[Funland] (Sử Tàu) Biến pháp Thương Ưởng

[X_axe]

Lý Tư vì ghen ghét đố kỵ với Hàn Phi nên sau khi hại chết Hàn Phi thì cơ bản vẫn dùng sách của Phi nhưng tăng thêm phần khắc nghiệt. Tần Thủy Hoàng nghe lời Lý Tư bỏ hết địa vị của quý tộc, hoàng thân quốc thích, xóa bỏ phong Vương. Cái lợi là tránh được tranh giành lợi ích giữa hoàng tộc, nhưng cái hại là Triệu Cao lộng quyền, lập Hồ Hợi và giết gần sạch họ Doanh luôn.

Triệu Cao + Hồ Hợi xử 1 đợt họ Doanh sau khi Tần Thuỷ Hoàng (Doanh Chính) chết.

Đến Hạng Vũ vào xử tiếp 1 đợt họ Doanh nữa là gần sạch.

700 năm họ Doanh (chủ nhà Tần). Thời kỳ dã man

 

[PHUONG.]

Biến pháp Thương Ưởng (chữ Hán: 商鞅变法, Hán Việt: Thương Ưởng biến pháp là cuộc cải cách quy mô lớn về chính trị, quân sự, kinh tế... do Thương Ưởng đề xuất ở nước Tần thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc, được thi hành hai lần vào các năm 356 TCN và 350 TCN.

Nội dung biến pháp
Lần thứ nhất
Năm 356 TCN, Vệ Ưởng muốn thay đổi hẳn pháp độ, bèn tâu với Tần Hiếu công. Tần Hiếu công bằng lòng, nhưng trong triều vẫn còn có Cam Long và Đỗ Chí phản đổi, nhưng đều bị Vệ Ưởng phản bác. Tần Hiếu công tin theo lời Vệ Ưởng, phong ông làm Tả thứ trưởng và cho thay đổi pháp chế.

Được nhà vua đồng ý, Vệ Ưởng bèn sai chia dân thành từng nhóm, năm hộ, mười hộ, phải kiểm soát nhau và bị ràng buộc vào nhau, lại ra lệnh ai không tố cáo kẻ gian thì bị chém ngang lưng; ai tố cáo kẻ gian thì cũng được thưởng ngang với người chém đầu quân địch; người che giấu quân gian bị phạt ngang với người đầu hàng quân địch, gia đình có hai người con trai trở lên mà không chia của ở riêng thì bắt đánh thuế gấp đôi. Ai có quân công thì cứ theo thứ bậc mà được thưởng, ai đánh nhau vì việc riêng thì đều bị hình phạt lớn hay nhỏ, tùy theo nặng hay nhẹ mà trị. Ai ra sức vào nghề nghiệp gốc, cày cấy, dệt vải, cung cấp nhiều lúa thì được tha khỏi sưu dịch; trái lại ai theo cái lợi trên ngọn cùng những người lười mà nghèo thì đều bắt cùng với vợ con làm nô; người tôn thất mà không có quân công, thì không được ghi vào sổ sách họ nhà vua định cấp bật tước trật cao thấp rõ ràng; ghi tên các ruộng vườn, thần thiếp, áo quần theo số hiệu từng nhà. Ai có công thì hiển vinh, ai không có công thì tuy giàu có cũng không được vinh hoa.

Sau khi có pháp chế, Vệ Ưởng vẫn chưa ban bố vì sợ dân không theo. Vì vậy, ông dựng một cây gỗ dài ba trượng ở phía nam chợ của kinh đô, nói rằng ai có thể mang nó đến cái cửa phía bắc thì có mười lạng vàng. Dân lấy làm lạ, không ai dám mang đi. Ông lại tăng lên năm mươi lạng thì có một người mang. Vệ Ưởng bèn cho người đó năm mươi lạng để chứng tỏ mình không lừa dối. Sau đó ông mới ban bố pháp lệnh.

Lần thứ hai
Năm 350 TCN, Vệ Ưởng lại ban bố biến pháp lần thứ hai, ra lệnh cấm cha, con, anh em cùng ở chung một nhà; phân cư và hợp các làng, xóm nhỏ lại thành huyện, đặt chức quan lệnh và thừa, được tất cả ba mươi mốt huyện, bỏ bờ ruộng, đường thiên đường mạch, thống nhất hộc, thùng, quả cân, thước, tấc nhờ đó việc đánh thuế được tăng.

Cái ông Ưởng này chính là 1 nguyên nhân quan trọng gây khó cho ta .
Vì ông Ưởng nghĩ ra cái này nên Tàu nó mạnh và thống nhất 1 nước to lớn. Ko có ông Ưởng lại hay cắn nhau thì giờ nó ko là 7 nước mà phải 14 15. Cc ta cứ mang mã tấu đi mở cõi kiếm vài nc sáp nhập vào thì vớ vẩn khéo giờ Vin đang làm dự án bên 2 bờ Trường Giang cc nhỉ

 

[.Bo My]

Cái ông Ưởng này chính là 1 nguyên nhân quan trọng gây khó cho ta .

Nghĩ ra thì cũng không phải khó lắm, có điều dám làm, làm như thế nào thôi.

Còn vừa chạy vừa xếp hàng thì chẳng mấy chốc lại vượt TQ về tổ chức. Ví dụ như hiện nay siêu app VNEID đã vượt rồi.

 

[X_axe]

Cái ông Ưởng này chính là 1 nguyên nhân quan trọng gây khó cho ta .
Vì ông Ưởng nghĩ ra cái này nên Tàu nó mạnh và thống nhất 1 nước to lớn. Ko có ông Ưởng lại hay cắn nhau thì giờ nó ko là 7 nước mà phải 14 15. Cc ta cứ mang mã tấu đi mở cõi kiếm vài nc sáp nhập vào thì vớ vẩn khéo giờ Vin đang làm dự án bên 2 bờ Trường Giang cc nhỉ

Mình cũng gặt được 1 mớ phương nam dù chưa được to như họ

 

[Monteiv]

Cái ông Ưởng này chính là 1 nguyên nhân quan trọng gây khó cho ta .
Vì ông Ưởng nghĩ ra cái này nên Tàu nó mạnh và thống nhất 1 nước to lớn. Ko có ông Ưởng lại hay cắn nhau thì giờ nó ko là 7 nước mà phải 14 15. Cc ta cứ mang mã tấu đi mở cõi kiếm vài nc sáp nhập vào thì vớ vẩn khéo giờ Vin đang làm dự án bên 2 bờ Trường Giang cc nhỉ

Cụ xuyên không về gặp anh Câu Tiễn, bảo anh giữ Phạm Lãi, Văn Chủng lại. Liên minh tộc Việt, oánh thẳng lên Hung Nô luôn ạ.

 

[Monteiv]

Mình cũng gặt được 1 mớ phương nam dù chưa được to như họ

Tranh thủ mút luôn em Tây Thi về kể cho xừ Ọp nghe nữa ạ.

 

[vdtours]

Cái ông Ưởng này chính là 1 nguyên nhân quan trọng gây khó cho ta .
Vì ông Ưởng nghĩ ra cái này nên Tàu nó mạnh và thống nhất 1 nước to lớn. Ko có ông Ưởng lại hay cắn nhau thì giờ nó ko là 7 nước mà phải 14 15. Cc ta cứ mang mã tấu đi mở cõi kiếm vài nc sáp nhập vào thì vớ vẩn khéo giờ Vin đang làm dự án bên 2 bờ Trường Giang cc nhỉ

Đúng là không có tay này thì đất ta không chỉ có thế này.
Giờ cứ mang nhiều tiền là mở mang được bờ cõi thôi, chỉ sợ mỗi tiền không nhiều.

 

[X_axe]

Tranh thủ mút luôn em Tây Thi về kể cho xừ Ọp nghe nữa ạ.

Tây Thi làm sao đẹp bằng Miền Tây

Gà nào hay bằng gà Cao Lãnh,
Gái nào bảnh bằng gái Nha Mân

 

[WED88l1210]

em hóng để đọc

 

[cocsku]

em hóng để đọc

Cụ cứ đợi đến ngày Ngũ mã phanh thây mà xem?

 

[Monteiv]

Tây Thi làm sao đẹp bằng Miền Tây

Gà nào hay bằng gà Cao Lãnh,
Gái nào bảnh bằng gái Nha Mân

Gà em ko quan tâm mấy. Xin hóng Nha Mân ạ.

 

[X_axe]

Gà em ko quan tâm mấy. Xin hóng Nha Mân ạ.

Đây, một người Nha Mân đây

 

[Colexanh]

Gà em ko quan tâm mấy. Xin hóng Nha Mân ạ.

Cũng do các chúa, hoàng tôn Nguyễn đận đó chạy nạn tụt quần nên các nàng phi bị bỏ lại, tiếc là.

 

[Trần Đoành 2.0]

Cái này như kiểu nghe vk mất hết vốn

Ko nghe nó vả cho dơi giăng, mất vốn hay mất giăng....chọn

 

[cocsku]

Tả Thứ Trưởng ngày xưa to nhỉ?

 

[comiki]

Tả Thứ Trưởng ngày xưa to nhỉ?

Tả thứ trưởng là một "đặc sản" của nước Tần xưa nên căn bản ngày nay hay cận nay ko có Tả thứ trưởng. Chắc cụ lại so kiểu thứ trưởng hiện nay ở VN mà bên TQ họ gọi là Phó bộ trưởng.

Thời Tiền Tần, Tả thứ trưởng (cùng với 3 chức Đại thứ trưởng, Hữu thứ trưởng, Tứ xa thứ trưởng) chính là bộ máy cốt lõi nắm giữ toàn bộ vận mệnh chính trị và quân sự của nước Tần, trong đó Tả thứ trưởng là chức duy nhất mà người nắm giữ ko thuộc họ Doanh (hoàng tộc). Chữ "Thứ" (庶) trong tiếng Hán cổ nghĩa là đông đúc, đại chúng (như thứ dân). Người Tần dùng chữ "Thứ trưởng" với hàm ý gốc là "Người đứng đầu quản lý trăm họ". Chức Tả thứ trưởng của Vệ Ưởng nắm giữ trọng trách tối cao cả về dân sự lẫn quân sự, cho phép ông đủ quyền lực trấn áp thế lực quý tộc cũ, thực thi toàn diệc cuộc biến pháp.

Sau khi Thương Ưởng thực hiện cải cách pháp chế, ông đã tách rời "chức" (quyền lực hành chính) và "tước" (phẩm cấp danh dự), đồng thời lập ra Hệ thống 20 bậc tước vị quân công. Tả thứ trưởng lúc này bị triệt tiêu thực quyền hành chính và chuyển thành tước vị bậc thứ 10 trong hệ thống 20 bậc quân công. (Xếp ngay dưới bậc 11 là Hữu thứ trưởng). Chức Tả thứ trưởng của Bạch Khởi chính là theo hệ thống cấp bậc này.

Nhà Hán kế thừa toàn bộ nền tảng pháp luật và thể chế của nhà Tần (lịch sử gọi là Hán thừa Tần chế), nên tiếp tục sử dụng Hệ thống 20 bậc tước vị quân công. Tả thứ trưởng vẫn tồn tại nhưng chỉ là một tước vị danh dự bậc thứ 10 dùng để ban thưởng cho người có công, hoàn toàn không phải chức quan quản lý triều chính. Về sau, ko còn triều đại nào có chức danh Tả thứ trưởng.

 

[.Bo My]

...
Còn đoạn sau khi Tần bị diệt không ai hô trung quân ái quốc vì lúc đó dân TQ mới chỉ quen trung với vua từng nước thôi, chưa định hình cái khái niệm nhà nước trung ương tập quyền. Chỉ sau này qua nhiều trăm năm, nhiều triều đại ổn định thì dân mới quen trung với hoàng đế trung ương. Đây cũng chính là công lao lớn nhất của nhà Tần với việc thống nhất Trung Quốc.

Do không có đức với Dân, phát động chiến tranh liên miên với Hung Nô, Bách Việt... còn với giới quý tộc 6 nước cũ thì đắc tội rồi không nói. Thêm nữa là có ý kiến Triệu Cao lúc đầu theo thuyết không can thiệp, đóng cửa quan không ra cứu nên mới mất đất 6 nước quá nhanh.

Sau này Tào Sảng cũng phát binh đánh Thục thua lớn làm tổn hại uy tín, vùng Quan Trung thiệt hại nặng, trống rỗng... nên mới bị Tư Mã Ý lật đổ dễ dàng.