Đận này nhà cháu nhiều việc phết! Phục chế xong chiếc bàn cổ, giờ chuyển sang phục chế cái quạt trần Marelli cổ. Cái quạt này thì của ông cụ nhà cháu tậu. Thời bao cấp trên phố cổ vẫn chưa có điện, nhà cháu nhớ là sau khi đất nước thống nhất, điện lưới mới bắt đầu phục hồi lại theo cơ sở hạ tầng sẵn có từ thời Pháp và xây lắp thêm 1 số tuyến mới, điện lưới lúc đó là 110 von. Tuy nhiên công suất từ nhà máy nhiệt điện sau 1975 rất yếu, chủ yếu điện dành cho cơ quan xí nghiệp nhà máy, chứ điện sinh hoạt cho người dân thì vẫn rất hạn chế. Như phố nhà cháu, nơi trung tâm chỉ cách UBND tp Hà nội có hơn 100m, sát ngay Sở điện lực HN mà chỉ được cấp điện từ lúc 5h30 chiều, đến sáng sớm là cắt. Thêm nữa là công suất phát điện thời đó rất yếu, nhiều khi điện sụt xuống chỉ còn 6-70von.
Khi có điện, các thiết bị điện bắt đầu xuất hiện và cái quạt là thứ gần như tối thiểu phải có để chống lại cái nóng hầm hập của mùa hè.
Chiếc quạt trần Marelli của nhà cháu có từ giai đoạn này, tầm 1976-1977.
Tem nhôm đề rất rõ ràng: 110VAC, tần số 50 Hez P= 102w. Đưa tấm ảnh này hỏi nhà thông thái AI thì nó trả lời :
-Dựa trên tài liệu lưu trữ của các nhà sưu tầm dòng quạt này, số sê-ri chính là chìa khóa để xác định năm sản xuất. Chiếc quạt Marelli model A 142 của bạn có số sê-ri là
15481, chứng minh nó được sản xuất vào
khoảng năm 1901.
Vâng, tính ra cụ Marelli này đã 125 năm.
Nhà cháu nhớ 1 lần chiếc quạt này kêu như cối xay lúa, ông cụ nhà cháu đã phải đem đi thay vòng bi.
Hôm vừa rồi trước khi lôi nó ra để phục chế lại, nhà cháu có cắm điện thử xem động cơ còn hoạt động không. Đương nhiên trước khi cắm điện nhà cháu đo nguồn xem có bị ngắn mạch ko. Quạt vẫn quay bình thường, tuy nhiên có âm thanh lạo xạo, chắc phải thay vòng bi thôi.
Trước khi xử lý nó, nhà cháu mất khá nhiều công vào các hội nhóm chơi quạt cổ để tìm hiểu. Cũng có ý định dùng dịch vụ của đội thợ chuyên phục chế dòng này, nhưng nghĩ cái quạt này cơ bản có gì khó khăn đâu, phải chuột bạch phát xem sao, đồ đạc mình còn đầy đủ hơn cả thợ thì tội gì!

Cũng không khó lắm khi những con ốc vít đầu tiên được tháo ra, nó dần hiện ra kết cấu nội thất:
Quạt có 2 vòng bi, hòng bi trên thì chụp vào mặt bích, chỉ dùng ống nước gõ nhẹ là ra. Còn cái dưới lắp vào trục thì phải dùng cảo mới được. Tuy nhiên cái cảo 3 chân móc của nhà cháu dầy ko đưa được vào rãnh nên chà cháu phải chế cái này:
Cũng phải dùng đèn khò nóng cho chảy lớp mỡ lâu ngày khô cứng thành lớp keo dính chặt vòng bi với trục:
Sau đó cho cảo vào, vặn móc nâng vòng bi ra:
Tháo được vòng bi ra coi như 80% xong, giờ chỉ cần đi mua vòng bi mới về lắp lại thôi. Vòng bi hồi ông cụ thay là vòng bi của khối XHCN, LX và Ba lan:
Nhà cháu lướt xem trên shopee rồi, vòng bi size 6202 của Nhật hay Thuỵ điển chỉ tầm 30k/chiếc thôi, còn vòng của Tàu thì hạt rẻ chưa đến 10k/c. Chắc mua hẳn loại xịn sò dùng cho yên tâm.

Nhà cháu vẫn tiếp tục túc tắc cho vụ phục chế chiếc quạt cổ này, nó khá nhiều hạng mục cần phải tỉ mỉ gia công.