Link nguồn từ báo điện tử:
EVN đề nghị làm rõ hiệu quả của các dự án điện mặt trời gắn pin lưu trữ (BESS), khi mô hình này làm tăng giá điện nhưng lợi ích với hệ thống chưa rõ.
vnexpress.net
Vậy, mô hình đã được nhiều người ca ngợi (bao gồm cả 1 số cụ OFers) là pin cũ thải ra từ xe điện sẽ được sử dụng an toàn, hiệu quả cho các Hệ thống điện tái tạo có lưu trữ (bằng khối pin sử dụng pin cũ, thải loại từ xe điện) liệu có thật sự là phương án tốt?
Phân tích văn bản EVN góp ý khung giá điện mặt trời + BESS
Mâu thuẫn cốt lõi của câu chuyện
EVN với vai trò bên mua điện đang phản đối việc trả thêm 11–14% (khoảng 140–190 đồng/kWh) cho điện mặt trời gắn pin lưu trữ, với lý do "hiệu quả chưa rõ ràng". Nhưng điểm đáng chú ý: BESS chính là giải pháp cho đúng vấn đề mà hệ thống đang gặp — thừa điện ban ngày khi nắng gắt, thiếu điện giờ cao điểm buổi tối. Nói cách khác, lợi ích của lưu trữ không phải "chưa rõ" về mặt kỹ thuật, mà vấn đề thực sự là ai trả chi phí và ai kiểm soát việc sạc/xả.
EVN thực chất muốn gì
Đọc kỹ các kiến nghị thì EVN không phủ nhận giá trị BESS, mà muốn giành quyền điều khiển và làm rõ trách nhiệm:
Quyền và trách nhiệm điều khiển pin (sạc/xả theo lệnh ai?)
Cơ chế huy động và trách nhiệm chủ đầu tư đảm bảo pin luôn khả dụng
Đánh giá nhu cầu thực tế trước khi cho phát triển, tránh đầu tư dư thừa
Đây là cách EVN tránh tình huống phải trả giá cao cho pin mà lại không được toàn quyền điều phối — nếu chủ đầu tư tự quyết sạc/xả theo lợi ích riêng thì EVN trả tiền nhưng không hưởng được lợi ích cân bằng lưới.
Vài con số đáng lưu ý
Khung giá: ĐMT mặt đất + BESS 1.104–1.550 đ/kWh; ĐMT nổi + BESS 1.299–1.823 đ/kWh
Cao nhất ~1.830 đ/kWh (ĐMT nổi miền Bắc), thấp nhất ~1.100 đ/kWh (mặt đất miền Nam)
Giả định EVN dùng: công suất pin = 10% công suất nhà máy — đây là tỷ lệ khá thấp, có thể chưa đủ để pin phát huy vai trò dịch chuyển sản lượng đáng kể
Điểm yếu trong lập luận của EVN
Việc dùng suất đầu tư BESS tham khảo từ thị trường Trung Quốc + trung bình toàn cầu, rồi tự nhận "chỉ mang tính tham khảo" và đề nghị lấy thêm ý kiến tư vấn quốc tế — cho thấy bản thân số liệu nền chưa vững. Cũng dễ hiểu vì sao bình luận bạn đọc nghiêng về phía nghi ngờ: lý do "hiệu quả chưa rõ" hơi mâu thuẫn với chính Quy hoạch điện VIII điều chỉnh (mục tiêu 10.000–16.300 MW lưu trữ đến 2030).
Bối cảnh hành chính
Kiến nghị phân chia tỉnh vào 3 miền sau sáp nhập là vấn đề kỹ thuật thật — khung giá theo vùng sẽ vướng nếu một tỉnh mới ghép từ các tỉnh thuộc miền khác nhau.
Tóm lại: đây là cuộc mặc cả về chi phí và quyền kiểm soát giữa bên mua độc quyền (EVN) và nhà đầu tư tư nhân, núp dưới ngôn ngữ "hiệu quả chưa rõ ràng", chứ không phải BESS thực sự vô ích.