như vậy vì sợ Hoa Kỳ sẽ thực thi lệnh trừng phạt thứ cấp mà Trump đe dọa đối với quốc gia của họ nếu họ từ chối hoặc thất bại sau khi cố gắng. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng có thể bị lôi kéo vào việc này, vì Ấn Độ là một nước mua dầu lớn khác của Nga.

Trừ khi có bước đột phá, chẳng hạn như Nga đột phá qua tiền tuyến hoặc chấp nhận đóng băng để đổi lấy điều gì đó quan trọng từ Hoa Kỳ (mà công chúng có thể không biết), thì chuỗi sự kiện này cho thấy rằng tiến trình hòa bình có thể sớm sụp đổ.

Mỹ đang chuẩn bị cho kịch bản đó bằng cách đưa ra lý do tại sao nó có thể xảy ra theo quan điểm của mình và ám chỉ những gì họ sẽ làm trong trường hợp đó (tức là áp dụng nhiều lệnh trừng phạt chống Nga hơn và cung cấp vũ khí cho Ukraine) nên cuộc chiến tranh ủy nhiệm với Nga có thể sớm leo thang.

 

[đội mũ_ lái xe]

Rostec cung cấp lô xe BMP-3 nâng cấp mới cho quân đội Nga

Ngày 7 tháng 5 năm 2025, tập đoàn nhà nước Rostec của Nga, thông qua Công ty TNHH Hệ thống chính xác cao, đã bàn giao một lô xe chiến đấu bộ binh BMP-3 mới cho Lực lượng vũ trang Nga.

Các xe này được trang bị hệ thống bảo vệ tiên tiến và khả năng tác chiến điện tử, đã được bàn giao trước lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng, đánh dấu sự tăng cường đáng kể cho lực lượng mặt đất của Nga.

Đợt giao hàng này nhấn mạnh những nỗ lực liên tục của Moscow nhằm hiện đại hóa phần cứng quân sự của mình, dựa trên kinh nghiệm tác chiến từ cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine. BMP-3 nâng cấp được thiết kế để cân bằng giữa tính cơ động, hỏa lực và khả năng sống sót, giải quyết các nhu cầu đang thay đổi của chiến tranh hiện đại.



BMP-3, trụ cột của bộ binh cơ giới Nga kể từ khi ra mắt vào cuối những năm 1980, là một nền tảng đa năng kết hợp vai trò của một xe chiến đấu bộ binh và một xe tăng hạng nhẹ. Lô hàng mới nhất kết hợp các bài học kinh nghiệm từ hoạt động quân sự đặc biệt ở Ukraine, nơi xe đã được triển khai rộng rãi.

Mỗi chiếc BMP-3 trong đợt giao hàng này đều được trang bị một bộ đầy đủ các biện pháp bảo vệ bổ sung. Bao gồm lưới chống tích tụ để làm chệch hướng đầu đạn nổ định hình, màn chắn bọc thép để tăng khả năng chống lại vũ khí nhỏ và mảnh đạn, và bộ bảo vệ bán cầu trên để chống lại các mối đe dọa từ trên cao, chẳng hạn như đạn dược thả từ máy bay không người lái.

Ngoài ra, các xe được trang bị một "áo choàng" chuyên dụng làm bằng vật liệu cách nhiệt và hấp thụ sóng vô tuyến tổng hợp, được thiết kế để giảm tín hiệu nhiệt và radar của chúng. Các hệ thống tác chiến điện tử cũng đã được tích hợp để phá vỡ hệ thống liên lạc và nhắm mục tiêu của đối phương, một tính năng quan trọng trong việc chống lại việc sử dụng ngày càng nhiều máy bay không người lái và đạn dược dẫn đường chính xác trên chiến trường.

Bekhan Ozdoev, thành viên của Cục chế tạo máy móc của Liên minh Nga và giám đốc công nghiệp của cụm vũ khí Rostec, đã nhấn mạnh hiệu suất của BMP-3 trong chiến đấu. Ông lưu ý rằng quân nhân đã ca ngợi khả năng cơ động cao và khả năng off-road của nó, những yếu tố cần thiết cho các hoạt động trên địa hình đầy thách thức.

Súng 100mm của xe, kết hợp với pháo tự động 30mm, cho phép nó tấn công nhiều mục tiêu, từ các vị trí kiên cố đến xe bọc thép. Ozdoev nhấn mạnh rằng bộ nâng cấp bảo vệ đầy đủ giúp tăng đáng kể khả năng sống sót của BMP-3 mà không ảnh hưởng đến sự nhanh nhẹn của nó, biến nó thành một phương tiện hiện đại và hiệu quả cao.

Bình luận của ông phản ánh chiến lược rộng hơn của Nga trong việc điều chỉnh công nghệ quân sự của mình cho phù hợp với thực tế của các cuộc xung đột đương đại, nơi các mối đe dọa từ máy bay không người lái, vũ khí chống tăng và chiến tranh điện tử ngày càng phổ biến.

.......

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Thiết kế của BMP-3 bắt nguồn từ kỹ thuật thời Liên Xô nhưng đã phát triển đáng kể qua nhiều thập kỷ. Chiếc xe nặng khoảng 18,7 tấn và được trang bị động cơ diesel UTD-29 công suất 500 mã lực, cho phép đạt tốc độ tối đa 70 km/h trên đường và 45 km/h trên đường địa hình.

Khả năng lội nước, một đặc điểm nổi bật của xe chiến đấu bộ binh Nga, cho phép xe vượt qua các chướng ngại vật dưới nước mà không cần chuẩn bị, một tính năng giúp tăng cường tính linh hoạt trong hoạt động. Vũ khí chính bao gồm một khẩu pháo nòng xoắn 2A70 100mm, có khả năng bắn cả đạn nổ phá và tên lửa chống tăng dẫn đường bằng laser 9M117 Bastion.

Pháo tự động đồng trục 2A72 30mm cung cấp hỏa lực bổ sung chống lại các mục tiêu nhẹ hơn và bộ binh, trong khi súng máy PKT 7,62mm tăng cường khả năng phòng thủ tầm gần. BMP-3 có thể chở tối đa bảy lính bộ binh, những người xuống xe qua cửa sau, được hỗ trợ bởi các lỗ bắn cho vũ khí nhỏ.

So với xe chiến đấu bộ binh phương Tây, BMP-3 chiếm một vị trí độc đáo. Ví dụ, xe M2 Bradley của Mỹ ưu tiên bảo vệ quân lính và nhận thức tình huống, với pháo tự động 25mm và bệ phóng tên lửa TOW để chống tăng.

Lớp giáp của Bradley thường dày hơn, nhưng lại không có khả năng lội nước và pháo chính cỡ lớn như BMP-3. Puma IFV của Đức, một trong những loại xe tiên tiến nhất của NATO, tự hào có hệ thống điện tử và giáp mô-đun vượt trội nhưng có giá thành cao hơn đáng kể và không có khả năng bắn tên lửa dẫn đường trực tiếp từ pháo chính như BMP-3.

Những so sánh này làm nổi bật sự cân bằng giữa hỏa lực và khả năng cơ động của BMP-3, mặc dù những người chỉ trích cho rằng lớp giáp nhẹ hơn khiến xe dễ bị tấn công bởi vũ khí chống tăng hiện đại hơn, một mối lo ngại mà các bản nâng cấp mới nhất muốn giải quyết.

Việc chuyển giao những chiếc BMP-3 nâng cấp này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của Rostec nhằm duy trì và tăng cường năng lực quân sự của Nga trong bối cảnh xung đột đang diễn ra ở Ukraine. High-Precision Systems Holding vận hành lịch trình sản xuất 24/7 để đáp ứng nhu cầu của lực lượng vũ trang, với các công nhân liên tục tinh chỉnh thiết kế dựa trên phản hồi từ chiến trường.

Quá trình lặp đi lặp lại này đã dẫn đến việc tích hợp các công nghệ tiên tiến, chẳng hạn như hệ thống tác chiến điện tử và vật liệu giảm tín hiệu, vốn không phải là tiêu chuẩn trong các biến thể BMP-3 trước đó.

Việc tập trung vào khả năng sống sót phản ánh bản chất đang phát triển của cuộc xung đột Ukraine, nơi máy bay không người lái và đạn tuần kích đã nổi lên như những mối đe dọa đáng kể đối với xe bọc thép. Bằng cách trang bị cho BMP-3 các biện pháp đối phó, Rostec muốn kéo dài tuổi thọ hoạt động và hiệu quả của xe.

Trong lịch sử, dòng BMP đã đóng vai trò trung tâm trong chiến tranh cơ giới của Liên Xô và Nga. BMP-1, được giới thiệu vào những năm 1960, là một thiết kế tiên phong kết hợp vận chuyển quân với hỗ trợ hỏa lực trực tiếp, đặt ra khuôn mẫu cho các phương tiện chiến đấu bộ binh hiện đại.

BMP-1 tại xung đột Syria

BMP-3, được phát triển vào những năm 1980, được xây dựng dựa trên di sản này bằng cách kết hợp vũ khí mạnh hơn và thiết bị điện tử được cải tiến. Việc triển khai nó trong các cuộc xung đột như Chiến tranh Chechnya và Syria đã cung cấp dữ liệu có giá trị về hiệu suất của nó, cho thấy cả điểm mạnh và điểm yếu.

....