Nay rảnh em bình luận ngắn về chính sách bán hàng này của V dưới góc nhìn của người làm chiến lược kinh doanh (là ngành em học thời sinh viên).
Đầu tiên về đối tượng của chính sách này. Ko rõ V đã lấy số liệu khảo sát ra sao vì hiện nay thông tin về người nắm giữ vàng ngay cả nhà nước cũng chưa có. Dựa trên các dòng tiền chúng ta ước lượng VN có khoảng 500-700 tấn trôi nổi trong dân, có chỗ nói 400, nhưng cấu trúc nắm giữ thì hoàn toàn không có một ước lượng nào, cũng không có công cụ nào đáng tin cậy để sử dụng.
Về mặt logic và kinh nghiệm các quốc gia khác, người nắm giữ vàng thường gồm 3 nhóm:
1. Nhóm thu nhập thấp và trung bình: nhóm này đông nhất, tổng số vàng nắm giữ có thể nhiều nhưng mỗi người cầm không nhiều, thường không quá vài cây vàng nhờ quá trình tiết kiệm nhiều năm trước đó tích lại. Họ không thể là đối tượng của chính sách trên (cần ít nhất số vàng tương ứng với 80% giá trị căn hộ/căn nhà)
2. Nhóm giầu có bền vững. Họ nắm giữ đủ nhiều vàng để có thể quy đổi ra nhà, nhưng họ cũng đủ nhiều nhà để không cần phải đánh đổi số vàng an toàn kia lấy thêm 1 căn nhà nữa. Đây có thể là đích nhắm đến của V, nhưng việc thuyết phục họ bỏ vàng ra để mua thêm 1 căn nhà trong khi họ không thiếu nhà, không thiếu tiền, là rất khó.
3. Nhóm mới giầu, tuổi trẻ (25-40), có thu nhập và tài sản tích luỹ trên mức trung bình nhưng chưa đạt đến cấp độ giầu bền vững của nhóm 2. Nhóm này có đặc điểm rất đa dạng trong giỏ đầu tư, sử dụng nhiều công cụ tài chính mới, họ giữ vàng nhưng đồng thời có thể có USD, cổ phiếu, góp vốn, gửi tiết kiệm, tiền điện tử, USDT và nhiều dạng khác. Họ có nhiều tiền nhưng không đủ nhiều đến mức sau khi chia nhỏ thành các khoản, vàng vẫn có giá trị đủ lớn để lấy ra mua nhà. Đặc biệt nhóm này coi trọng tính đa dạng hơn là sinh lời.
Nhìn vào cấu trúc trên, có thể tạm nhận định: nhóm có tiềm lực vàng để mua nhà thì không có động lực để mua, còn nhóm muốn mua thì không đủ tiềm lực. Tập khách hàng quá hẹp. Nhẽ ra V nên chờ nhà nước có chính sách tích hợp vàng vào VNEID để có thông tin nhân khẩu học về người nắm giữ vàng, từ đó chính sách sẽ đánh trúng đối tượng hơn.
Thứ hai về mục đích của chính sách này. Bề nổi là thêm sự lựa chọn thanh toán cho khách hàng, hút nguồn lực vàng đang nằm im dưới gầm giường, rất phù hợp với chủ trương nhà nước đang kêu gọi. Tuy nhiên nếu không có nhiều người tham gia thì cái này chỉ dừng lại ở việc đáp lời kêu gọi, trong khi cái giá phải trả là có thể khiến khách hàng và đối tác nghĩ mình đang có vấn đề về dòng tiền, cần phải huy động cả những nguồn rất khó, rất rủi ro (sẽ bàn ở phần 3). Thực tế ở bên TQ, khi một DN BĐS gặp khó khăn, họ thường sáng tạo ra những cách làm kỳ lạ, bề ngoài thì đột phá nhưng bên trong ẩn chứa rủi ro. Đây cũng là góc nhìn ở nhiều post của các cụ trên này cũng như trên facebook.
Ở TQ chưa từng có mô hình vàng y như V nhưng đã từng có những cách làm cực kỳ táo bạo. Có công ty bán nhà nhận về nông sản: lúa, gạo, mỳ, tỏi, khoai tây, dưa hấu hay lợn gà vịt ngan ngỗng tôm hùm cua biển... Có công ty cũng cam kết bù giá nếu giá nhà giảm trong 1-3 năm, hoặc mua lại nếu không hài lòng. Khi thanh khoản căng thẳng, họ làm đủ trò mà đến các nhà kinh tế cũng không nghĩ ra nổi. Tất nhiên TQ khác VN vì họ quá cạnh tranh, quá nhiều chủ đầu tư mạnh ngang nhau.
Điểm thứ ba mà em muốn nói tới: Rủi ro. Chưa bàn nguyên nhân vì sao V lại chấp nhận đặt mình vào thế rủi ro cao như vậy, nhường hết phần an toàn và lợi ích về cho người mua. Em cũng chưa bàn V có những công cụ gì, hiệu quả đến đâu để phòng ngừa rủi ro. Em chỉ thuần tuý bàn tình huống xấu nhất. Thông thường vàng tăng giá có nhiều nguyên nhân nhưng có 3 nguyên nhân thường dẫn tới giá nhà giảm song hành. Đó là chiến tranh, dịch bệnh và khủng hoảng kinh tế. Tức là khi 1 trong 3 cái này xảy ra, vàng tăng và BĐS giảm.
Chỉ cần vàng tăng hoặc BĐS giảm là đã đủ rủi ro. Nhưng khi cả hai, ví dụ nhà giảm 1 nửa còn vàng tăng gấp 3, thì sao? Thực tế vàng đã từng tăng gấp đôi trong năm ngoái, thì ko có lý do gì mà nó không thể tăng gấp 3 trong 3-5 năm. Cũng thực tế giá nhà hiện nay vượt quá xa so với chi phí làm ra nó, vượt cả thu nhập người dân để lọt vào top thế giới về giá nhà, trong khi nguồn cung thì ngày một nhiều. V có thể đối mặt bài toán nhận 1 trả 6. Và đó mới chỉ là điểm bắt đầu.
Khi tình hình xấu như vậy, người ta sẽ ồ ạt đòi trả nhà lấy vàng. Kể cả người ta chỉ có 1 ngôi nhà duy nhất đang ở, họ cũng sẵn sàng ra đường để đổi 1 lấy 6. Và đây mới là lúc bàn đến công cụ tài chính phái sinh mà V có thể sử dụng để hedging giá vàng. Khi khủng hoảng kinh tế xảy ra, liệu các công cụ này còn có giá trị? Thực tế 2008 đã cho thấy các công cụ phái sinh bị nghiền nát không phải bởi vì nó không hoạt động mà bởi chính các tổ chức nắm giữ nó bị vỡ. Lúc đó liệu có lại quay về Force Majeure?