Bản chất của lái xe trên đường nó là thế này: Nếu dòng xe đang di chuyển với tốc độ cao (VD là 80km/h) mà đột nhiên có 1 xe phải đi chậm lại vì bất cứ lý do gì (VD như về 60km/h) thì xe tiếp sau đó phải phanh để đi chậm hơn nữa (VD về 50-55km/h), vì đơn giản là nếu như chỉ phanh về 70km/h thì khoảng cách sẽ ngắn lại, sẽ húc vào mít người ta. Trên thực tế, còn có 2 nguyên nhân nữa khiến cho tài xế xe thứ 2 phải phanh nhiều hơn xe thứ nhất:
- Không phán đoán được ý đồ của xe thứ 1: Chả có cách nào liên lạc, ai biết được xe thứ 1 sẽ về 60km/h, hay thậm chí còn chậm hơn? Do vậy cần phải phanh nhiều hơn để đề phòng.
- Độ trễ phản ứng: Khi xe thứ 1 đỏ mít, xe thứ 2 phải mất từ 0.5-1s để phản ứng, do vậy cần phải phanh nhiều hơn.
Như vậy xe thứ nhất về 60km/h thì xe thứ 2 phải về 50-55km/h, xe thứ 3 tiếp sau đó sẽ phải về tiếp 45-50km/h, xe thứ 4 tiếp sau đó phải về chậm nữa... Nếu như hàng xe đủ dài, sớm muộn sẽ có xe về 0-5km/h, tức là dừng lại. Sẽ bắt đầu có tắc đường.
Nếu như đường chỉ có ít xe, có nhiều làn đường để tránh, thì sau khi tốc độ các xe tương đối ổn định, các xe đi sau có thể nghĩ cách lách sang làn khác để thoát đi chẳng hạn. Đây cũng là lý do vì sao các trạm thu phí phải mở đến 10-15 làn trong khi cao tốc chỉ có 3 làn, vì nếu không mở nhiều làn thì chắc chắn là tắc.
Nhưng nếu đường chẳng có chỗ nào để tránh, mật độ phương tiện lại cực kỳ đông, vậy thì sớm muộn cũng sẽ có xe tốc độ về 0-5km/h, là ùn tắc. Đây chính là vấn đề của cầu Nhật Tân. Mật độ cực lớn, khống chế khoảng cách tất cả các làn, căn bản không khác gì yêu cầu tất cả các xe đều phải giảm tốc để giữ khoảng cách. Như vậy tất yếu là sẽ có xe về 0-5km/h gây ra ùn tắc thôi.